Haindavam Logo - Lord Ganesha
Haindavam
📍
Font Size:

Sankshepa Ramayanam

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam । atha prathamassargaḥ । tapassvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam । nāradaṃ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam ॥ 1 ॥ ko'nvasminsāmprataṃ loke guṇavān kaśca vīryavān । dharmajñaśca kṛtajñaśca satyavākyo dṛḍhavrataḥ ॥ 2 ॥ cāritreṇa ca ko yuktaḥ sarvabhūteṣu ko hitaḥ । vidvān kaḥ kaḥ samarthaśca kaścaikapriyadarśanaḥ ॥ 3 ॥ ātmavān ko jitakrodho dyutimān ko'nasūyakaḥ । kasya bibhyati devāśca jātaroṣasya saṃyuge ॥ 4 ॥ etadicchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me । maharṣe tvaṃ samartho'si jñātumevaṃvidhaṃ naram ॥ 5 ॥ śrutvā caitattrilokajño vālmīkernārado vacaḥ । śrūyatāmiti cāmantrya prahṛṣṭo vākyamabravīt ॥ 6 ॥ bahavo durlabhāścaiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ । mune vakṣyāmyahaṃ buddhvā tairyuktaḥ śrūyatāṃ naraḥ ॥ 7 ॥ ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ । niyatātmā mahāvīryo dyutimān dhṛtimān vaśī ॥ 8 ॥ buddhimān nītimān vāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ । vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ ॥ 9 ॥ mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrurarindamaḥ । ājānubāhuḥ suśirāḥ sulalāṭaḥ suvikramaḥ ॥ 10 ॥ samaḥ samavibhaktāṅgaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān । pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ ॥ 11 ॥ dharmajñaḥ satyasandhaśca prajānāṃ ca hite rataḥ । yaśasvī jñānasampannaḥ śucirvaśyaḥ samādhimān ॥ 12 ॥ prajāpatisamaḥ śrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ । rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā ॥ 13 ॥ rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā । vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ ॥ 14 ॥ sarvaśāstrārthatattvajño smṛtimānpratibhānavān । sarvalokapriyaḥ sādhuradīnātmā vicakṣaṇaḥ ॥ 15 ॥ sarvadābhigataḥ sadbhiḥ samudra iva sindhubhiḥ । āryaḥ sarvasamaścaiva sadaikapriyadarśanaḥ ॥ 16 ॥ sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ । samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavāniva ॥ 17 ॥ viṣṇunā sadṛśo vīrye somavatpriyadarśanaḥ । kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ ॥ 18 ॥ dhanadena samastyāge satye dharma ivāparaḥ । tamevaṃ guṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam ॥ 19 ॥ jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaguṇairyuktaṃ priyaṃ daśarathaḥ sutam । prakṛtīnāṃ hitairyuktaṃ prakṛti priya kāmyayā ॥ 20 ॥ yauvarājyena saṃyoktumaicchatprītyā mahīpatiḥ । tasyābhiṣekasambhārān dṛṣṭvā bhāryā'tha kaikayī ॥ 21 ॥ pūrvaṃ dattavarā devī varamenamayācata । vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam ॥ 22 ॥ sa satyavacanādrājā dharmapāśena saṃyataḥ । vivāsayāmāsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam ॥ 23 ॥ sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñāmanupālayan । piturvacananirdeśātkaikeyyāḥ priyakāraṇāt ॥ 24 ॥ taṃ vrajantaṃ priyo bhrātā lakṣmaṇo'nujagāma ha । snehādvinayasampannaḥ sumitrānandavardhanaḥ ॥ 25 ॥ bhrātaraṃ dayito bhrātuḥ saubhrātramanudarśayan । rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamāhitā ॥ 26 ॥ janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā । sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ ॥ 27 ॥ sītā'pyanugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā । paurairanugato dūraṃ pitrā daśarathena ca ॥ 28 ॥ śṛṅgiberapure sūtaṃ gaṅgākūle vyasarjayat । guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṃ priyam ॥ 29 ॥ guhena sahito rāmaḥ lakṣmaṇena ca sītayā । te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ ॥ 30 ॥ citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt । ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ ॥ 31 ॥ devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasansukham । citrakūṭaṃ gate rāme putraśokāturastathā ॥ 32 ॥ rājā daśarathaḥ svargaṃ jagāma vilapansutam । mṛte tu tasminbharato vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ ॥ 33 ॥ niyujyamāno rājyāya naicchadrājyaṃ mahābalaḥ । sa jagāma vanaṃ vīro rāmapādaprasādakaḥ ॥ 34 ॥ gatvā tu sa mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam । ayācadbhrātaraṃ rāmaṃ āryabhāvapuraskṛtaḥ ॥ 35 ॥ tvameva rājā dharmajña iti rāmaṃ vaco'bravīt । rāmo'pi paramodāraḥ sumukhassumahāyaśāḥ ॥ 36 ॥ na caicchatpiturādeśādrājyaṃ rāmo mahābalaḥ । pāduke cāsya rājyāya nyāsaṃ dattvā punaḥ punaḥ ॥ 37 ॥ nivartayāmāsa tato bharataṃ bharatāgrajaḥ । sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan ॥ 38 ॥ nandigrāme'karodrājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā । gate tu bharate śrīmān satyasandho jitendriyaḥ ॥ 39 ॥ rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya ca । tatrāgamanamekāgro daṇḍakānpraviveśa ha ॥ 40 ॥ praviśya tu mahāraṇyaṃ rāmo rājīvalocanaḥ । virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha ॥ 41 ॥ sutīkṣṇaṃ cāpyagastyaṃ ca agastyabhrātaraṃ tathā । agastyavacanāccaiva jagrāhaindraṃ śarāsanam ॥ 42 ॥ khaḍgaṃ ca paramaprītastūṇī cākṣayasāyakau । vasatastasya rāmasya vane vanacaraiḥ saha ॥ 43 ॥ ṛṣayo'bhyāgamansarve vadhāyāsurarakṣasām । sa teṣāṃ pratiśuśrāva rākṣasānāṃ tathā vane ॥ 44 ॥ pratijñātaśca rāmeṇa vadhaḥ saṃyati rakṣasām । ṛṣīṇāmagnikalpānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām ॥ 45 ॥ tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī । virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī ॥ 46 ॥ tataḥ śūrpaṇakhāvākyādudyuktānsarvarākṣasān । kharaṃ triśirasaṃ caiva dūṣaṇaṃ caiva rākṣasam ॥ 47 ॥ nijaghāna raṇe rāmasteṣāṃ caiva padānugān । vane tasminnivasatā janasthānanivāsinām ॥ 48 ॥ rakṣasāṃ nihatānyāsansahasrāṇi caturdaśa । tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ ॥ 49 ॥ sahāyaṃ varayāmāsa mārīcaṃ nāma rākṣasam । vāryamāṇaḥ subahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ ॥ 50 ॥ na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te । anādṛtya tu tadvākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ ॥ 51 ॥ jagāma sahamārīcaḥ tasyāśramapadaṃ tadā । tena māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau ॥ 52 ॥ jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam । gṛdhraṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā ca maithilīm ॥ 53 ॥ rāghavaḥ śokasantapto vilalāpākulendriyaḥ । tatastenaiva śokena gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam ॥ 54 ॥ mārgamāṇo vane sītāṃ rākṣasaṃ sandadarśa ha । kabandhaṃ nāma rūpeṇa vikṛtaṃ ghoradarśanam ॥ 55 ॥ taṃ nihatya mahābāhuḥ dadāha svargataśca saḥ । sa cāsya kathayāmāsa śabarīṃ dharmacāriṇīm ॥ 56 ॥ śramaṇīṃ dharmanipuṇāmabhigaccheti rāghavam । so'bhyagacchanmahātejāḥ śabarīṃ śatrusūdanaḥ ॥ 57 ॥ śabaryā pūjitaḥ samyagrāmo daśarathātmajaḥ । pampātīre hanumatā saṅgato vānareṇa ha ॥ 58 ॥ hanumadvacanāccaiva sugrīveṇa samāgataḥ । sugrīvāya ca tatsarvaṃ śaṃsadrāmo mahābalaḥ ॥ 59 ॥ āditastadyathāvṛttaṃ sītayāśca viśeṣataḥ । sugrīvaścāpi tatsarvaṃ śrutvā rāmasya vānaraḥ ॥ 60 ॥ cakāra sakhyaṃ rāmeṇa prītaścaivāgnisākṣikam । tato vānararājena vairānukathanaṃ prati ॥ 61 ॥ rāmāyāveditaṃ sarvaṃ praṇayādduḥkhitena ca । pratijñātaṃ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṃ prati ॥ 62 ॥ vālinaśca balaṃ tatra kathayāmāsa vānaraḥ । sugrīvaḥ śaṅkitaścāsīnnityaṃ vīryeṇa rāghave ॥ 63 ॥ rāghavaḥ pratyayārthaṃ tu dundubheḥ kāyamuttamam । darśayāmāsa sugrīvo mahāparvata sannibham ॥ 64 ॥ utsmayitvā mahābāhuḥ prekṣya cāsthi mahābalaḥ । pādāṅguṣṭhena cikṣepa sampūrṇaṃ daśayojanam ॥ 65 ॥ bibheda ca punaḥ sālānsaptaikena maheṣuṇā । giriṃ rasātalaṃ caiva janayan pratyayaṃ tadā ॥ 66 ॥ tataḥ prītamanāstena viśvastaḥ sa mahākapiḥ । kiṣkindhāṃ rāmasahito jagāma ca guhāṃ tadā ॥ 67 ॥ tato'garjaddharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ । tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ ॥ 68 ॥ anumānya tadā tārāṃ sugrīveṇa samāgataḥ । nijaghāna ca tatrainaṃ śareṇaikena rāghavaḥ ॥ 69 ॥ tataḥ sugrīvavacanāddhatvā vālinamāhave । sugrīvameva tadrājye rāghavaḥ pratyapādayat ॥ 70 ॥ sa ca sarvānsamānīya vānarānvānararṣabhaḥ । diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām ॥ 71 ॥ tato gṛdhrasya vacanātsampāterhanumānbalī । śatayojanavistīrṇaṃ pupluve lavaṇārṇavam ॥ 72 ॥ tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām । dadarśa sītāṃ dhyāyantīṃ aśokavanikāṃ gatām ॥ 73 ॥ nivedayitvā'bhijñānaṃ pravṛttiṃ ca nivedya ca । samāśvāsya ca vaidehīṃ mardayāmāsa toraṇam ॥ 74 ॥ pañca senāgragānhatvā sapta mantrisutānapi । śūramakṣaṃ ca niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat ॥ 75 ॥ astreṇonmuktamātmānaṃ jñātvā paitāmahādvarāt । marṣayanrākṣasānvīro yantriṇastānyadṛcchayā ॥ 76 ॥ tato dagdhvā purīṃ laṅkāṃ ṛte sītāṃ ca maithilīm । rāmāya priyamākhyātuṃ punarāyānmahākapiḥ ॥ 77 ॥ so'bhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam । nyavedayadameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ ॥ 78 ॥ tataḥ sugrīvasahito gatvā tīraṃ mahodadheḥ । samudraṃ kṣobhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ ॥ 79 ॥ darśayāmāsa cātmānaṃ samudraḥ saritāṃ patiḥ । samudravacanāccaiva nalaṃ setumakārayat ॥ 80 ॥ tena gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇamāhave । rāmaḥ sītāmanuprāpya parāṃ vrīḍāmupāgamat ॥ 81 ॥ tāmuvāca tato rāmaḥ paruṣaṃ janasaṃsadi । amṛṣyamāṇā sā sītā viveśa jvalanaṃ satī ॥ 82 ॥ tato'gnivacanātsītāṃ jñātvā vigatakalmaṣām । babhau rāmaḥ samprahṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadaivataiḥ ॥ 83 ॥ karmaṇā tena mahatā trailokyaṃ sacarācaram । sadevarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ ॥ 84 ॥ abhiṣicya ca laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam । kṛtakṛtyastadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha ॥ 85 ॥ devatābhyo varaṃ prāpya samutthāpya ca vānarān । ayodhyāṃ prasthito rāmaḥ puṣpakeṇa suhṛdvṛtaḥ ॥ 86 ॥ bharadvājāśramaṃ gatvā rāmaḥ satyaparākramaḥ । bharatasyāntikaṃ rāmo hanūmantaṃ vyasarjayat ॥ 87 ॥ punarākhyāyikāṃ jalpansugrīvasahitaśca saḥ । puṣpakaṃ tatsamāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā ॥ 88 ॥ nandigrāme jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhiḥ sahito'naghaḥ । rāmaḥ sītāmanuprāpya rājyaṃ punaravāptavān ॥ 89 ॥ prahṛṣṭamudito lokastuṣṭaḥ puṣṭaḥ sudhārmikaḥ । nirāmayo hyarogaśca durbhikṣa bhayavarjitaḥ ॥ 90 ॥ na putramaraṇaṃ kiñciddrakṣyanti puruṣāḥ kvacit । nāryaścāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ ॥ 91 ॥ na cāgnijaṃ bhayaṃ kiñcinnāpsu majjanti jantavaḥ । na vātajaṃ bhayaṃ kiñcinnāpi jvarakṛtaṃ tathā ॥ 92 ॥ na cāpi kṣudbhayaṃ tatra na taskarabhayaṃ tathā । nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni ca ॥ 93 ॥ nityaṃ pramuditāḥ sarve yathā kṛtayuge tathā । aśvamedhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ ॥ 94 ॥ gavāṃ koṭyayutaṃ datvā brahmalokaṃ prayāsyati । asaṅkhyeyaṃ dhanaṃ datvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ ॥ 95 ॥ rājavaṃśān śataguṇān sthāpayiṣyati rāghavaḥ । cāturvarṇyaṃ ca loke'smin sve sve dharme niyokṣyati ॥ 96 ॥ daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca । rāmo rājyamupāsitvā brahmalokaṃ gamiṣyati ॥ 97 ॥ idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam । yaḥ paṭhedrāmacaritaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate ॥ 98 ॥ etadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ । saputrapautraḥ sagaṇaḥ pretya svarge mahīyate ॥ 99 ॥ paṭhan dvijo vāgṛṣabhatvamīyāt syāt kṣatriyo bhūmipatitvamīyāt । vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt janaśca śūdro'pi mahattvamīyāt ॥ 100 ॥ ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye bālakāṇḍe nāradavākyaṃ nāma prathamaḥ sargaḥ ॥

Recite with devotion and pure heart

Regular practice brings spiritual benefits