ऋषय ऊचुः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञ सर्वलोकोपकारक । वयं चातिथयः प्राप्ता आतिथेयोऽसि सुव्रत ॥ 1 ॥ ज्ञानदानेन संसारसागरात्तारयस्व नः । कलौ कलुषचित्ता ये नराः पापरताः सदा ॥ 2 ॥ केन स्तोत्रेण मुच्यन्ते सर्वपातकबन्धनात् । इष्टसिद्धिकरं पुण्यं दुःखदारिद्र्यनाशनम् ॥ 3 ॥ सर्वरोगहरं स्तोत्रं सूत नो वक्तुमर्हसि । श्रीसूत उवाच । शृणुध्वं ऋषयः सर्वे नैमिशारण्यवासिनः ॥ 4 ॥ तत्त्वज्ञानतपोनिष्ठाः सर्वशास्त्रविशारदाः । स्वयम्भुवा पुरा प्रोक्तं नारदाय महात्मने ॥ 5 ॥ तदहं सम्प्रवक्ष्यामि श्रोतुं कौतूहलं यदि । ऋषय ऊचुः । किमाह भगवान्ब्रह्मा नारदाय महात्मने ॥ 6 ॥ सूतपुत्र महाभाग वक्तुमर्हसि साम्प्रतम् । श्रीसूत उवाच । दिव्यसिंहासनासीनं सर्वदेवैरभिष्टुतम् ॥ 7 ॥ साष्टाङ्गं प्रणिपत्यैनं ब्रह्माणं भुवनेश्वरम् । नारदः परिपप्रच्छ कृताञ्जलिरुपस्थितः ॥ 8 ॥ नारद उवाच । लोकनाथ सुरश्रेष्ठ सर्वज्ञ करुणाकर । षण्मुखस्य परं स्तोत्रं पावनं पापनाशनम् ॥ 9 ॥ हे धातः पुत्रवात्सल्यात्तद्वद प्रणताय मे । उपदिश्य तु मामेवं रक्ष रक्ष कृपानिधे ॥ 10 ॥ ब्रह्मोवाच । शृणु वक्ष्यामि देवर्षे स्तवराजमिदं परम् । मातृकामालिकायुक्तं ज्ञानमोक्षसुखप्रदम् ॥ 11 ॥ सहस्राणि च नामानि षण्मुखस्य महात्मनः । यानि नामानि दिव्यानि दुःखरोगहराणि च ॥ 12 ॥ तानि नामानि वक्ष्यामि कृपया त्वयि नारद । जपमात्रेण सिद्ध्यन्ति मनसा चिन्तितान्यपि ॥ 13 ॥ इहामुत्र परं भोगं लभते नात्र संशयः । इदं स्तोत्रं परं पुण्यं कोटियज्ञफलप्रदम् । सन्देहो नात्र कर्तव्यः शृणु मे निश्चितं वचः ॥ 14 ॥ ओं अस्य श्रीसुब्रह्मण्यसहस्रनामस्तोत्र महामन्त्रस्य ब्रह्मा ऋषिः अनुष्टुप्छन्दः सुब्रह्मण्यो देवता शरजन्माक्षय इति बीजं शक्तिधरोऽक्षय कार्तिकेय इति शक्तिः क्रौञ्चधर इति कीलकं शिखिवाहन इति कवचं षण्मुखाय इति ध्यानं श्रीसुब्रह्मण्य प्रसादसिद्ध्यर्थे जपे विनियोगः । करन्यासः – ओं शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । ओं रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय तर्जनीभ्यां नमः । ओं वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय मध्यमाभ्यां नमः । ओं णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय अनामिकाभ्यां नमः । ओं भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः । ओं वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः । हृदयादिन्यासः – ओं शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय हृदयाय नमः । ओं रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय शिरसे स्वाहा । ओं वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय शिखायै वषट् । ओं णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय कवचाय हुम् । ओं भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय नेत्रत्रयाय वौषट् । ओं वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय अस्त्राय फट् । भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्बन्धः । ध्यानम् । ध्यायेत्षण्मुखमिन्दुकोटिसदृशं रत्नप्रभाशोभितं बालार्कद्युतिषट्किरीटविलसत्केयूरहारान्वितम् । कर्णालम्बितकुण्डलप्रविलसद्गण्डस्थलाशोभितं काञ्चीकङ्कणकिङ्किणीरवयुतं शृङ्गारसारोदयम् ॥ 1 ॥ ध्यायेदीप्सितसिद्धिदं शिवसुतं श्रीद्वादशाक्षं गुहं खेटं कुक्कुटमङ्कुशं च वरदं पाशं धनुश्चक्रकम् । वज्रं शक्तिमसिं च शूलमभयं दोर्भिर्धृतं षण्मुखं देवं चित्रमयूरवाहनगतं चित्राम्बरालङ्कृतम् ॥ 2 ॥ स्तोत्रम् । अचिन्त्यशक्तिरनघस्त्वक्षोभ्यस्त्वपराजितः । अनाथवत्सलोऽमोघस्त्वशोकोऽप्यजरोऽभयः ॥ 1 ॥ अत्युदारो ह्यघहरस्त्वग्रगण्योऽद्रिजासुतः । अनन्तमहिमाऽपारोऽनन्तसौख्यप्रदोऽव्ययः ॥ 2 ॥ अनन्तमोक्षदोऽनादिरप्रमेयोऽक्षरोऽच्युतः । अकल्मषोऽभिरामोऽग्रधुर्यश्चामितविक्रमः ॥ 3 ॥ [ अतुलश्चामृतोऽघोरो ह्यनन्तोऽनन्तविक्रमः ] अनाथनाथो ह्यमलो ह्यप्रमत्तोऽमरप्रभुः । अरिन्दमोऽखिलाधारस्त्वणिमादिगुणोऽग्रणीः ॥ 4 ॥ अचञ्चलोऽमरस्तुत्यो ह्यकलङ्कोऽमिताशनः । अग्निभूरनवद्याङ्गो ह्यद्भुतोऽभीष्टदायकः ॥ 5 ॥ अतीन्द्रियोऽप्रमेयात्मा ह्यदृश्योऽव्यक्तलक्षणः । आपद्विनाशकस्त्वार्य आढ्य आगमसंस्तुतः ॥ 6 ॥ आर्तसंरक्षणस्त्वाद्य आनन्दस्त्वार्यसेवितः । आश्रितेष्टार्थवरद आनन्द्यार्तफलप्रदः ॥ 7 ॥ आश्चर्यरूप आनन्द आपन्नार्तिविनाशनः । इभवक्त्रानुजस्त्विष्ट इभासुरहरात्मजः ॥ 8 ॥ इतिहासश्रुतिस्तुत्य इन्द्रभोगफलप्रदः । इष्टापूर्तफलप्राप्तिरिष्टेष्टवरदायकः ॥ 9 ॥ इहामुत्रेष्टफलद इष्टदस्त्विन्द्रवन्दितः । ईडनीयस्त्वीशपुत्र ईप्सितार्थप्रदायकः ॥ 10 ॥ ईतिभीतिहरश्चेड्य ईषणात्रयवर्जितः । उदारकीर्तिरुद्योगी चोत्कृष्टोरुपराक्रमः ॥ 11 ॥ उत्कृष्टशक्तिरुत्साह उदारश्चोत्सवप्रियः । उज्जृम्भ उद्भवश्चोग्र उदग्रश्चोग्रलोचनः ॥ 12 ॥ उन्मत्त उग्रशमन उद्वेगघ्नोरगेश्वरः । उरुप्रभावश्चोदीर्ण उमापुत्र उदारधीः ॥ 13 ॥ ऊर्ध्वरेतःसुतस्तूर्ध्वगतिदस्तूर्जपालकः । ऊर्जितस्तूर्ध्वगस्तूर्ध्व ऊर्ध्वलोकैकनायकः ॥ 14 ॥ ऊर्जावानूर्जितोदार ऊर्जितोर्जितशासनः । ऋषिदेवगणस्तुत्य ऋणत्रयविमोचनः ॥ 15 ॥ ऋजुरूपो ह्यृजुकर ऋजुमार्गप्रदर्शनः । ऋतम्भरो ह्यृजुप्रीत ऋषभस्त्वृद्धिदस्त्वृतः ॥ 16 ॥ लुलितोद्धारको लूतभवपाशप्रभञ्जनः । एणाङ्कधरसत्पुत्र एक एनोविनाशनः ॥ 17 ॥ ऐश्वर्यदश्चैन्द्रभोगी चैतिह्यश्चैन्द्रवन्दितः । ओजस्वी चौषधिस्थानमोजोदश्चौदनप्रदः ॥ 18 ॥ औदार्यशील औमेय औग्र औन्नत्यदायकः । औदार्य औषधकर औषधं चौषधाकरः ॥ 19 ॥ अंशुमानंशुमालीड्य अम्बिकातनयोऽन्नदः । अन्धकारिसुतोऽन्धत्वहारी चाम्बुजलोचनः ॥ 20 ॥ अस्तमायोऽमराधीशो ह्यस्पष्टोऽस्तोकपुण्यदः । अस्तामित्रोऽस्तरूपश्चास्खलत्सुगतिदायकः ॥ 21 ॥ कार्तिकेयः कामरूपः कुमारः क्रौञ्चदारणः । कामदः कारणं काम्यः कमनीयः कृपाकरः ॥ 22 ॥ काञ्चनाभः कान्तियुक्तः कामी कामप्रदः कविः । कीर्तिकृत्कुक्कुटधरः कूटस्थः कुवलेक्षणः ॥ 23 ॥ कुङ्कुमाङ्गः क्लमहरः कुशलः कुक्कुटध्वजः । कुशानुसम्भवः क्रूरः क्रूरघ्नः कलितापहृत् ॥ 24 ॥ कामरूपः कल्पतरुः कान्तः कामितदायकः । कल्याणकृत्क्लेशनाशः कृपालुः करुणाकरः ॥ 25 ॥ कलुषघ्नः क्रियाशक्तिः कठोरः कवची कृती । कोमलाङ्गः कुशप्रीतः कुत्सितघ्नः कलाधरः ॥ 26 ॥ ख्यातः खेटधरः खड्गी खट्वाङ्गी खलनिग्रहः । ख्यातिप्रदः खेचरेशः ख्यातेहः खेचरस्तुतः ॥ 27 ॥ खरतापहरः स्वस्थः खेचरः खेचराश्रयः । खण्डेन्दुमौलितनयः खेलः खेचरपालकः ॥ 28 ॥ खस्थलः खण्डितार्कश्च खेचरीजनपूजितः । गाङ्गेयो गिरिजापुत्रो गणनाथानुजो गुहः ॥ 29 ॥ गोप्ता गीर्वाणसंसेव्यो गुणातीतो गुहाश्रयः । गतिप्रदो गुणनिधिः गम्भीरो गिरिजात्मजः ॥ 30 ॥ गूढरूपो गदहरो गुणाधीशो गुणाग्रणीः । गोधरो गहनो गुप्तो गर्वघ्नो गुणवर्धनः ॥ 31 ॥ गुह्यो गुणज्ञो गीतिज्ञो गतातङ्को गुणाश्रयः । गद्यपद्यप्रियो गुण्यो गोस्तुतो गगनेचरः ॥ 32 ॥ गणनीयचरित्रश्च गतक्लेशो गुणार्णवः । घूर्णिताक्षो घृणिनिधिः घनगम्भीरघोषणः ॥ 33 ॥ घण्टानादप्रियो घोषो घोराघौघविनाशनः । घनानन्दो घर्महन्ता घृणावान् घृष्टिपातकः ॥ 34 ॥ घृणी घृणाकरो घोरो घोरदैत्यप्रहारकः । घटितैश्वर्यसन्दोहो घनार्थो घनसङ्क्रमः ॥ 35 ॥ चित्रकृच्चित्रवर्णश्च चञ्चलश्चपलद्युतिः । चिन्मयश्चित्स्वरूपश्च चिरानन्दश्चिरन्तनः ॥ 36 ॥ चित्रकेलिश्चित्रतरश्चिन्तनीयश्चमत्कृतिः । चोरघ्नश्चतुरश्चारुश्चामीकरविभूषणः ॥ 37 ॥ चन्द्रार्ककोटिसदृशश्चन्द्रमौलितनूभवः । छादिताङ्गश्छद्महन्ता छेदिताखिलपातकः ॥ 38 ॥ छेदीकृततमःक्लेशश्छत्रीकृतमहायशाः । छादिताशेषसन्तापश्छुरितामृतसागरः ॥ 39 ॥ छन्नत्रैगुण्यरूपश्च छातेहश्छिन्नसंशयः । छन्दोमयश्छन्दगामी छिन्नपाशश्छविश्छदः ॥ 40 ॥ जगद्धितो जगत्पूज्यो जगज्ज्येष्ठो जगन्मयः । जनको जाह्नवीसूनुर्जितामित्रो जगद्गुरुः ॥ 41 ॥ जयी जितेन्द्रियो जैत्रो जरामरणवर्जितः । ज्योतिर्मयो जगन्नाथो जगज्जीवो जनाश्रयः ॥ 42 ॥ जगत्सेव्यो जगत्कर्ता जगत्साक्षी जगत्प्रियः । जम्भारिवन्द्यो जयदो जगज्जनमनोहरः ॥ 43 ॥ जगदानन्दजनको जनजाड्यापहारकः । जपाकुसुमसङ्काशो जनलोचनशोभनः ॥ 44 ॥ जनेश्वरो जितक्रोधो जनजन्मनिबर्हणः । जयदो जन्तुतापघ्नो जितदैत्यमहाव्रजः ॥ 45 ॥ जितमायो जितक्रोधो जितसङ्गो जनप्रियः । झञ्झानिलमहावेगो झरिताशेषपातकः ॥ 46 ॥ झर्झरीकृतदैत्यौघो झल्लरीवाद्यसम्प्रियः । ज्ञानमूर्तिर्ज्ञानगम्यो ज्ञानी ज्ञानमहानिधिः ॥ 47 ॥ टङ्कारनृत्तविभवः टङ्कवज्रध्वजाङ्कितः । टङ्किताखिललोकश्च टङ्कितैनस्तमोरविः ॥ 48 ॥ डम्बरप्रभवो डम्भो डम्बो डमरुकप्रियः । [डमड्ड] डमरोत्कटसन्नादो डिम्भरूपस्वरूपकः ॥ 49 ॥ ढक्कानादप्रीतिकरो ढालितासुरसङ्कुलः । ढौकितामरसन्दोहो ढुण्ढिविघ्नेश्वरानुजः ॥ 50 ॥ तत्त्वज्ञस्तत्वगस्तीव्रस्तपोरूपस्तपोमयः । त्रयीमयस्त्रिकालज्ञस्त्रिमूर्तिस्त्रिगुणात्मकः ॥ 51 ॥ त्रिदशेशस्तारकारिस्तापघ्नस्तापसप्रियः । तुष्टिदस्तुष्टिकृत्तीक्ष्णस्तपोरूपस्त्रिकालवित् ॥ 52 ॥ स्तोता स्तव्यः स्तवप्रीतः स्तुतिः स्तोत्रं स्तुतिप्रियः । स्थितः स्थायी स्थापकश्च स्थूलसूक्ष्मप्रदर्शकः ॥ 53 ॥ स्थविष्ठः स्थविरः स्थूलः स्थानदः स्थैर्यदः स्थिरः । दान्तो दयापरो दाता दुरितघ्नो दुरासदः ॥ 54 ॥ दर्शनीयो दयासारो देवदेवो दयानिधिः । दुराधर्षो दुर्विगाह्यो दक्षो दर्पणशोभितः ॥ 55 ॥ दुर्धरो दानशीलश्च द्वादशाक्षो द्विषड्भुजः । द्विषट्कर्णो द्विषड्बाहुर्दीनसन्तापनाशनः ॥ 56 ॥ दन्दशूकेश्वरो देवो दिव्यो दिव्याकृतिर्दमः । दीर्घवृत्तो दीर्घबाहुर्दीर्घदृष्टिर्दिवस्पतिः ॥ 57 ॥ दण्डो दमयिता दर्पो देवसिंहो दृढव्रतः । दुर्लभो दुर्गमो दीप्तो दुष्प्रेक्ष्यो दिव्यमण्डनः ॥ 58 ॥ दुरोदरघ्नो दुःखघ्नो दुरारिघ्नो दिशां पतिः । दुर्जयो देवसेनेशो दुर्ज्ञेयो दुरतिक्रमः ॥ 59 ॥ दम्भो दृप्तश्च देवर्षिर्दैवज्ञो दैवचिन्तकः । धुरन्धरो धर्मपरो धनदो धृतिवर्धनः ॥ 60 ॥ धर्मेशो धर्मशास्त्रज्ञो धन्वी धर्मपरायणः । धनाध्यक्षो धनपतिर्धृतिमान्धूतकिल्बिषः ॥ 61 ॥ धर्महेतुर्धर्मशूरो धर्मकृद्धर्मविद्ध्रुवः । धाता धीमान्धर्मचारी धन्यो धुर्यो धृतव्रतः ॥ 62 ॥ नित्योत्सवो नित्यतृप्तो निर्लेपो निश्चलात्मकः । निरवद्यो निराधारो निष्कलङ्को निरञ्जनः ॥ 63 ॥ निर्ममो निरहङ्कारो निर्मोहो निरुपद्रवः । नित्यानन्दो निरातङ्को निष्प्रपञ्चो निरामयः ॥ 64 ॥ निरवद्यो निरीहश्च निर्दर्शो निर्मलात्मकः । नित्यानन्दो निर्जरेशो निःसङ्गो निगमस्तुतः ॥ 65 ॥ निष्कण्टको निरालम्बो निष्प्रत्यूहो निरुद्भवः । नित्यो नियतकल्याणो निर्विकल्पो निराश्रयः ॥ 66 ॥ नेता निधिर्नैकरूपो निराकारो नदीसुतः । पुलिन्दकन्यारमणः पुरुजित्परमप्रियः ॥ 67 ॥ प्रत्यक्षमूर्तिः प्रत्यक्षः परेशः पूर्णपुण्यदः । पुण्याकरः पुण्यरूपः पुण्यः पुण्यपरायणः ॥ 68 ॥ पुण्योदयः परं ज्योतिः पुण्यकृत्पुण्यवर्धनः । परानन्दः परतरः पुण्यकीर्तिः पुरातनः ॥ 69 ॥ प्रसन्नरूपः प्राणेशः पन्नगः पापनाशनः । प्रणतार्तिहरः पूर्णः पार्वतीनन्दनः प्रभुः ॥ 70 ॥ पूतात्मा पुरुषः प्राणः प्रभवः पुरुषोत्तमः । प्रसन्नः परमस्पष्टः परः परिबृढः परः ॥ 71 ॥ परमात्मा परब्रह्म परार्थः प्रियदर्शनः । पवित्रः पुष्टिदः पूर्तिः पिङ्गलः पुष्टिवर्धनः ॥ 72 ॥ पापहारी पाशधरः प्रमत्तासुरशिक्षकः । पावनः पावकः पूज्यः पूर्णानन्दः परात्परः ॥ 73 ॥ पुष्कलः प्रवरः पूर्वः पितृभक्तः पुरोगमः । प्राणदः प्राणिजनकः प्रदिष्टः पावकोद्भवः ॥ 74 ॥ परब्रह्मस्वरूपश्च परमैश्वर्यकारणम् । परर्धिदः पुष्टिकरः प्रकाशात्मा प्रतापवान् ॥ 75 ॥ प्रज्ञापरः प्रकृष्टार्थः पृथुः पृथुपराक्रमः । फणीश्वरः फणिवरः फणामणिविभूषणः ॥ 76 ॥ फलदः फलहस्तश्च फुल्लाम्बुजविलोचनः । फडुच्चाटितपापौघः फणिलोकविभूषणः ॥ 77 ॥ बाहुलेयो बृहद्रूपो बलिष्ठो बलवान् बली । ब्रह्मेशविष्णुरूपश्च बुद्धो बुद्धिमतां वरः ॥ 78 ॥ बालरूपो ब्रह्मगर्भो ब्रह्मचारी बुधप्रियः । बहुश्रुतो बहुमतो ब्रह्मण्यो ब्राह्मणप्रियः ॥ 79 ॥ बलप्रमथनो ब्रह्मा बहुरूपो बहुप्रदः । बृहद्भानुतनूद्भूतो बृहत्सेनो बिलेशयः ॥ 80 ॥ बहुबाहुर्बलश्रीमान् बहुदैत्यविनाशकः । बिलद्वारान्तरालस्थो बृहच्छक्तिधनुर्धरः ॥ 81 ॥ बालार्कद्युतिमान् बालो बृहद्वक्षा बृहद्धनुः । भव्यो भोगीश्वरो भाव्यो भवनाशो भवप्रियः ॥ 82 ॥ भक्तिगम्यो भयहरो भावज्ञो भक्तसुप्रियः । भुक्तिमुक्तिप्रदो भोगी भगवान् भाग्यवर्धनः ॥ 83 ॥ भ्राजिष्णुर्भावनो भर्ता भीमो भीमपराक्रमः । भूतिदो भूतिकृद्भोक्ता भूतात्मा भुवनेश्वरः ॥ 84 ॥ भावको भीकरो भीष्मो भावकेष्टो भवोद्भवः । भवतापप्रशमनो भोगवान् भूतभावनः ॥ 85 ॥ भोज्यप्रदो भ्रान्तिनाशो भानुमान् भुवनाश्रयः । भूरिभोगप्रदो भद्रो भजनीयो भिषग्वरः ॥ 86 ॥ महासेनो महोदारो महाशक्तिर्महाद्युतिः । महाबुद्धिर्महावीर्यो महोत्साहो महाबलः ॥ 87 ॥ महाभोगी महामायी मेधावी मेखली महान् । मुनिस्तुतो महामान्यो महानन्दो महायशाः ॥ 88 ॥ महोर्जितो माननिधिर्मनोरथफलप्रदः । महोदयो महापुण्यो महाबलपराक्रमः ॥ 89 ॥ मानदो मतिदो माली मुक्तामालाविभूषणः । मनोहरो महामुख्यो महर्धिर्मूर्तिमान्मुनिः ॥ 90 ॥ महोत्तमो महोपायो मोक्षदो मङ्गलप्रदः । मुदाकरो मुक्तिदाता महाभोगो महोरगः ॥ 91 ॥ यशस्करो योगयोनिर्योगिष्ठो यमिनां वरः । यशस्वी योगपुरुषो योग्यो योगनिधिर्यमी ॥ 92 ॥ यतिसेव्यो योगयुक्तो योगविद्योगसिद्धिदः । यन्त्रो यन्त्री च यन्त्रज्ञो यन्त्रवान्यन्त्रवाहकः ॥ 93 ॥ यातनारहितो योगी योगीशो योगिनां वरः । रमणीयो रम्यरूपो रसज्ञो रसभावनः ॥ 94 ॥ रञ्जनो रञ्जितो रागी रुचिरो रुद्रसम्भवः । रणप्रियो रणोदारो रागद्वेषविनाशनः ॥ 95 ॥ रत्नार्ची रुचिरो रम्यो रूपलावण्यविग्रहः । रत्नाङ्गदधरो रत्नभूषणो रमणीयकः ॥ 96 ॥ रुचिकृद्रोचमानश्च रञ्जितो रोगनाशनः । राजीवाक्षो राजराजो रक्तमाल्यानुलेपनः ॥ 97 ॥ राजद्वेदागमस्तुत्यो रजःसत्त्वगुणान्वितः । रजनीशकलारम्यो रत्नकुण्डलमण्डितः ॥ 98 ॥ रत्नसन्मौलिशोभाढ्यो रणन्मञ्जीरभूषणः । लोकैकनाथो लोकेशो ललितो लोकनायकः ॥ 99 ॥ लोकरक्षो लोकशिक्षो लोकलोचनरञ्जितः । लोकबन्धुर्लोकधाता लोकत्रयमहाहितः ॥ 100 ॥ लोकचूडामणिर्लोकवन्द्यो लावण्यविग्रहः । लोकाध्यक्षस्तु लीलावान्लोकोत्तरगुणान्वितः ॥ 101 ॥ वरिष्ठो वरदो वैद्यो विशिष्टो विक्रमो विभुः । विबुधाग्रचरो वश्यो विकल्पपरिवर्जितः ॥ 102 ॥ विपाशो विगतातङ्को विचित्राङ्गो विरोचनः । विद्याधरो विशुद्धात्मा वेदाङ्गो विबुधप्रियः ॥ 103 ॥ वचस्करो व्यापकश्च विज्ञानी विनयान्वितः । विद्वत्तमो विरोधिघ्नो वीरो विगतरागवान् ॥ 104 ॥ वीतभावो विनीतात्मा वेदगर्भो वसुप्रदः । विश्वदीप्तिर्विशालाक्षो विजितात्मा विभावनः ॥ 105 ॥ वेदवेद्यो विधेयात्मा वीतदोषश्च वेदवित् । विश्वकर्मा वीतभयो वागीशो वासवार्चितः ॥ 106 ॥ वीरध्वंसो विश्वमूर्तिर्विश्वरूपो वरासनः । विशाखो विमलो वाग्मी विद्वान्वेदधरो वटुः ॥ 107 ॥ वीरचूडामणिर्वीरो विद्येशो विबुधाश्रयः । विजयी विनयी वेत्ता वरीयान्विरजा वसुः ॥ 108 ॥ वीरघ्नो विज्वरो वेद्यो वेगवान्वीर्यवान्वशी । वरशीलो वरगुणो विशोको वज्रधारकः ॥ 109 ॥ शरजन्मा शक्तिधरः शत्रुघ्नः शिखिवाहनः । श्रीमान् शिष्टः शुचिः शुद्धः शाश्वतः श्रुतिसागरः ॥ 110 ॥ शरण्यः शुभदः शर्म शिष्टेष्टः शुभलक्षणः । शान्तः शूलधरः श्रेष्ठः शुद्धात्मा शङ्करः शिवः ॥ 111 ॥ शितिकण्ठात्मजः शूरः शान्तिदः शोकनाशनः । षाण्मातुरः षण्मुखश्च षड्गुणैश्वर्यसंयुतः ॥ 112 ॥ षट्चक्रस्थः षडूर्मिघ्नः षडङ्गश्रुतिपारगः । षड्भावरहितः षट्कः षट्छास्त्रस्मृतिपारगः ॥ 113 ॥ षड्वर्गदाता षड्ग्रीवः षडरिघ्नः षडाश्रयः । षट्किरीटधरः श्रीमान् षडाधारश्च षट्क्रमः ॥ 114 ॥ षट्कोणमध्यनिलयः षण्डत्वपरिहारकः । सेनानीः सुभगः स्कन्दः सुरानन्दः सतां गतिः ॥ 115 ॥ सुब्रह्मण्यः सुराध्यक्षः सर्वज्ञः सर्वदः सुखी । सुलभः सिद्धिदः सौम्यः सिद्धेशः सिद्धिसाधनः ॥ 116 ॥ सिद्धार्थः सिद्धसङ्कल्पः सिद्धसाधुः सुरेश्वरः । सुभुजः सर्वदृक्साक्षी सुप्रसादः सनातनः ॥ 117 ॥ सुधापतिः स्वयञ्ज्योतिः स्वयम्भूः सर्वतोमुखः । समर्थः सत्कृतिः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुहृत् ॥ 118 ॥ सुप्रसन्नः सुरश्रेष्ठः सुशीलः सत्यसाधकः । सम्भाव्यः सुमनाः सेव्यः सकलागमपारगः ॥ 119 ॥ सुव्यक्तः सच्चिदानन्दः सुवीरः सुजनाश्रयः । सर्वलक्षणसम्पन्नः सत्यधर्मपरायणः ॥ 120 ॥ सर्वदेवमयः सत्यः सदा मृष्टान्नदायकः । सुधापी सुमतिः सत्यः सर्वविघ्नविनाशनः ॥ 121 ॥ सर्वदुःखप्रशमनः सुकुमारः सुलोचनः । सुग्रीवः सुधृतिः सारः सुराराध्यः सुविक्रमः ॥ 122 ॥ सुरारिघ्नः स्वर्णवर्णः सर्पराजः सदा शुचिः । सप्तार्चिर्भूः सुरवरः सर्वायुधविशारदः ॥ 123 ॥ हस्तिचर्माम्बरसुतो हस्तिवाहनसेवितः । हस्तचित्रायुधधरो हृताघो हसिताननः ॥ 124 ॥ हेमभूषो हरिद्वर्णो हृष्टिदो हृष्टिवर्धनः । हेमाद्रिभिद्धंसरूपो हुङ्कारहतकिल्बिषः ॥ 125 ॥ हिमाद्रिजातातनुजो हरिकेशो हिरण्मयः । हृद्यो हृष्टो हरिसखो हंसो हंसगतिर्हविः ॥ 126 ॥ हिरण्यवर्णो हितकृद्धर्षदो हेमभूषणः । हरप्रियो हितकरो हतपापो हरोद्भवः ॥ 127 ॥ क्षेमदः क्षेमकृत्क्षेम्यः क्षेत्रज्ञः क्षामवर्जितः । क्षेत्रपालः क्षमाधारः क्षेमक्षेत्रः क्षमाकरः ॥ 128 ॥ क्षुद्रघ्नः क्षान्तिदः क्षेमः क्षितिभूषः क्षमाश्रयः । क्षालिताघः क्षितिधरः क्षीणसंरक्षणक्षमः ॥ 129 ॥ क्षणभङ्गुरसन्नद्धघनशोभिकपर्दकः । क्षितिभृन्नाथतनयामुखपङ्कजभास्करः ॥ 130 ॥ क्षताहितः क्षरः क्षन्ता क्षतदोषः क्षमानिधिः । क्षपिताखिलसन्तापः क्षपानाथसमाननः ॥ 131 ॥ उत्तर न्यासः । करन्यासः – ओं शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय अङ्गुष्ठाभ्यां नमः । ओं रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय तर्जनीभ्यां नमः । ओं वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय मध्यमाभ्यां नमः । ओं णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय अनामिकाभ्यां नमः । ओं भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय कनिष्ठिकाभ्यां नमः । ओं वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय करतलकरपृष्ठाभ्यां नमः । हृदयादिन्यासः – ओं शं ओङ्कारस्वरूपाय ओजोधराय ओजस्विने सुहृदयाय हृष्टचित्तात्मने भास्वररूपाय हृदयाय नमः । ओं रं षट्कोणमध्यनिलयाय षट्किरीटधराय श्रीमते षडाधाराय शिरसे स्वाहा । ओं वं षण्मुखाय शरजन्मने शुभलक्षणाय शिखिवाहनाय शिखायै वषट् । ओं णं कृशानुसम्भवाय कवचिने कुक्कुटध्वजाय कवचाय हुम् । ओं भं कन्दर्पकोटिदीप्यमानाय द्विषड्बाहवे द्वादशाक्षाय नेत्रत्रयाय वौषट् । ओं वं खेटधराय खड्गिने शक्तिहस्ताय अस्त्राय फट् । भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्विमोकः । फलश्रुति । इति नाम्नां सहस्राणि षण्मुखस्य च नारद । यः पठेच्छृणुयाद्वापि भक्तियुक्तेन चेतसा ॥ 1 ॥ स सद्यो मुच्यते पापैर्मनोवाक्कायसम्भवैः । आयुर्वृद्धिकरं पुंसां स्थैर्यवीर्यविवर्धनम् ॥ 2 ॥ वाक्येनैकेन वक्ष्यामि वाञ्छितार्थं प्रयच्छति । तस्मात्सर्वात्मना ब्रह्मन्नियमेन जपेत्सुधीः ॥ 3 ॥ इति स्कन्दपुराणे ईश्वरप्रोक्ते ब्रह्मनारदसंवादे श्री सुब्रह्मण्य सहस्रनाम स्तोत्रम् ।