॥ అథ గణేశపూర్వతాపిన్యుపనిషత్ ॥ గణేశం ప్రమథాధీశం నిర్గుణం సగుణం విభుం । యోగినో యత్పదం యాంతి తం గౌరీనందనం భజే ॥ ఓం నమో వరదాయ విఘ్నహర్త్రే ॥ అథాతో బ్రహ్మోపనిషదం వ్యాఖ్యాస్యామః । బ్రహ్మా దేవానాం సవితుః కవీనామృషిర్విప్రాణాం మహిషో మృగాణాం । ధాతా వసూనాం సురభిః సృజానాం నమో బ్రహ్మణేఽథర్వపుత్రాయ మీఢుషే ॥ ధాతా దేవానాం ప్రథమం హి చేతో మనో వనానీవ మనసాఽకల్పయద్యః । నమో బ్రహ్మణే బ్రహ్మపుత్రాయ తుభ్యం జ్యేష్ఠాయాథర్వపుత్రాయ ధన్వినే ॥ 1 ॥ ఓం ప్రజాపతిః ప్రజా అసృజత । తాః సృష్టా అబ్రువన్ కథమన్నాద్యా అభవన్నితి । స త్రేధా వ్యభజద్భూర్భువఃస్వరితి । స తపోఽతప్యత । స బ్రహ్మా స విష్ణుః స శివః స ప్రజాపతిః సేంద్రః సోఽగ్నిః సమభవత్ । స తూష్ణీం మనసా ధ్యాయన్ కథమిమేఽన్నాద్యాః స్యురితి । సోఽపశ్యదాత్మనాఽఽత్మానం గజరూపధరం దేవం శశివర్ణం చతుర్భుజం యతో వా ఇమాని భూతాని జాయంతే యతో వాయంతి యత్రైవ యంతి చ । తదేతదక్షరం పరం బ్రహ్మ । ఏతస్మాజ్జాయతే ప్రాణో మనః సర్వేంద్రియాణి చ । ఖం వాయురాపో జ్యోతిః పృథివీ విశ్వస్య ధారిణీ । పురుష ఏవేదం విశ్వం తపో బ్రహ్మ పరామృతమితి ॥ 2 ॥ సోఽస్తువత నమో బ్రహ్మణే నమో బ్రాహ్మణేభ్యో నమో వేదేభ్యో నమ ఋషిభ్యో నమః కుల్యేభ్యః ప్రకుల్యేభ్యో నమః సవిత్రే ప్రసవిత్రే నమో భోజ్యాయ ప్రకృష్టాయ కపర్దినే చక్రాయ చక్రధరాయాన్నాయాన్నపతయే శివాయ సదాశివాయ తుర్యాయ తురీయాయ భూర్భువఃస్వఃపతే రాయస్పతే వాజిపతే గోపతే ఋగ్యజుఃసామాథర్వాంగిరఃపతే నమో బ్రహ్మపుత్రాయేతి ॥ 3 ॥ సోఽబ్రవీద్వరదోఽస్మ్యహమితి । స ప్రజాపతిరబ్రవీత్కథమిమేఽన్నాద్యాః స్యురితి । స హోవాచ బ్రహ్మపుత్రస్తపస్తేపే సిద్ధక్షేత్రే మహాయశాః । స సర్వస్య వక్తా సర్వస్య జ్ఞాతాసీతి । స హోవాచ తపస్యంతం సిద్ధారణ్యే భృగుపుత్రం పృచ్ఛధ్వమితి । తే ప్రత్యాయయుః । స హోవాచ కిమేతదితి । తే హోచుః కథం వయమన్నాద్యా భవామ ఇతి । స తూష్ణీం మనసా ధ్యాయన్ కథమిమేఽన్నాద్యాః స్యురితి । స ఏతమానుష్టుభం మంత్రరాజమపశ్యత్ । యదిదం కించ సర్వమసృజత । తస్మాత్సర్వానుష్టుభమిత్యాచక్షతే యదిదం కించ । అనుష్టుభా వా ఇమాని భూతాని జాయంతే । అనుష్టుభా జాతాని జీవంత్యనుష్టుభం ప్రయంత్యభిసంవిశంతి । తస్యైషా భవతి అనుష్టుప్ప్రథమా భవత్యనుష్టుబుత్తమా భవతి । వాగ్వా అనుష్టుబ్వాచైవ ప్రయంతి వాచైవోద్యంతి । పరమా వా ఏషా ఛందసాం యదనుష్టుప్ । సర్వమనుష్టుప్ । ఏతం మంత్రరాజం యః పశ్యతి స పశ్యతి । స భుక్తిం ముక్తిం చ విందతి । తేన సర్వజ్ఞానం భవతి । తదేతన్నిదర్శనం భవతి ; ఏకో దేవః ప్రాపకో యో వసూనాం శ్రియా జుష్టః సర్వతోభద్ర ఏషః । మాయాదేవో బలగహనో బ్రహ్మారాతీస్తం దేవమీడే దక్షిణాస్యం ॥ ఆ తూ న ఇంద్ర క్షుమంతం చిత్రం గ్రాభం సంగృభాయ । మహాహస్తీ దక్షిణేన ॥ ఇతి సహస్రకృత్వస్తుష్టావ ॥ 4॥ అథాపశ్యన్మహాదేవం శ్రియా జుష్టం మదోత్కటం । సనకాదిమహాయోగివేదవిద్భిరుపాసితం ॥ ద్రుహిణాదిమదేవేశషట్పదాలివిరాజితం । లసత్కర్ణం మహాదేవం గజరూపధరం శివం ॥ స హోవాచ వరదోఽస్మీతి । స తూష్ణీం మనసా వవ్రే । స తథేతి హోవాచ । తదేష శ్లోకః ; స సంస్తుతో దైవతదేవసూనుః సుతం భృగోర్వాక్యమువాచ తుష్టః । అవేహి మాం భార్గవ వక్రతుండమనాథనాథం త్రిగుణాత్మకం శివం ॥ అథ తస్య షడంగాని ప్రాదుర్బభూవుః । స హోవాచ జపధ్వమానుష్టుభం మంత్రరాజ షట్పదం సషడక్షరం । ఇతి యో జపతి స భూతిమాన్ భవతీతి యూయమన్నాద్యా భవేయురితి । తదేతన్నిదర్శనం ; గణానాం త్వా గణనాథం సురేంద్రం కవిం కవీనామతిమేధవిగ్రహం । జ్యేష్ఠరాజం వృషభం కేతుమేకం సా నః శృణ్వన్నూతిభిః సీద శాశ్వత్ ॥ 5 ॥ తే హోచుః కథమానుష్టుభం మంత్రరాజమభిజానీమ ఇతి । స ఏతమానుష్టుభం షట్పదం మంత్రరాజ కథయాంచక్రే । స సామ భవతి । ఋగ్వై గాయత్రీ యజురుష్ణిగనుష్టుప్ సామ । స ఆదిత్యో భవతి । ఋగ్వై వసుర్యజూ రుద్రాః సామాదిత్యా ఇతి । స షట్పదో భవతి । సామ వై షట్పదః । ససాగరాం సప్తద్వీపాం సపర్వతాం వసుంధరాం తత్సామ్నః ప్రథమం పాదం జానీయాద్రాయస్పోషస్య దాతేతి । తేన సప్తద్వీపాధిపో భవతి భూఃపతిత్వం చ గచ్ఛతి । యక్షగంధర్వాప్సరోగణసేవితమంతరిక్షం ద్వితీయం పాదం జానీయాన్నిధిదాతేతి । తేన ధనదాదికాష్ఠాపతిర్భవతి భువఃపతిత్వం చ గచ్ఛతి । వసురుద్రాదిత్యైః సర్వైర్దేవైః సేవితం దివం తత్సామ్నస్తృతీయం పాదం జానీయాదన్నదో మత ఇతి । తేన దేవాధిపత్యం స్వఃపతిత్వం చ గచ్ఛతి । ఋగ్యజుఃసామాథర్వాంగిరోగణసేవితం బ్రహ్మలోకం తుర్యం పాదం జానీయాద్రక్షోహణ ఇతి । తేన దేవాధిపత్యం బ్రహ్మాధిపత్యం చ గచ్ఛతి । వాసుదేవాదిచతుర్వ్యూహసేవితం విష్ణులోకం తత్సామ్నః పంచమం పాదం జానీయాద్బలగహన ఇతి । తేన సర్వదేవాధిపత్యం విష్ణులోకాధిపత్యం చ గచ్ఛతి । బ్రహ్మస్వరూపం నిరంజనం పరమవ్యోమ్నికం తత్సామ్నః షష్ఠం పాదం జానీయాత్ । తేన వక్రతుండాయ హుమితి యో జానీయాత్సోఽమృతత్వం చ గచ్ఛతి । సత్యలోకాధిపత్యం చ గచ్ఛతి ॥ 6 ॥ ఋగ్యజుఃసామాథర్వాశ్చత్వారః పాదా భవంతి । రాయస్పోషస్య దాతా చేతి ప్రథమః పాదో భవతి ఋగ్వై ప్రథమః పాదః । నిధిదాతాఽన్నదో మత ఇతి ద్వితీయః పాదః యజుర్వై ద్వితీయః పాదః । రక్షోహణో వో బలగహన ఇతి తృతీయః పాదః సామ వై తృతీయః పాదః । వక్రతుండాయ హుమితి చతుర్థః పాదః అథర్వశ్చతుర్థః పాదోఽథర్వశ్చతుర్థః పాద ఇతి ॥ 7॥ ఇతి గణేశపూర్వతాపిన్యుపనిషత్సు ప్రథమోపనిషత్ ॥ 1 ॥ స హోవాచ ప్రజాపతిరగ్నిర్వై వేదా ఇదం సర్వం విశ్వాని భూతాని విరాట్ స్వరాట్ సమ్రాట్ తత్సామ్నః ప్రథమం పాదం జానీయాత్ । ఋగ్యజుఃసామాథర్వరూపః సూర్యోఽన్తరాదిత్యే హిరణ్మయః పురుషస్తత్సామ్నో ద్వితీయం పాదం జానీయాత్ । య ఓషధీనాం ప్రభవితా తారాపతిః సోమస్తత్సామ్నస్తృతీయం పాదం జానీయాత్ । యో బ్రహ్మా తత్సామ్నశ్చతుర్థం పాదం జానీయాత్ । యో హరిస్తత్సామ్నః పంచమం పాదం జానీయాత్ । యః శివః స పరం బ్రహ్మ తత్సామ్నోఽన్త్యం పాదం జానీయాత్ । యో జానీతే సోఽమృతత్వం చ గచ్ఛతి పరం బ్రహ్మైవ భవతి । తస్మాదిదమానుష్టుభం సామ యత్ర క్వచిన్నాచష్టే । యది దాతుమపేక్షతే పుత్రాయ శుశ్రూషవే దాస్యత్యన్యస్మై శిష్యాయ వేతి ॥ 1 ॥ తస్య హి షడంగాని భవంతి ; ఓం హృదయాయ నమః, శిరసే స్వాహా, శిఖాయై వషట్, కవచాయ హుం । నేత్రత్రయాయ వౌషట్, అస్త్రాయ ఫడితి ప్రథమం ప్రథమేన ద్వితీయం ద్వితీయేన తృతీయం తృతీయేన చతుర్థం చతుర్థేన పంచమం పంచమేన షష్ఠం షష్ఠేన ప్రత్యక్షరముభయతో మాయా లక్ష్మీశ్చ భవతి । మాయా వా ఏషా వైనాయకీ సర్వమిదం సృజతి సర్వమిదం రక్షతి సర్వమిదం సంహరతి తస్మాన్మాయామేతాం శక్తిం వేద । స మృత్యుం జయతి । స పాప్మానం తరతి । స మహతీం శ్రియమశ్నుతే । సోఽభివాదీ షట్కర్మసంసిద్ధో భవత్యమృతత్వం చ గచ్ఛతి । మీమాంసంతే బ్రహ్మవాదినో హ్రస్వా వా దీర్ఘా వా ప్లుతా వేతి । యది హ్రస్వా భవతి సర్వపాప్మానం తరత్యమృతత్వం చ గచ్ఛతి । యది దీర్ఘా భవతి మహతీం శ్రియమాప్నుయాదమృతత్వం చ గచ్ఛతి । యది ప్లుతా భవతి జ్ఞానవాన్ భవత్యమృతత్వం చ గచ్ఛతి । తదేతదృషిణోక్తం నిదర్శనం ; స ఈం పాహి య ఋజీషీ తరుద్రః స శ్రియం లక్ష్మీమౌపలాంబికాం గాం । షష్ఠీం చ యామింద్రసేనేత్యుత ఆహుస్తాం విద్యాం బ్రహ్మయోనిస్వరూపాం ॥ తామిహాయుషే శరణం ప్రపద్యే । క్షీరోదార్ణవశాయినం కల్పద్రుమాధఃస్థితం వరదం వ్యోమరూపిణం ప్రచండదండదోర్దండం వక్రతుండస్వరూపిణం పార్శ్వాధఃస్థితకామధేనుం శివోమాతనయం విభుం । రుక్మాంబరనిభాకాశం రక్తవర్ణం చతుర్భుజం । కపర్దినం శివం శాంతం భక్తానామభయప్రదం ॥ ఉన్నతప్రపదాంగుష్ఠం గూఢగుల్ఫం సపార్ష్ణికం । పీనజంఘం గూఢజానుం స్థూలోరుం ప్రోన్నమత్కటిం ॥ నిమ్ననాభిం కంబుకంఠం లంబోష్ఠం లంబనాసికం । సిద్ధిబుద్ధ్యుభయాశ్లిష్టం ప్రసన్నవదనాంబుజం ॥ ఇతి సంసర్గః ॥ 2 ॥ అథ ఛందోదైవతం । అనుష్టుప్ఛందో భవతి ద్వాత్రింశదక్షరానుష్టుబ భవతి । అనుష్టుభా సర్వమిదం సృష్టమనుష్టుభా సర్వముపసంహృతం । శివోమాయుతః పరమాత్మా వరదో దేవతా । తే హోచుః కథం శివోమాయుత ఇతి । స హోవాచ భృగుపుత్రః ప్రకృతిపురుషమయో హి స ధనద ఇతి ప్రకృతిర్మాయా పురుషః శివ ఇతి । సోఽయం విశ్వాత్మా దేవతేతి । తదేతన్నిదర్శనం ; ఇంద్రో మాయాభిః పురుహూత ఈడే శర్వో విశ్వం మాయయా స్విద్దధార । సోఽజః శేతే మాయయా స్విద్గుహాయాం విశ్వం న్యస్తం విష్ణురేకో విజజ్ఞే ॥ తదేతన్మాయా హంసమయీ దేవానాం ॥ సర్వేషాం వా ఏతద్భూతానామాకాశః పరాయణం । సర్వాణి హ వా ఇమాని భూతాన్యాకాశాదేవ జాయంతే జాతాని జీవంత్యాకాశం ప్రయంత్యభిసంవిశంతి । తస్మాదాకాశబీజం శివో విద్యాత్ । తదేతన్నిదర్శనం ; హంసః శుచిషద్వసురంతరిక్షసద్ధోతా వేదిషదతిథిర్దురోణసత్ । నృషద్వరసదృతసద్వ్యోమసదబ్జా గోజా ఋతజా అద్రిజా ఋతం బృహదితి ॥ 3 ॥ అథాధిష్ఠానం ; మధ్యే బిందుం త్రికోణం తదను ఋతుగణం వసుదలం ద్వాదశారం షోడశకర్ణికేతి । మధ్యే బీజాత్మకం దేవం యజేత్ । వామదక్షిణే సిద్ధిర్బుద్ధిః । అగ్రే కామదుఘా షట్కోణే సుముఖాదయః షడ్వినాయకాః । వసుదలే వక్రతుండాద్యష్టవినాయకాః । ద్వాదశారే బటుకో వామనో మహాదశకమహోదరౌ సుభద్రో మాలీ వరో రామ ఉమా శివః స్కందో నందీ । తద్బాహ్యేఽణిమాదిసిద్ధయః । షోడశారే దిక్పాలాః సాయుధా ఇతి ॥ 4 ॥ అథ ప్రసారః ; య ఏతేన చతుర్థీషు పక్షయోరుభయోరపి । లక్షం జుహుయాదపూపానాం తత్క్షణాద్ధనదో భవేత్ ॥ సిద్ధౌదనం త్రిమాసం తు జుహ్వదగ్నావనన్యధీః । తావజ్జుహ్వత్పృథుకాన్హి సాక్షాద్వైశ్రవణో భవేత్ ॥ ఉచ్చాటయేద్విభీతైశ్చ మారయేద్విషవృక్షజైః । వశ్యాయ పంకజైర్విద్వాంధనార్థీ మోదకైర్హునేత్ ॥ ఏవం జ్ఞాత్వా కృతకర్మా భవతి కృతకర్మా భవతీతి ॥ 5 ॥ ఇతి గణేశపూర్వతాపిన్యుపనిషత్సు ద్వితీయోపనిషత్ ॥ 2 ॥ అథ హోవాచ భృగుపుత్రస్తంత్రం విజిజ్ఞాసితవ్యమితి । మూలే శూన్యం విజానీయాత్ । శూన్యం వై పరం బ్రహ్మ । తత్ర సతారం సమాయం సామ న్యసేత్త్రిరేఖం భవతి త్రయో హీమే లోకాస్త్రయో హీమే వేదాః । ఋగ్వై భూః సా మాయా భవతి । యజుర్వై భువః స శివో భవతి । సామ వై స్వః స హిరణ్యగర్భో భవతి । షట్కోణం భవతి షడ్ హీమే లోకాః షడ్ఢా ఋతవో భవంతి । తత్ర తారమాయారమామారవిశ్వేశధరణీక్రమాన్న్యసేత్ । అష్టపత్రం భవత్యష్టాక్షరా గాయత్రీ భవతి బ్రహ్మగాయత్రీం న్యసేత్ । ద్వాదశపత్ర భవతి ద్వాదశాదిత్యా భవంతి తే స్వరా భవంతి । స్వరాన్ జ్ఞాత్వాదిత్యలోకమశ్నుతే । షోడశపత్రం భవతి షోడశకలో వై పురుషో వర్ణో హ వై పురుషః స లోకాధిష్ఠితో భవత్యనుష్టుబ్ వై పురుషః ॥ 1 ॥ స హోవాచ భృగుపుత్ర ఏతమానుష్టుభం మంత్రరాజం సాంగం సప్రసృతికం సమాయం సాధిష్ఠానం సతంత్రం యో జానాతి స భూతిమాన్ భవతి సోఽమృతత్వం చ గచ్ఛతి సోఽమృతత్వం చ గచ్ఛతీతి ॥ 2 ॥ ఇతి గణేశపూర్వతాపిన్యుపనిషత్సు తృతీయోపనిషత్ ॥ 3 ॥ ఇత్యాథర్వణీయా గణేశపూర్వతాపిన్యుపనిషత్సమాప్తా ॥ ॥ అథ గణేశోత్తరతాపిన్యుపనిషత్ ॥ ఓం ॥ ఓమిత్యేకాక్షరం బ్రహ్మేదం సర్వం । తస్యోపవ్యాఖ్యానం । సర్వం భూతం భవ్యం భవిష్యదితి సర్వమోంకార ఏవ । ఏతచ్చాన్యచ్చ త్రికాలాతీతం తదప్యోంకార ఏవ । సర్వం హ్యేతద్గణేశోఽయమాత్మా బ్రహ్మేతి । సోఽయమాత్మా చతుష్పాత్ । జాగరితస్థానో బహిఃప్రజ్ఞః సప్తాంగ ఏకోనవింశతిముఖః స్థూలభుగ్వైశ్వానరః ప్రథమః పాదః । స్వప్నస్థానోఽన్తఃప్రజ్ఞః సప్తాంగ ఏకోనవింశతిముఖః ప్రవివిక్తభుక్ తైజసో ద్వితీయః పాదః । యత్ర సుప్తో న కంచన కామం కామయతే న కంచన స్వప్నం పశ్యతి తత్సుషుప్తం । సుషుప్తిస్థాన ఏకీభూతః ప్రజ్ఞానఘన ఏవానందభుక్ చేతోముఖః ప్రాజ్ఞస్తృతీయః పాదః । ఏష సర్వేశ్వర ఏష సర్వజ్ఞ ఏషోఽన్తర్యామ్యేష యోనిః సర్వస్య ప్రభవాప్యయౌ హి భూతానాం । నాంతఃప్రజ్ఞం న బహిఃప్రజ్ఞం నోభయతఃప్రజ్ఞం న ప్రజ్ఞం నాప్రజ్ఞం న ప్రజ్ఞానఘనమదృష్ట-మవ్యవహార్యమగ్రాహ్యమలక్షణ-మచింత్యమవ్యపదేశ్య-మైకాత్మ్యప్రత్యయసారం ప్రపంచోపశమం శివమద్వైతం చతుర్థం మన్యంతే స గణేశ ఆత్మా విజ్ఞేయః । సదోజ్జ్వలో విద్యాతత్కార్యహీనః స్వాత్మబంధరహితః సర్వదోషరహిత ఆనందరూపః సర్వాధిష్ఠానః సన్మాత్రో నిరస్తావిద్యాతమోమోహమేవేతి సంభావ్యాహమోం తత్సత్పరం బ్రహ్మ విఘ్నరాజశ్చిదాత్మకః సోఽహమోం తద్వినాయకం పరం జ్యోతీ రసోఽహమిత్యాత్మానమాదాయ మనసా బ్రహ్మణైకీకుర్యాత్ । వినాయకోఽహమిత్యేతత్తత్త్వతః ప్రవదంతి యే । న తే సంసారిణో నూనం ప్రమోదో వై న సంశయః ॥ ఇత్యుపనిషత్ । య ఏవం వేద స ముఖ్యో భవతీతి యాజ్ఞవల్క్య ఇతి యాజ్ఞవల్క్య ఇతి । ఏతదేవ పరం ధ్యానమేతదేవ పరం తపః । వినాయకస్య యజ్జ్ఞానం పూజనం భవమోచనం ॥ అశ్వమేధసహస్రాణి వాజపేయశతాని చ । ఏకస్య ధ్యానయోగస్య కలాం నార్హంతి షోడశీం ॥ ఇతి గణేశోత్తరతాపిన్యుపనిషత్సు ప్రథమోపనిషత్ ॥ 1 ॥ ఓం ॥ స విష్ణుః స శివః స బ్రహ్మా సేంద్రః సేందుః స సూర్యః స వాయుః సోఽగ్నిః స బ్రహ్మాయమాత్మనే సర్వదేవాయ ఆత్మనే భూతాయ ఆత్మన ఇతి మన్యంతే । ఓం సోఽహం ఓం సోఽహం ఓం సోఽహమితి । ఓం బ్రహ్మన్ ఓం బ్రహ్మన్ ఓం బ్రహ్మన్నితి । ఓం శివం ఓం శివం ఓం శివమితి । తం గణేశం తం గణేశమిదం శ్రేష్ఠం । ఓం గణానాం త్వా గణపతిః । సప్రియాణాం త్వా ప్రియపతిః । సనిధీనాం త్వా నిధిపతిః । ఓం తత్పురుషాయ విద్మహే వక్రతుండాయ ధీమహి । తన్నో దంతీ ప్రచోదయాత్ । ఓం తద్గణేశః । ఓం సద్గణేశః । ఓం పరం గణేశః । ఓం బ్రహ్మ గణేశః । గణనాకారో నాదః । ఏతత్సర్వో నాదః । సర్వాకారో నాదః । ఏతదాకారో నాదః । మహాన్నాదః । స గణేశో మహాన్ భవతి । సోఽణుర్భవతి । స వంద్యో భవతి । స ముఖ్యో భవతి । స పూజ్యో భవతి । రూపవాన్ భవతి । అరూపవాన్ భావతి । ద్వైతో భవతి । అద్వైతో భవతి । స్థావరస్వరూపవాన్ భవతి । జంగమస్వరూపవాన్ భవతి । సచేతనవిచేతనో భవతి । సర్వం భవతి । స గణేశోఽవ్యక్తో యోఽణుర్యః శ్రేష్ఠః స వై వేగవత్తరః । అహ్రస్వాహ్రస్వశ్చ । అతిహ్రస్వాతిహ్రస్వాతిహ్రస్వశ్చ । అస్థూలాస్థూలాస్థూలశ్చ । ఓం న వాయుర్నాగ్నిర్నాకాశో నాపః పృథివీ న చ । న దృశ్యం న దృశ్యం న దృశ్యం । న శీతం నోష్ణం న వర్షం చ । న పీతం న పీతం న పీతం । న శ్వేతం న శ్వేతం న శ్వేతం । న రక్తం న రక్తం న రక్తం । న కృష్ణం న కృష్ణం న కృష్ణం । న రూపం న నామ న గుణం । న ప్రాప్యం గణేశం మన్యంతే । స శుద్ధః స శుద్ధః స శుద్ధో గణేశః । స బ్రహ్మ స బ్రహ్మ స బ్రహ్మ గణేశః । స శివః స శివః స శివో గణేశః । ఇంద్రో గణేశో విష్ణుర్గణేశః సూర్యో గణేశ ఏతత్సర్వం గణేశః । స నిర్గుణః స నిరహంకారః స నిర్వికల్పః స నిరీహః స నిరాకార ఆనందరూపస్తేజోరూపమనిర్వాచ్యమప్రమేయః పురాతనో గణేశో నిగద్యతే । స ఆద్యః సోఽక్షరః సోఽనంతః సోఽవ్యయో మహాన్పురుషః । తచ్ఛుద్ధం తచ్ఛబలం తతః ప్రకృతిమహత్తత్త్వాని జాయంతే । తతశ్చాహంకారాది పంచతన్మాత్రాణి జాయంతే । తతః పృథ్వ్యప్తేజోవాయ్వాకాశ పంచమహద్భూతాని జాయంతే । పృథివ్యా ఓషధయ ఓషధీభ్యోఽన్నమన్నాద్రేతస్తతః పురుషస్తతః సర్వం తతః సర్వం తతః సర్వం తతః సర్వం జగత్ । సర్వాణి భూతాని జాయంతే । దేవా ను జాయంతే । తతశ్చ జీవంతి । దేవా ను జీవంతి । యజ్ఞా ను జీవంతి । సర్వం జీవతి । స గణేశ ఆత్మా విజ్ఞేయః । ఇత్యుపనిషత్ । య ఏవం వేద స ముఖ్యో భవతీతి యాజ్ఞవల్క్య ఇతి యాజ్ఞవల్క్య ఇతి ॥ ఇతి గణేశోత్తరతాపిన్యుపనిషత్సు ద్వితీయోపనిషత్ ॥ 2 ॥ ఓం ॥ గణేశో వై బ్రహ్మ తద్విద్యాత్ । యదిదం కించ సర్వం భూతం భవ్యం జాయమానం చ తత్సర్వమిత్యాచక్షతే । అస్మాన్నాతః పరం కించిత్ । యో వై వేద స వేద బ్రహ్మ బ్రహ్మైవోపాప్నోతి । తత్సర్వమిత్యాచక్షతే । బ్రహ్మవిష్ణ్వాదిగణానామీశభూతమిత్యాహ తద్గణేశ ఇతి । తత్పరమిత్యాహ యమేతే నాప్నువంతి పృథివీ సువర్చా యువతిః సజోషాః । యద్వై వాఙ్ నాక్రామతి మనసా సహ నాగ్నిర్న పృథ్వీ న తేజో న వాయుర్న వ్యోమ న జలమిత్యాహ । నేంద్రియం న శరీరం న నామ న రూపం । న శుక్లం న రక్తం న పీతం న కృష్ణమితి । న జాగ్రన్న స్వప్నో న సుషుప్తిర్న వై తురీయా । తచ్ఛుద్ధమప్రాప్యమప్రాప్యం చ । అజ్ఞేయం చాజ్ఞేయం చ । వికల్పాసహిష్ణు తత్సశక్తికం గజవక్త్రం గజాకారం జగదేవావరుంధే । దివమనంతశీర్షైర్దిశమనంతకరైర్వ్యోమానంత-జఠరైర్మహీమనంతపాదైః స్వతేజసా బాహ్యాంతరీయాన్వ్యాప్య తిష్ఠతీత్యాహ । తద్వై పరం బ్రహ్మ గణేశ ఇత్యాత్మానం మన్యంతే । తద్వై సర్వతః పశ్యతి స్మ న కించిద్దదర్శ । తతో వై సోఽహమభూత్ । నైకాకితా యుక్తేతి గుణాన్నిర్మమే । నామే రజః స వై బ్రహ్మా । ముఖాత్సత్త్వం స వై విష్ణుః । నయనాత్తమః స వై హరః । బ్రహ్మాణముపదిశతి స్మ బ్రహ్మన్ కురు సృష్టిం । బ్రహ్మోవాచ నాహం వేద్మి । గణేశ ఉవాచ మద్దేహే బ్రహ్మాండాంతర్గతం విలోకయ తథావిధామేవ కురు సృష్టిం । అథ బ్రహ్మా జన్మద్వారేణ బ్రహ్మాండాంతర్గతం విలోకయతి స్మ । సముద్రాన్ సరితః పర్వతాన్ వనాని మహీం దివం పాతాలం చ నరాన్ పశూన్మృగాన్నాగాన్ హయాన్ గోవ్రజాన్ సూర్యాచంద్రమసో నక్షత్రాణ్యగ్నీన్ వాయూందిశస్తతో వై సృష్టిమచీకరత్ । తతశ్చాత్మానమితి మన్యతే స్మ । న వై మత్తః పరం కించిదహమేవ సర్వస్యేశ ఇతి యావద్వదతి తావత్క్రూరా అజాయేరన్ । మహద్దేహా జిహ్వయా భువం లిహానా దంష్ట్రావ్యాప్తాకాశా మహచ్ఛబ్దా బ్రహ్మాణం హంతుముద్యుక్తాః । తాందృష్ట్వాబిభ్యత్తత్సంస్మార । తతశ్చాగ్రే కోటిసూర్యప్రతీకాశమానందరూపం గజవక్త్రం విలోకయతి స్మ । తుష్టావాథ గణేశ్వరం । త్వం నిర్మాతా క్ష్మాభృతాం సరితాం సాగరాణాం స్థావరాణాం జంగమానాం చ । త్వత్తః పరతరం కించిన్నైవాస్తి జగతః ప్రభో । కర్తా సర్వస్య విశ్వస్య పాతసంహారకారకః । భవానిదం జగత్సర్వం వ్యాప్యైవ పరితిష్ఠతి ॥ ఇతి స్తుత్వా బ్రహ్మాణం తదువాచ బ్రహ్మంస్తపస్వ తపస్వేత్యుక్త్వాఽన్తర్హితే తస్మిన్ బ్రహ్మా తపశ్చచార । కియత్స్వతీతేష్వనేహఃసు తపసి స్థితే బ్రహ్మణి పురో భూత్వోవాచ । ప్రసన్నోఽహం ప్రసన్నోఽహం వరాన్ వరయ । శ్రుత్వైవం వచోన్మీల్య నయనే యావత్పురః పశ్యతి తావద్గణేశం దదర్శ । స్తౌతి స్మ । త్వం బ్రహ్మా త్వం విష్ణుస్త్వం హరస్త్వం ప్రజాపతిస్త్వమింద్రస్త్వం సూర్యస్త్వం సోమస్త్వం గణేశః । త్వయా వ్యాప్తం చరాచరం త్వదృతే న హి కించన । తతశ్చ గణేశ ఉవాచ । త్వం చాహం చ న వై భిన్నౌ కురు సృష్టిం ప్రజాపతే । శక్తిం గృహాణ మద్దత్తాం జగత్సర్జనకర్మణి ॥ తతో వై గృహీతాయాం శస్త్వా బ్రహ్మణః సృష్టిరజాయత । బ్రాహ్మణో వై ముఖాజ్జజ్ఞే బాహ్వోః క్షత్రమూర్వోర్వైశ్యః పద్భ్యాం శూద్రశ్చక్షుషో వై సూర్యో మనశ్చంద్రమా అగ్నిర్వై ముఖాత్ప్రాణాద్వాయుర్నాభేర్వ్యోమ శీర్ష్ణో ద్యౌః పద్భ్యాం భూమిర్దిశః శ్రోత్రాత్ । తథా లోకానకల్పయన్నితి । తతో వై సత్త్వమువాచ త్వం వై విష్ణుః పాహి పాహి జగత్సర్వం । విష్ణురువాచ న మే శక్తిః । సోవాచ గృహాణేమాం విద్యాం । తతో వై సత్త్వం తామాదాయ జగత్పాతి స్మ । హరమువాచ కురు హర సంహారం । జగద్ధరణాద్ధరో భవ । హరశ్చాత్మానమిత్యవైతి స్మ న వై మత్పరం కించిద్విశ్వస్యాదిరహం హర ఇతి గర్వం దధౌ యావత్తావద్వ్యాప్తం వ్యోమ గజవక్త్రైర్మహచ్ఛబ్దైర్హరం హర్తుముద్యుక్తైః । హరో వై విలోక్య రుదతి స్మ । రోదనాద్రుద్రసంజ్ఞః । తతస్తం పురుషం స్మృత్వా తుష్టావ త్వం బ్రహ్మా త్వం కర్తా త్వం ప్రధానం త్వం లోకాన్ సృజసి రక్షసి హరసి । విశ్వాధారస్త్వమనాధారోఽనాధేయోఽనిర్దేశ్యోఽప్రతర్క్యో వ్యాప్యేదం సర్వం తిష్ఠసీతి స్తవనాద్వినాయకం దదర్శ । తతశ్చ తం ననామ । గణేశ ఉవాచ కురు హర హరణం । తద్వై సంహర్తాఽభూద్రుద్రః । య ఏవం వేద స గణేశో భవతి । ఇత్యుపనిషత్ ॥ ఇతి గణేశోత్తరతాపిన్యుపనిషత్సు తృతీయోపనిషత్ ॥ 3 ॥ ఓం ॥ గణేశో వై సదజాయత తద్వై పరం బ్రహ్మ । తద్విదాప్నోతి పరం । తదేషాభ్యుక్తా యదనాదిభూతం యదనంతరూపం యద్విజ్ఞానరూపం యద్దేవాః సర్వే బ్రహ్మ జ్యేష్ఠముపాసతే న వై కార్యం కరణం న తత్సమశ్చాధికశ్చ దృశ్యః । సూర్యోఽస్మాద్భీత ఉదేతి । వాతోఽస్మాద్భీతః పవతే । అగ్నిర్వై భీతస్తిష్ఠతి । తచ్చిత్స్వరూపం నిర్వికారమద్వైతం చ । తన్మాయాశబలమజనీత్యాహ । అనేన యథా తమస్తతశ్చోమితి ధ్వనిరభూత్ । స వై గజాకారః । అనిర్వచనీయా సైవ మాయా జగద్బీజమిత్యాహ । సైవ ప్రకృతిరితి గణేశ ఇతి ప్రధానమితి చ మాయాశబలమితి చ । ఏతస్మాద్వై మహత్తత్త్వమజాయత । తతః కరాగ్రేణాహంకారం సృష్టవాన్ । స వై త్రివిధః సాత్త్వికో రాజసస్తామసశ్చేతి । సాత్త్వికీ జ్ఞానశక్తిః । రాజసీ క్రియాశక్తిః । తామసీ ద్రవ్యశక్తిః । తామస్యాః పంచతన్మాత్రా అజాయంత పంచభూతాన్యజాయంత । రాజస్యాః పంచ జ్ఞానేంద్రియాణి పంచ కర్మేంద్రియాణి పంచ వాయవశ్చాజాయంత । సాత్త్విక్యా దిశో వాయుః సూర్యో వరుణోఽశ్వినావితి జ్ఞానేంద్రియదేవతా అగ్నిరింద్రో విష్ణుః ప్రజాపతిర్మిత్ర ఇతి కర్మేంద్రియదేవతాః । ఇదమాదిపురుషరూపం । పరమాత్మనః సూక్ష్మశరీరమిదమేవోచ్యతే । అథ ద్వితీయం । పంచతన్మాత్రాః పంచసూక్ష్మభూతాన్యుపాదాయ పంచీకరణే కృతే పంచమహాభూతాన్యజాయంత । అవశిష్టానాం పంచపంచాశానాం కల్పారంభసమయే భూతవిభాగే చైతన్యప్రవేశాదహమిత్యభిమానః । తస్మాదాదిగణేశో భవానుచ్యతే । తతో వై భూతేభ్యశ్చతుర్దశ లోకా అజాయేరన్ । తదంతర్గతజీవరాశయః స్థూలశరీరైః సహ విరాడిత్యుచ్యతే । ఇతి ద్వితీయం । రాజసో బ్రహ్మా సాత్త్వికో విష్ణుస్తామసో వై హరః । త్రయం మిలిత్వా పరస్పరమువాచ అహమేవ సర్వస్యేశ ఇతి । తతో వై పరస్పరమసహమానాశ్చోర్ధ్వం జగ్ముః । తత్ర న కించిద్దదృశుః । తతశ్చాధఃప్రదేశే దశదిక్షు భ్రమంతో న కించిత్పశ్యంతి స్మ । తతో వై ధ్యానస్థితా అభూవన్ । తతశ్చ హృద్దేశే మహాంతం పురుషం గజవక్త్రమసంఖ్యశీర్షమసంఖ్యపాదమనంతకరం తేజసా వ్యాప్తాఖిలలోకం బ్రహ్మమూర్ధానం దిక్శ్రవణం బ్రహ్మాండగండం చిద్వ్యోమతాలుకం సత్యజననం చ జగదుత్పత్త్యపాయోన్మేషనిమేషం సోమార్కాగ్నినేత్రం పర్వతేశరదం పుణ్యాపుణ్యోష్ఠం గ్రహోడుదశనం భారతీజిహ్వం శక్రఘ్రాణం కులగోత్రాంసం సోమేన కంఠం హరశిరోరుహం సరిన్నదభుజమురగాంగులికమృక్షనఖం శ్రీహృత్కామాకాశనాభికం సాగరోదరం మహీకటిదేశం సృష్టిలింగకం పర్వతేశోరుం దస్రజానుకం జఠరాంతఃస్థితయక్షగంధర్వరక్షఃకిన్నరమానుషం పాతాలజంఘకం మునిచరణం కాలాంగుష్ఠకం తారకాజాలలాంగులం దృష్ట్వా స్తువంతి స్మ । యతో వా ఇమాని భూతాని జాయంతే యతోఽగ్నిః పృథివ్యప్తేజో వాయుర్యత్కరాగ్రాద్బ్రహ్మవిష్ణురుద్రా అజాయంత యతో వై సముద్రాః సరితః పర్వతాశ్చ యతో వై చరాచరమితి స్తవనాత్ప్రసన్నో భూత్వోవాచాఽహం సర్వస్యేశో మత్తః సర్వాణి భూతాని మత్తః సర్వం చరాచరం భవంతో వై న మద్భిన్నా గుణా మే వై న సంశయః । గుణేశం మాం హృది సంచింత్య రాజస త్వం జగత్కురు సాత్త్విక త్వం పాలయ తామస త్వం హరేత్యుక్త్వాంతర్హితః । స వై గణేశః । సర్వాత్మా విజ్ఞేయః సర్వదేవాత్మా వై స ఏకః । య ఏవం వేద స గణేశో భవతి । ఇత్యుపనిషత్ । ఇతి గణేశోత్తరతాపిన్యుపనిషత్సు చతుర్థోపనిషత్ ॥ 4 ॥ ఓం ॥ దేవా హ వై రుద్రమబ్రువన్ కథమేతస్యోపాసనం । స హోవాచ రుద్రో గణకో నిచృద్గాయత్రీ శ్రీగణపతేరేనం మంత్రరాజమన్యోన్యాభావాత్ప్రణవస్వరూపస్యాస్య పరమాత్మనోఽఙ్గాని జానీతే స జానాతి సోఽమృతత్వం చ గచ్ఛతి । యోఽధీతే స సర్వం తరతి । య ఏనం మంత్రరాజం గణపతేః సర్వదం నిత్యం జపతి సోఽగ్నిం స్తంభయతి స ఉదకం స్తంభయతి స వాయుం స్తంభయతి స సూర్యం స్తంభయతి స సర్వాందేవాన్ స్తంభయతి స విషం స్తంభయతి స సర్వోపద్రవాన్ స్తంభయతి । ఇత్యుపనిషత్ । య ఏనం మంత్రరాజం నిత్యమధీతే స విఘ్నానాకర్షయతి దేవాన్యక్షాన్ రోగాన్ గ్రహాన్మనుష్యాన్ సర్వానాకర్షయతి । స భూర్లోకం జయతి స భువర్లోకం జయతి స స్వర్లోకం స మహర్లోకం స జనోలోకం స తపోలోకం స సత్యలోకం స సప్తలోకం స సర్వలోకం జయతి । సోఽగ్నిష్టోమేన యజతే సోఽత్యగ్నిష్టోమేన స ఉక్థ్యేన స షోడశీయేన స వాజపేయేన సోఽతిరాత్రేణ సోఽప్తోర్యామేణ స సర్వైః క్రతుభిర్యజతే । య ఏనం మంత్రరాజం వైఘ్నరాజం నిత్యమధీతే స ఋచోఽధీతే స యజూంష్యధీతే స సామాన్యధీతే సోఽథర్వణమధీతే సోఽఙ్గిరసమధీతే స శాఖా అధీతే స పురాణాన్యధీతే స కల్పానధీతే స గాథా అధీతే స నారాశంసీరధీతే స ప్రణవమధీతే । య ఏనం మంత్రరాజం గాణేశం వేద స సర్వం వేద స సర్వం వేద । స వేదసమః స మునిసమః స నాగసమః స సూర్యసమః సోఽగ్నిసమ ఇతి । ఉపనీతైకాధికశతం గృహస్థైకాధికశతం వానప్రస్థకాధికశతం రుద్రజాపకసమం । యతీనామేకాధికశతమథర్వశిరఃశిఖాధ్యాపకసమం । రుద్రజాపకైకాధికశతమథర్వశిరఃశిఖాధ్యాపకైకాధికశతం గాణేశతాపనీయోపనిషదధ్యాపకసమం । మంత్రరాజజాపకస్య యత్ర రవిసోమౌ న తపతో యత్ర వాయుర్నక్షత్రాణి న వాతి భాంతి యత్రాగ్నిర్మృత్యుర్న దహతి ప్రవిశతి యత్ర మోహో న దుఃఖం సదానందం పరానందం సమం శాశ్వతం సదాశివం పరం బ్రహ్మాదివందితం యోగిధ్యేయం పరమం పదం చిన్మాత్రం బ్రహ్మణస్పతిమేకాక్షరమేవం పరమాత్మానం బాహ్యాంతే లబ్ధాంశం హృది సమావేశ్య కించిజ్జప్త్వా తతో న జపో న మాలా నాసనం న ధ్యానావాహనాది । స్వయమవతీర్ణో హ్యయమాత్మా బ్రహ్మ సోఽహమాత్మా చతుష్పాత్ । బహిఃప్రజ్ఞః ప్రవివిక్తభుక్ తైజసః । యత్ర సుప్తో న కంచన కామం కామయతే న కంచన స్వప్నం పశ్యతి తత్సుషుప్తం । తత్రైకీభూతః ప్రజ్ఞానఘన ఏవానందభుక్ చేతోముఖః ప్రాజ్ఞః । ఏష సర్వేశ్వరః సర్వాంతర్యామీ ఏష యోనిః సర్వభూతానాం । న బహిఃప్రజ్ఞం నాంతఃప్రజ్ఞం నోభయతఃప్రజ్ఞం న ప్రజ్ఞానఘనమవ్యపదేశ్యమవ్యవహార్యమగ్రాహ్యమలక్షణమచింత్యమైకాత్మ్యప్రత్యయసారం ప్రపంచోపశమం శివమద్వైతమేవం చతుష్పాదం ధ్యాయన్ స ఏవాత్మా భవతి । స ఆత్మా విజ్ఞేయః సదోజ్జ్వలోఽవిద్యాతత్కార్యహీనః స్వాత్మబంధరహితో ద్వైతరహితో నిరస్తావిద్యాతమోమోహాహంకారప్రధానమహమేవ సర్వమితి సంభావ్య విఘ్నరాజబ్రహ్మణ్యమృతే తేజోమయే పరంజ్యోతిర్మయే సదానందమయే స్వప్రకాశే సదోదితే నిత్యే శుద్ధే ముక్తే జ్ఞేశ్వరే పరే బ్రహ్మణి రమతే రమతే రమతే రమతే । య ఏవం గణేశతాపనీయోపనిషదం వేద స సంసారం తరతి ఘోరం తరతి దుఃఖం తరతి విఘ్నాంస్తరతి మహోపసర్గం తరతి । ఆనందో భవతి స నిత్యో భవతి స శుద్ధో భవతి స ముక్తో భవతి స స్వప్రకాశో భవతి స ఈశ్వరో భవతి స ముఖ్యో భవతి స వైశ్వానరో భవతి స తైజసో భవతి స ప్రాజ్ఞో భవతి స సాక్షీ భవతి స ఏవ భవతి స సర్వో భవతి స సర్వో భవతీతి । ఇత్యుపనిషత్ । ఓం స హ నావవతు ॥ ఇతి గణేశోత్తరతాపిన్యుపనిషత్సు పంచమోపనిషత్ ॥ 5 ॥ ఓం ॥ అథోవాచ భగవతీ గౌరీ హ వై రుద్రమేతస్య మంత్రరాజస్యానుష్ఠానవిధిం మే బ్రూహీతి । స హోవాచ రుద్రో విధిం లబ్ధాంశం గురుదేవతయోరాలభ్య మనసా పుష్పం నివేద్యోపక్రమ్య భూతోత్సారణమాసనబంధాద్యాత్మరక్షాసునియమభూతశుద్ధి-ప్రాణస్థాపనప్రణవావర్తన-మాతృపూజనాంతర్మాతృకాంతర్యాగాది సంపాద్యాత్ర కేచన సమంత్రం మూలవైదికకల్పైరుపక్రమం గ్రహణసమర్పణనివేదనాని బాహ్యేఽన్యథేతి మహార్ఘ్యం శంఖం త్రిపాద్యోర్గంధాదినా పూజితయోః స్థాప్య పాత్రాసాదనం దక్షిణోపక్రమేణ పాద్యార్ఘ్యాచమనమధుపర్క-పునరాచమననివేదనపాత్రాణి సంస్థాసు యథోపదిష్టం చతుర్థ్యోః పర్వణి సంస్థాసు యథావిధి స్థాప్య నివేదనే ప్రక్షాలనమేవ తతోఽర్వాక్ పంచామృతపాత్రాణి రిక్తం చ మూలేనాలభ్య నివేదిన్యార్ఘ్యోదకేనాత్మానం పాత్రాణి సంభారం చ ప్రోక్ష్య పాత్రాతిరిక్తాని మహార్ఘ్యోదకేన సర్వనివేదనం కరశుద్ధిం మూలాసునియమం యథోక్తర్షిచ్ఛందోదైవతం స్మృత్వా వినియోగశ్చ నిత్యే పూజాంగో జపో జపాంగా పూజా జప ఇత్యంగుష్ఠవ్యాపకస్వాంతాష్టాంగదండిముండిన్యాసాది కృత్వా ముఖమవేక్ష్యాత్మానం దేవరూపిణం సంభావ్య మూర్ధ్ని పుష్పం దత్త్వా పీఠం సంపూజ్యాసనం దత్త్వా ఋష్యాది కృత్వా ధ్యాత్వా హృదయాంభోజే యోగినోఽత్ర జపంతి । స్వాంతాంభోజాద్దేవమావాహ్య ముద్రాం దర్శయిత్వా దేవస్య సకలీకరణాంగుష్ఠహృదయార్పిన్యా స్వాంతే ముద్రాం నివేద్య పాత్రాణి చ మూలేన దత్త్వా రిక్తే పంచామృతం సంయోజ్య తేన పంచవారం సకృద్వాఽభిషిచ్య నిత్యేన సంతర్ప్య కల్పస్తవనాదిపురుషసూక్త-రుద్రాధ్యాయఘోషశాంత్యాదినా మూలేన చాభిషిచ్య సర్వపూజాం నివేద్య దీపం త్రిర్భ్రామ్య సవ్యేనాప్లావ్య మహానైవేద్యపీఠావరణాన్యుపసంహృత్య దర్శయేత్ । తాంబూలాంతే కించిన్మూలమావర్త్య పునర్ధూపాదిత్రయభక్ష్యాది నివేద్య ముద్రాః సర్వోపచారస్య దర్శయిత్వా నివేదనమిదమాసనం నమః పాద్యే ఏషోఽర్ఘ్యః స్వాహేతి దక్షిణకరేఽర్ఘ్యే ఇదం స్వధేతి పురస్త్రికే ముఖే నమ ఇతి స్నానేష్వేష గంధో నమోఽక్షతేషు ఓం పుష్పాణి నమః పుష్పేష్వేష ధూపో దీపో నమో ధూపదీపయోః సమర్పయామీతి నైవేద్యఫలతాంబూలేషు నివేదయామి నమో హిరణ్యే ఏష పుష్పాంజలిర్నమ ఇతి మాలాయామితి పరమం రహస్యమప్రకాశ్యం బీజం య ఏవం వేద స సర్వం వేద స సర్వం వేద । వర్ణార్థం లబ్ధాంశేన మంత్రార్థేన చ పీఠావరణదేవతావధానేన వా జపతి స జపతి । ముఖ్యం లబ్ధాంశమాసనం మృదులం భుక్తరిక్తవాసఃకౌసుంభమాంజిష్ఠ-రక్తకంబలచిత్రమృగవ్యాఘ్రాజినం వా యథోక్తముక్తాన్యతరై-రాసనాంతరయోజనాస్ఫటికకమల-భద్రాక్షమణిముక్తాప్రవాలరుద్రాక్ష- కుశగ్రంథిషు వా జపతి స జపతి । కుశమయీ నిత్యాక్షాలనం చందనాలేపో ధూపేనాభిమంత్ర్య పృథగభిమంత్రణం సద్యోజాతైః పంచభిః ప్రాణస్థాపనజీవనతర్పణగుప్తాని చ స్వమూలే గుహ్యం వామేన స్పృశేన్న దర్శయేత్ । ఏవం శ్రావణే పవిత్రేణ మధౌ దమనేన జపమాలయా మహానవమ్యాం తాపస్యాం చతుర్థ్యాం తిలలడ్డుకైః సప్తమ్యాం శీతలచందనేన శివరాత్ర్యాం బిల్వదలమాలయాఽన్యస్మిన్పర్వణి మహత్యార్చయంతి తేఽర్చయంతి । మోదకపృథుకలాజసక్తురంభాఫలేక్షునారీకేలాపూపానన్యాని చ యథోపదిష్టమాహుతిభిర్జుహోతి । జపశ్చ ప్రాక్ప్రవణే హోమోఽన్యథోపాస్యః । ఏవం యః కరోతి సోఽమృతత్వం విందతి స ప్రతిష్ఠాం ప్రాప్నోతి ముక్తిం విందతి భుక్తిం భునక్తి వాచం వదతి యశో లభతే । ఇదం రహస్యం యో జానాతి స జానాతి యోఽధీతే సోఽధీతే స ఆనందో భవతి స నిత్యో భవతి స విశుద్ధో భవతి స ముక్తో భవతి స ప్రకాశో భవతి స దయావాన్భవతి జ్ఞానవాన్భవత్యానందవాన్భవతి విజ్ఞానవాన్భవతి విజ్ఞానానందో భవతి సోఽమృతత్వం భవత్యమృతత్వం భవతీతి । ఓం సహ నావవత్వితి శాంతిః ॥ ఇతి గణేశోత్తరతాపిన్యుపనిషత్సు షష్ఠోపనిషత్ ॥ 6 ॥ ఇత్యాథర్వణీయా గణేశతాపిన్యుపనిషత్సమాప్తా ।