నారాయణ ఉవాచ । వాగ్దేవతాయాః స్తవనం శ్రూయతాం సర్వకామదమ్ । మహామునిర్యాజ్ఞవల్క్యో యేన తుష్టావ తాం పురా ॥ 1 ॥ గురుశాపాచ్చ స మునిర్హతవిద్యో బభూవ హ । తదా జగామ దుఃఖార్తో రవిస్థానం చ పుణ్యదమ్ ॥ 2 ॥ సంప్రాప్యతపసా సూర్యం కోణార్కే దృష్టిగోచరే । తుష్టావ సూర్యం శోకేన రురోద చ పునః పునః ॥ 3 ॥ సూర్యస్తం పాఠయామాస వేదవేదాంగమీశ్వరః । ఉవాచ స్తుహి వాగ్దేవీం భక్త్యా చ స్మృతిహేతవే ॥ 4 ॥ తమిత్యుక్త్వా దీననాథో హ్యంతర్ధానం జగామ సః । మునిః స్నాత్వా చ తుష్టావ భక్తినమ్రాత్మకంధరః ॥ 5 ॥ యాజ్ఞవల్క్య ఉవాచ । కృపాం కురు జగన్మాతర్మామేవం హతతేజసమ్ । గురుశాపాత్స్మృతిభ్రష్టం విద్యాహీనం చ దుఃఖితమ్ ॥ 6 ॥ జ్ఞానం దేహి స్మృతిం దేహి విద్యాం విద్యాధిదేవతే । ప్రతిష్ఠాం కవితాం దేహి శక్తిం శిష్యప్రబోధికామ్ ॥ 7 ॥ గ్రంథనిర్మితిశక్తిం చ సచ్ఛిష్యం సుప్రతిష్ఠితమ్ । ప్రతిభాం సత్సభాయాం చ విచారక్షమతాం శుభామ్ ॥ 8 ॥ లుప్తాం సర్వాం దైవవశాన్నవం కురు పునః పునః । యథాంకురం జనయతి భగవాన్యోగమాయయా ॥ 9 ॥ బ్రహ్మస్వరూపా పరమా జ్యోతిరూపా సనాతనీ । సర్వవిద్యాధిదేవీ యా తస్యై వాణ్యై నమో నమః ॥ 10 ॥ యయా వినా జగత్సర్వం శశ్వజ్జీవన్మృతం సదా । జ్ఞానాధిదేవీ యా తస్యై సరస్వత్యై నమో నమః ॥ 11 ॥ యయా వినా జగత్సర్వం మూకమున్మత్తవత్సదా । వాగధిష్ఠాతృదేవీ యా తస్యై వాణ్యై నమో నమః ॥ 12 ॥ హిమచందనకుందేందుకుముదాంభోజసన్నిభా । వర్ణాధిదేవీ యా తస్యై చాక్షరాయై నమో నమః ॥ 13 ॥ విసర్గ బిందుమాత్రాణాం యదధిష్ఠానమేవ చ । ఇత్థం త్వం గీయసే సద్భిర్భారత్యై తే నమో నమః ॥ 14 ॥ యయా వినాఽత్ర సంఖ్యాకృత్సంఖ్యాం కర్తుం న శక్నుతే । కాలసంఖ్యాస్వరూపా యా తస్యై దేవ్యై నమో నమః ॥ 15 ॥ వ్యాఖ్యాస్వరూపా యా దేవీ వ్యాఖ్యాధిష్ఠాతృదేవతా । భ్రమసిద్ధాంతరూపా యా తస్యై దేవ్యై నమో నమః ॥ 16 ॥ స్మృతిశక్తిర్జ్ఞానశక్తిర్బుద్ధిశక్తిస్వరూపిణీ । ప్రతిభా కల్పనాశక్తిర్యా చ తస్యై నమో నమః ॥ 17 ॥ సనత్కుమారో బ్రహ్మాణం జ్ఞానం పప్రచ్ఛ యత్ర వై । బభూవ జడవత్సోఽపి సిద్ధాంతం కర్తుమక్షమః ॥ 18 ॥ తదాజగామ భగవానాత్మా శ్రీకృష్ణ ఈశ్వరః । ఉవాచ సత్తమం స్తోత్రం వాణ్యా ఇతి విధిం తదా ॥ 19 ॥ స చ తుష్టావ తాం బ్రహ్మా చాజ్ఞయా పరమాత్మనః । చకార తత్ప్రసాదేన తదా సిద్ధాంతముత్తమమ్ ॥ 20 ॥ యదాప్యనంతం పప్రచ్ఛ జ్ఞానమేకం వసుంధరా । బభూవ మూకవత్సోఽపి సిద్ధాంతం కర్తుమక్షమః ॥ 21 ॥ తదా త్వాం చ స తుష్టావ సంత్రస్తః కశ్యపాజ్ఞయా । తతశ్చకార సిద్ధాంతం నిర్మలం భ్రమభంజనమ్ ॥ 22 ॥ వ్యాసః పురాణసూత్రం చ సమపృచ్ఛత వాల్మికిమ్ । మౌనీభూతః స సస్మార త్వామేవ జగదంబికామ్ ॥ 23 ॥ తదా చకార సిద్ధాంతం త్వద్వరేణ మునీశ్వరః । స ప్రాప నిర్మలం జ్ఞానం ప్రమాదధ్వంసకారణమ్ ॥ 24 ॥ పురాణ సూత్రం శ్రుత్వా స వ్యాసః కృష్ణకలోద్భవః । త్వాం సిషేవే చ దధ్యౌ చ శతవర్షం చ పుష్కరే ॥ 25 ॥ తదా త్వత్తో వరం ప్రాప్య స కవీంద్రో బభూవ హ । తదా వేదవిభాగం చ పురాణాని చకార హ ॥ 26 ॥ యదా మహేంద్రే పప్రచ్ఛ తత్త్వజ్ఞానం శివా శివమ్ । క్షణం త్వామేవ సంచింత్య తస్యై జ్ఞానం దధౌ విభుః ॥ 27 ॥ పప్రచ్ఛ శబ్దశాస్త్రం చ మహేంద్రశ్చ బృహస్పతిమ్ । దివ్యం వర్షసహస్రం చ స త్వాం దధ్యౌ చ పుష్కరే ॥ 28 ॥ తదా త్వత్తో వరం ప్రాప్య దివ్యం వర్షసహస్రకమ్ । ఉవాచ శబ్దశాస్త్రం చ తదర్థం చ సురేశ్వరమ్ ॥ 29 ॥ అధ్యాపితాశ్చ యైః శిష్యాః యైరధీతం మునీశ్వరైః । తే చ త్వాం పరిసంచింత్య ప్రవర్తంతే సురేశ్వరి ॥ 30 ॥ త్వం సంస్తుతా పూజితా చ మునీంద్రమనుమానవైః । దైత్యేంద్రైశ్చ సురైశ్చాపి బ్రహ్మవిష్ణుశివాదిభిః ॥ 31 ॥ జడీభూతః సహస్రాస్యః పంచవక్త్రశ్చతుర్ముఖః । యాం స్తోతుం కిమహం స్తౌమి తామేకాస్యేన మానవః ॥ 32 ॥ ఇత్యుక్త్వా యాజ్ఞవల్క్యశ్చ భక్తినమ్రాత్మకంధరః । ప్రణనామ నిరాహారో రురోద చ ముహుర్ముహుః ॥ 33 ॥ తదా జ్యోతిస్స్వరూపా సా తేనాదృష్టాప్యువాచ తమ్ । సుకవీంద్రో భవేత్యుక్త్వా వైకుంఠం చ జగామ హ ॥ 34 ॥ యాజ్ఞవల్క్య కృతం వాణీస్తోత్రం యః సంయతః పఠేత్ । స కవీంద్రో మహావాగ్మీ బృహస్పతి సమో భవేత్ ॥ 35 ॥ మహామూర్ఖశ్చ దుర్మేధా వర్షమేకం చ యః పఠేత్ । స పండితశ్చ మేధావీ సుకవిశ్చ భవేద్ధ్రువమ్ ॥ 35 ॥ ఇతి శ్రీ బ్రహ్మవైవర్తే మహాపురాణే ప్రకృతి ఖండే నారద నారాయణ సంవాదే యాజ్ఞవల్క్యోక్త వాణీ స్తవనం నామ పంచమోఽధ్యాయః ॥