ಅಥಾತಶ್ಚಾಕ್ಷುಷೀಂ ಪಠಿತ ಸಿದ್ಧವಿದ್ಯಾಂ ಚಕ್ಷೂರೋಗಹರಾಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ । ಯಚ್ಚಕ್ಷೂರೋಗಾಃ ಸರ್ವತೋ ನಶ್ಯಂತಿ । ಚಕ್ಷುಷೀ ದೀಪ್ತಿರ್ಭವಿಷ್ಯತೀತಿ ॥
ವಿನಿಯೋಗಃ –
ತಸ್ಯಾಶ್ಚಾಕ್ಷುಷೀವಿದ್ಯಾಯಾಃ ಅಹಿರ್ಬುಧ್ನ್ಯ ಋಷಿಃ । ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಃ । ಸೂರ್ಯೋ ದೇವತಾ । ಚಕ್ಷೂರೋಗನಿವೃತ್ತಯೇ ಜಪೇ ವಿನಿಯೋಗಃ ॥
ಮಂತ್ರಾಃ-
ಓಂ ಚಕ್ಷುಶ್ಚಕ್ಷುಶ್ಚಕ್ಷುಸ್ತೇಜಃ ಸ್ಥಿರೋ ಭವ । ಮಾಂ ಪಾಹಿ ಪಾಹಿ । ತ್ವರಿತಂ ಚಕ್ಷೂರೋಗಾನ್ ಶಮಯ ಶಮಯ । ಮಮ ಜಾತರೂಪಂ ತೇಜೋ ದರ್ಶಯ ದರ್ಶಯ । ಯಥಾಹಂ ಅಂಧೋ ನ ಸ್ಯಾಂ ತಥಾ ಕಲ್ಪಯ ಕಲ್ಪಯ । ಕಲ್ಯಾಣಂ ಕುರು ಕುರು । ಯಾನಿ ಮಮ ಪೂರ್ವಜನ್ಮೋಪಾರ್ಜಿತಾನಿ ಚಕ್ಷುಃ ಪ್ರತಿರೋಧಕ ದುಷ್ಕೃತಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ನಿರ್ಮೂಲಯ ನಿರ್ಮೂಲಯ ।
ಓಂ ನಮಃ ಚಕ್ಷುಸ್ತೇಜೋದಾತ್ರೇ ದಿವ್ಯಾಯ ಭಾಸ್ಕರಾಯ । ಓಂ ನಮಃ ಕರುಣಾಕರಾಯಾಽಮೃತಾಯ । ಓಂ ನಮಃ ಸೂರ್ಯಾಯ । ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ಸೂರ್ಯಾಯಾಕ್ಷಿತೇಜಸೇ ನಮಃ । ಖೇಚರಾಯ ನಮಃ । ಮಹತೇ ನಮಃ । ರಜಸೇ ನಮಃ । ತಮಸೇ ನಮಃ । ಅಸತೋ ಮಾ ಸದ್ಗಮಯ । ತಮಸೋ ಮಾ ಜ್ಯೋತಿರ್ಗಮಯ । ಮೃತ್ಯೋರ್ಮಾ ಅಮೃತಂ ಗಮಯ । ಉಷ್ಣೋ ಭಗವಾನ್ ಶುಚಿರೂಪಃ । ಹಂಸೋ ಭಗವಾನ್ ಶುಚಿರಪ್ರತಿರೂಪಃ ।
ಫಲಶೃತಿಃ –
ಯ ಇಮಾಂ ಚಕ್ಷುಷ್ಮತೀಂ ವಿದ್ಯಾಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ನಿತ್ಯಮಧೀತೇ ನ ತಸ್ಯಾಕ್ಷಿರೋಗೋ ಭವತಿ । ನ ತಸ್ಯ ಕುಲೇ ಅಂಧೋ ಭವತಿ । ಅಷ್ಟೌ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನ್ ಗ್ರಾಹಯಿತ್ವಾ ವಿದ್ಯಾಸಿದ್ಧಿರ್ಭವತಿ ।
ಸೂರ್ಯಸ್ಮರಣ –
ಓಂ ವಿಶ್ವರೂಪಂ ಘೃಣಿನಂ ಜಾತವೇದಸಂ ಹಿರಣ್ಮಯಂ ಪುರುಷಂ ಜ್ಯೋತೀರೂಪಂ ತಪಂತಮ್ । ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಯೋನಿಂ ಪ್ರತಪಂತಮುಗ್ರಂ ಪುರಃ ಪ್ರಜಾನಾಮುದಯತ್ಯೇಷ ಸೂರ್ಯಃ ॥
ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ಆದಿತ್ಯಾಯ ಅಕ್ಷಿತೇಜಸೇ ಅಹೋವಾಹಿನ್ಯಹೋವಾಹಿನೀ ಸ್ವಾಹಾ । ಓಂ ವಯಃ ಸುಪರ್ಣಾ ಉಪಸೇದುರಿಂದ್ರಂ ಪ್ರಿಯಮೇಧಾ ಋಷಯೋ ನಾಧಮಾನಾಃ । ಅಪಧ್ವಾಂತಮೂರ್ಣೂಹಿ ಪೂರ್ಧಿ ಚಕ್ಷುರ್ಮುಮುಗ್ಧ್ಯಸ್ಮಾನ್ನಿಧಯೇವ ಬದ್ಧಾನ್ । ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷಾಯ ನಮಃ । ಪುಷ್ಕರೇಕ್ಷಣಾಯ ನಮಃ । ಅಮಲೇಕ್ಷಣಾಯ ನಮಃ । ಕಮಲೇಕ್ಷಣಾಯ ನಮಃ । ವಿಶ್ವರೂಪಾಯ ನಮಃ । ಮಹಾವಿಷ್ಣವೇ ನಮಃ ।
ಪಾಠಾಂತರಂ – ಓಂ ನಮೋ ಭಗವತೇ ಆದಿತ್ಯಾಯ ಸೂರ್ಯಾಯಾಹೋವಾಹಿನ್ಯಹೋವಾಹಿನೀ ಸ್ವಾಹಾ ।
ಇತಿ ಚಾಕ್ಷುಷೋಪನಿಷತ್ ।