॥ അഥ ഗണേശപൂർവതാപിന്യുപനിഷത് ॥ ഗണേശം പ്രമഥാധീശം നിർഗുണം സഗുണം വിഭും । യോഗിനോ യത്പദം യാന്തി തം ഗൗരീനന്ദനം ഭജേ ॥ ഓം നമോ വരദായ വിഘ്നഹർത്രേ ॥ അഥാതോ ബ്രഹ്മോപനിഷദം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ । ബ്രഹ്മാ ദേവാനാം സവിതുഃ കവീനാമൃഷിർവിപ്രാണാം മഹിഷോ മൃഗാണാം । ധാതാ വസൂനാം സുരഭിഃ സൃജാനാം നമോ ബ്രഹ്മണേഽഥർവപുത്രായ മീഢുഷേ ॥ ധാതാ ദേവാനാം പ്രഥമം ഹി ചേതോ മനോ വനാനീവ മനസാഽകല്പയദ്യഃ । നമോ ബ്രഹ്മണേ ബ്രഹ്മപുത്രായ തുഭ്യം ജ്യേഷ്ഠായാഥർവപുത്രായ ധന്വിനേ ॥ 1 ॥ ഓം പ്രജാപതിഃ പ്രജാ അസൃജത । താഃ സൃഷ്ടാ അബ്രുവൻ കഥമന്നാദ്യാ അഭവന്നിതി । സ ത്രേധാ വ്യഭജദ്ഭൂർഭുവഃസ്വരിതി । സ തപോഽതപ്യത । സ ബ്രഹ്മാ സ വിഷ്ണുഃ സ ശിവഃ സ പ്രജാപതിഃ സേന്ദ്രഃ സോഽഗ്നിഃ സമഭവത് । സ തൂഷ്ണീം മനസാ ധ്യായൻ കഥമിമേഽന്നാദ്യാഃ സ്യുരിതി । സോഽപശ്യദാത്മനാഽഽത്മാനം ഗജരൂപധരം ദേവം ശശിവർണം ചതുർഭുജം യതോ വാ ഇമാനി ഭൂതാനി ജായന്തേ യതോ വായന്തി യത്രൈവ യന്തി ച । തദേതദക്ഷരം പരം ബ്രഹ്മ । ഏതസ്മാജ്ജായതേ പ്രാണോ മനഃ സർവേന്ദ്രിയാണി ച । ഖം വായുരാപോ ജ്യോതിഃ പൃഥിവീ വിശ്വസ്യ ധാരിണീ । പുരുഷ ഏവേദം വിശ്വം തപോ ബ്രഹ്മ പരാമൃതമിതി ॥ 2 ॥ സോഽസ്തുവത നമോ ബ്രഹ്മണേ നമോ ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ നമോ വേദേഭ്യോ നമ ഋഷിഭ്യോ നമഃ കുല്യേഭ്യഃ പ്രകുല്യേഭ്യോ നമഃ സവിത്രേ പ്രസവിത്രേ നമോ ഭോജ്യായ പ്രകൃഷ്ടായ കപർദിനേ ചക്രായ ചക്രധരായാന്നായാന്നപതയേ ശിവായ സദാശിവായ തുര്യായ തുരീയായ ഭൂർഭുവഃസ്വഃപതേ രായസ്പതേ വാജിപതേ ഗോപതേ ഋഗ്യജുഃസാമാഥർവാംഗിരഃപതേ നമോ ബ്രഹ്മപുത്രായേതി ॥ 3 ॥ സോഽബ്രവീദ്വരദോഽസ്മ്യഹമിതി । സ പ്രജാപതിരബ്രവീത്കഥമിമേഽന്നാദ്യാഃ സ്യുരിതി । സ ഹോവാച ബ്രഹ്മപുത്രസ്തപസ്തേപേ സിദ്ധക്ഷേത്രേ മഹായശാഃ । സ സർവസ്യ വക്താ സർവസ്യ ജ്ഞാതാസീതി । സ ഹോവാച തപസ്യന്തം സിദ്ധാരണ്യേ ഭൃഗുപുത്രം പൃച്ഛധ്വമിതി । തേ പ്രത്യായയുഃ । സ ഹോവാച കിമേതദിതി । തേ ഹോചുഃ കഥം വയമന്നാദ്യാ ഭവാമ ഇതി । സ തൂഷ്ണീം മനസാ ധ്യായൻ കഥമിമേഽന്നാദ്യാഃ സ്യുരിതി । സ ഏതമാനുഷ്ടുഭം മന്ത്രരാജമപശ്യത് । യദിദം കിഞ്ച സർവമസൃജത । തസ്മാത്സർവാനുഷ്ടുഭമിത്യാചക്ഷതേ യദിദം കിഞ്ച । അനുഷ്ടുഭാ വാ ഇമാനി ഭൂതാനി ജായന്തേ । അനുഷ്ടുഭാ ജാതാനി ജീവന്ത്യനുഷ്ടുഭം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തി । തസ്യൈഷാ ഭവതി അനുഷ്ടുപ്പ്രഥമാ ഭവത്യനുഷ്ടുബുത്തമാ ഭവതി । വാഗ്വാ അനുഷ്ടുബ്വാചൈവ പ്രയന്തി വാചൈവോദ്യന്തി । പരമാ വാ ഏഷാ ഛന്ദസാം യദനുഷ്ടുപ് । സർവമനുഷ്ടുപ് । ഏതം മന്ത്രരാജം യഃ പശ്യതി സ പശ്യതി । സ ഭുക്തിം മുക്തിം ച വിന്ദതി । തേന സർവജ്ഞാനം ഭവതി । തദേതന്നിദർശനം ഭവതി ; ഏകോ ദേവഃ പ്രാപകോ യോ വസൂനാം ശ്രിയാ ജുഷ്ടഃ സർവതോഭദ്ര ഏഷഃ । മായാദേവോ ബലഗഹനോ ബ്രഹ്മാരാതീസ്തം ദേവമീഡേ ദക്ഷിണാസ്യം ॥ ആ തൂ ന ഇന്ദ്ര ക്ഷുമന്തം ചിത്രം ഗ്രാഭം സംഗൃഭായ । മഹാഹസ്തീ ദക്ഷിണേന ॥ ഇതി സഹസ്രകൃത്വസ്തുഷ്ടാവ ॥ 4॥ അഥാപശ്യന്മഹാദേവം ശ്രിയാ ജുഷ്ടം മദോത്കടം । സനകാദിമഹായോഗിവേദവിദ്ഭിരുപാസിതം ॥ ദ്രുഹിണാദിമദേവേശഷട്പദാലിവിരാജിതം । ലസത്കർണം മഹാദേവം ഗജരൂപധരം ശിവം ॥ സ ഹോവാച വരദോഽസ്മീതി । സ തൂഷ്ണീം മനസാ വവ്രേ । സ തഥേതി ഹോവാച । തദേഷ ശ്ലോകഃ ; സ സംസ്തുതോ ദൈവതദേവസൂനുഃ സുതം ഭൃഗോർവാക്യമുവാച തുഷ്ടഃ । അവേഹി മാം ഭാർഗവ വക്രതുണ്ഡമനാഥനാഥം ത്രിഗുണാത്മകം ശിവം ॥ അഥ തസ്യ ഷഡംഗാനി പ്രാദുർബഭൂവുഃ । സ ഹോവാച ജപധ്വമാനുഷ്ടുഭം മന്ത്രരാജ ഷട്പദം സഷഡക്ഷരം । ഇതി യോ ജപതി സ ഭൂതിമാൻ ഭവതീതി യൂയമന്നാദ്യാ ഭവേയുരിതി । തദേതന്നിദർശനം ; ഗണാനാം ത്വാ ഗണനാഥം സുരേന്ദ്രം കവിം കവീനാമതിമേധവിഗ്രഹം । ജ്യേഷ്ഠരാജം വൃഷഭം കേതുമേകം സാ നഃ ശൃണ്വന്നൂതിഭിഃ സീദ ശാശ്വത് ॥ 5 ॥ തേ ഹോചുഃ കഥമാനുഷ്ടുഭം മന്ത്രരാജമഭിജാനീമ ഇതി । സ ഏതമാനുഷ്ടുഭം ഷട്പദം മന്ത്രരാജ കഥയാഞ്ചക്രേ । സ സാമ ഭവതി । ഋഗ്വൈ ഗായത്രീ യജുരുഷ്ണിഗനുഷ്ടുപ് സാമ । സ ആദിത്യോ ഭവതി । ഋഗ്വൈ വസുര്യജൂ രുദ്രാഃ സാമാദിത്യാ ഇതി । സ ഷട്പദോ ഭവതി । സാമ വൈ ഷട്പദഃ । സസാഗരാം സപ്തദ്വീപാം സപർവതാം വസുന്ധരാം തത്സാമ്നഃ പ്രഥമം പാദം ജാനീയാദ്രായസ്പോഷസ്യ ദാതേതി । തേന സപ്തദ്വീപാധിപോ ഭവതി ഭൂഃപതിത്വം ച ഗച്ഛതി । യക്ഷഗന്ധർവാപ്സരോഗണസേവിതമന്തരിക്ഷം ദ്വിതീയം പാദം ജാനീയാന്നിധിദാതേതി । തേന ധനദാദികാഷ്ഠാപതിർഭവതി ഭുവഃപതിത്വം ച ഗച്ഛതി । വസുരുദ്രാദിത്യൈഃ സർവൈർദേവൈഃ സേവിതം ദിവം തത്സാമ്നസ്തൃതീയം പാദം ജാനീയാദന്നദോ മത ഇതി । തേന ദേവാധിപത്യം സ്വഃപതിത്വം ച ഗച്ഛതി । ഋഗ്യജുഃസാമാഥർവാംഗിരോഗണസേവിതം ബ്രഹ്മലോകം തുര്യം പാദം ജാനീയാദ്രക്ഷോഹണ ഇതി । തേന ദേവാധിപത്യം ബ്രഹ്മാധിപത്യം ച ഗച്ഛതി । വാസുദേവാദിചതുർവ്യൂഹസേവിതം വിഷ്ണുലോകം തത്സാമ്നഃ പഞ്ചമം പാദം ജാനീയാദ്ബലഗഹന ഇതി । തേന സർവദേവാധിപത്യം വിഷ്ണുലോകാധിപത്യം ച ഗച്ഛതി । ബ്രഹ്മസ്വരൂപം നിരഞ്ജനം പരമവ്യോമ്നികം തത്സാമ്നഃ ഷഷ്ഠം പാദം ജാനീയാത് । തേന വക്രതുണ്ഡായ ഹുമിതി യോ ജാനീയാത്സോഽമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി । സത്യലോകാധിപത്യം ച ഗച്ഛതി ॥ 6 ॥ ഋഗ്യജുഃസാമാഥർവാശ്ചത്വാരഃ പാദാ ഭവന്തി । രായസ്പോഷസ്യ ദാതാ ചേതി പ്രഥമഃ പാദോ ഭവതി ഋഗ്വൈ പ്രഥമഃ പാദഃ । നിധിദാതാഽന്നദോ മത ഇതി ദ്വിതീയഃ പാദഃ യജുർവൈ ദ്വിതീയഃ പാദഃ । രക്ഷോഹണോ വോ ബലഗഹന ഇതി തൃതീയഃ പാദഃ സാമ വൈ തൃതീയഃ പാദഃ । വക്രതുണ്ഡായ ഹുമിതി ചതുർഥഃ പാദഃ അഥർവശ്ചതുർഥഃ പാദോഽഥർവശ്ചതുർഥഃ പാദ ഇതി ॥ 7॥ ഇതി ഗണേശപൂർവതാപിന്യുപനിഷത്സു പ്രഥമോപനിഷത് ॥ 1 ॥ സ ഹോവാച പ്രജാപതിരഗ്നിർവൈ വേദാ ഇദം സർവം വിശ്വാനി ഭൂതാനി വിരാട് സ്വരാട് സമ്രാട് തത്സാമ്നഃ പ്രഥമം പാദം ജാനീയാത് । ഋഗ്യജുഃസാമാഥർവരൂപഃ സൂര്യോഽന്തരാദിത്യേ ഹിരണ്മയഃ പുരുഷസ്തത്സാമ്നോ ദ്വിതീയം പാദം ജാനീയാത് । യ ഓഷധീനാം പ്രഭവിതാ താരാപതിഃ സോമസ്തത്സാമ്നസ്തൃതീയം പാദം ജാനീയാത് । യോ ബ്രഹ്മാ തത്സാമ്നശ്ചതുർഥം പാദം ജാനീയാത് । യോ ഹരിസ്തത്സാമ്നഃ പഞ്ചമം പാദം ജാനീയാത് । യഃ ശിവഃ സ പരം ബ്രഹ്മ തത്സാമ്നോഽന്ത്യം പാദം ജാനീയാത് । യോ ജാനീതേ സോഽമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി പരം ബ്രഹ്മൈവ ഭവതി । തസ്മാദിദമാനുഷ്ടുഭം സാമ യത്ര ക്വചിന്നാചഷ്ടേ । യദി ദാതുമപേക്ഷതേ പുത്രായ ശുശ്രൂഷവേ ദാസ്യത്യന്യസ്മൈ ശിഷ്യായ വേതി ॥ 1 ॥ തസ്യ ഹി ഷഡംഗാനി ഭവന്തി ; ഓം ഹൃദയായ നമഃ, ശിരസേ സ്വാഹാ, ശിഖായൈ വഷട്, കവചായ ഹും । നേത്രത്രയായ വൗഷട്, അസ്ത്രായ ഫഡിതി പ്രഥമം പ്രഥമേന ദ്വിതീയം ദ്വിതീയേന തൃതീയം തൃതീയേന ചതുർഥം ചതുർഥേന പഞ്ചമം പഞ്ചമേന ഷഷ്ഠം ഷഷ്ഠേന പ്രത്യക്ഷരമുഭയതോ മായാ ലക്ഷ്മീശ്ച ഭവതി । മായാ വാ ഏഷാ വൈനായകീ സർവമിദം സൃജതി സർവമിദം രക്ഷതി സർവമിദം സംഹരതി തസ്മാന്മായാമേതാം ശക്തിം വേദ । സ മൃത്യും ജയതി । സ പാപ്മാനം തരതി । സ മഹതീം ശ്രിയമശ്നുതേ । സോഽഭിവാദീ ഷട്കർമസംസിദ്ധോ ഭവത്യമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി । മീമാംസന്തേ ബ്രഹ്മവാദിനോ ഹ്രസ്വാ വാ ദീർഘാ വാ പ്ലുതാ വേതി । യദി ഹ്രസ്വാ ഭവതി സർവപാപ്മാനം തരത്യമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി । യദി ദീർഘാ ഭവതി മഹതീം ശ്രിയമാപ്നുയാദമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി । യദി പ്ലുതാ ഭവതി ജ്ഞാനവാൻ ഭവത്യമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി । തദേതദൃഷിണോക്തം നിദർശനം ; സ ഈം പാഹി യ ഋജീഷീ തരുദ്രഃ സ ശ്രിയം ലക്ഷ്മീമൗപലാംബികാം ഗാം । ഷഷ്ഠീം ച യാമിന്ദ്രസേനേത്യുത ആഹുസ്താം വിദ്യാം ബ്രഹ്മയോനിസ്വരൂപാം ॥ താമിഹായുഷേ ശരണം പ്രപദ്യേ । ക്ഷീരോദാർണവശായിനം കല്പദ്രുമാധഃസ്ഥിതം വരദം വ്യോമരൂപിണം പ്രചണ്ഡദണ്ഡദോർദണ്ഡം വക്രതുണ്ഡസ്വരൂപിണം പാർശ്വാധഃസ്ഥിതകാമധേനും ശിവോമാതനയം വിഭും । രുക്മാംബരനിഭാകാശം രക്തവർണം ചതുർഭുജം । കപർദിനം ശിവം ശാന്തം ഭക്താനാമഭയപ്രദം ॥ ഉന്നതപ്രപദാംഗുഷ്ഠം ഗൂഢഗുൽഫം സപാർഷ്ണികം । പീനജംഘം ഗൂഢജാനും സ്ഥൂലോരും പ്രോന്നമത്കടിം ॥ നിമ്നനാഭിം കംബുകണ്ഠം ലംബോഷ്ഠം ലംബനാസികം । സിദ്ധിബുദ്ധ്യുഭയാശ്ലിഷ്ടം പ്രസന്നവദനാംബുജം ॥ ഇതി സംസർഗഃ ॥ 2 ॥ അഥ ഛന്ദോദൈവതം । അനുഷ്ടുപ്ഛന്ദോ ഭവതി ദ്വാത്രിംശദക്ഷരാനുഷ്ടുബ ഭവതി । അനുഷ്ടുഭാ സർവമിദം സൃഷ്ടമനുഷ്ടുഭാ സർവമുപസംഹൃതം । ശിവോമായുതഃ പരമാത്മാ വരദോ ദേവതാ । തേ ഹോചുഃ കഥം ശിവോമായുത ഇതി । സ ഹോവാച ഭൃഗുപുത്രഃ പ്രകൃതിപുരുഷമയോ ഹി സ ധനദ ഇതി പ്രകൃതിർമായാ പുരുഷഃ ശിവ ഇതി । സോഽയം വിശ്വാത്മാ ദേവതേതി । തദേതന്നിദർശനം ; ഇന്ദ്രോ മായാഭിഃ പുരുഹൂത ഈഡേ ശർവോ വിശ്വം മായയാ സ്വിദ്ദധാര । സോഽജഃ ശേതേ മായയാ സ്വിദ്ഗുഹായാം വിശ്വം ന്യസ്തം വിഷ്ണുരേകോ വിജജ്ഞേ ॥ തദേതന്മായാ ഹംസമയീ ദേവാനാം ॥ സർവേഷാം വാ ഏതദ്ഭൂതാനാമാകാശഃ പരായണം । സർവാണി ഹ വാ ഇമാനി ഭൂതാന്യാകാശാദേവ ജായന്തേ ജാതാനി ജീവന്ത്യാകാശം പ്രയന്ത്യഭിസംവിശന്തി । തസ്മാദാകാശബീജം ശിവോ വിദ്യാത് । തദേതന്നിദർശനം ; ഹംസഃ ശുചിഷദ്വസുരന്തരിക്ഷസദ്ധോതാ വേദിഷദതിഥിർദുരോണസത് । നൃഷദ്വരസദൃതസദ്വ്യോമസദബ്ജാ ഗോജാ ഋതജാ അദ്രിജാ ഋതം ബൃഹദിതി ॥ 3 ॥ അഥാധിഷ്ഠാനം ; മധ്യേ ബിന്ദും ത്രികോണം തദനു ഋതുഗണം വസുദലം ദ്വാദശാരം ഷോഡശകർണികേതി । മധ്യേ ബീജാത്മകം ദേവം യജേത് । വാമദക്ഷിണേ സിദ്ധിർബുദ്ധിഃ । അഗ്രേ കാമദുഘാ ഷട്കോണേ സുമുഖാദയഃ ഷഡ്വിനായകാഃ । വസുദലേ വക്രതുണ്ഡാദ്യഷ്ടവിനായകാഃ । ദ്വാദശാരേ ബടുകോ വാമനോ മഹാദശകമഹോദരൗ സുഭദ്രോ മാലീ വരോ രാമ ഉമാ ശിവഃ സ്കന്ദോ നന്ദീ । തദ്ബാഹ്യേഽണിമാദിസിദ്ധയഃ । ഷോഡശാരേ ദിക്പാലാഃ സായുധാ ഇതി ॥ 4 ॥ അഥ പ്രസാരഃ ; യ ഏതേന ചതുർഥീഷു പക്ഷയോരുഭയോരപി । ലക്ഷം ജുഹുയാദപൂപാനാം തത്ക്ഷണാദ്ധനദോ ഭവേത് ॥ സിദ്ധൗദനം ത്രിമാസം തു ജുഹ്വദഗ്നാവനന്യധീഃ । താവജ്ജുഹ്വത്പൃഥുകാൻഹി സാക്ഷാദ്വൈശ്രവണോ ഭവേത് ॥ ഉച്ചാടയേദ്വിഭീതൈശ്ച മാരയേദ്വിഷവൃക്ഷജൈഃ । വശ്യായ പങ്കജൈർവിദ്വാന്ധനാർഥീ മോദകൈർഹുനേത് ॥ ഏവം ജ്ഞാത്വാ കൃതകർമാ ഭവതി കൃതകർമാ ഭവതീതി ॥ 5 ॥ ഇതി ഗണേശപൂർവതാപിന്യുപനിഷത്സു ദ്വിതീയോപനിഷത് ॥ 2 ॥ അഥ ഹോവാച ഭൃഗുപുത്രസ്തന്ത്രം വിജിജ്ഞാസിതവ്യമിതി । മൂലേ ശൂന്യം വിജാനീയാത് । ശൂന്യം വൈ പരം ബ്രഹ്മ । തത്ര സതാരം സമായം സാമ ന്യസേത്ത്രിരേഖം ഭവതി ത്രയോ ഹീമേ ലോകാസ്ത്രയോ ഹീമേ വേദാഃ । ഋഗ്വൈ ഭൂഃ സാ മായാ ഭവതി । യജുർവൈ ഭുവഃ സ ശിവോ ഭവതി । സാമ വൈ സ്വഃ സ ഹിരണ്യഗർഭോ ഭവതി । ഷട്കോണം ഭവതി ഷഡ് ഹീമേ ലോകാഃ ഷഡ്ഢാ ഋതവോ ഭവന്തി । തത്ര താരമായാരമാമാരവിശ്വേശധരണീക്രമാന്ന്യസേത് । അഷ്ടപത്രം ഭവത്യഷ്ടാക്ഷരാ ഗായത്രീ ഭവതി ബ്രഹ്മഗായത്രീം ന്യസേത് । ദ്വാദശപത്ര ഭവതി ദ്വാദശാദിത്യാ ഭവന്തി തേ സ്വരാ ഭവന്തി । സ്വരാൻ ജ്ഞാത്വാദിത്യലോകമശ്നുതേ । ഷോഡശപത്രം ഭവതി ഷോഡശകലോ വൈ പുരുഷോ വർണോ ഹ വൈ പുരുഷഃ സ ലോകാധിഷ്ഠിതോ ഭവത്യനുഷ്ടുബ് വൈ പുരുഷഃ ॥ 1 ॥ സ ഹോവാച ഭൃഗുപുത്ര ഏതമാനുഷ്ടുഭം മന്ത്രരാജം സാംഗം സപ്രസൃതികം സമായം സാധിഷ്ഠാനം സതന്ത്രം യോ ജാനാതി സ ഭൂതിമാൻ ഭവതി സോഽമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി സോഽമൃതത്വം ച ഗച്ഛതീതി ॥ 2 ॥ ഇതി ഗണേശപൂർവതാപിന്യുപനിഷത്സു തൃതീയോപനിഷത് ॥ 3 ॥ ഇത്യാഥർവണീയാ ഗണേശപൂർവതാപിന്യുപനിഷത്സമാപ്താ ॥ ॥ അഥ ഗണേശോത്തരതാപിന്യുപനിഷത് ॥ ഓം ॥ ഓമിത്യേകാക്ഷരം ബ്രഹ്മേദം സർവം । തസ്യോപവ്യാഖ്യാനം । സർവം ഭൂതം ഭവ്യം ഭവിഷ്യദിതി സർവമോങ്കാര ഏവ । ഏതച്ചാന്യച്ച ത്രികാലാതീതം തദപ്യോങ്കാര ഏവ । സർവം ഹ്യേതദ്ഗണേശോഽയമാത്മാ ബ്രഹ്മേതി । സോഽയമാത്മാ ചതുഷ്പാത് । ജാഗരിതസ്ഥാനോ ബഹിഃപ്രജ്ഞഃ സപ്താംഗ ഏകോനവിംശതിമുഖഃ സ്ഥൂലഭുഗ്വൈശ്വാനരഃ പ്രഥമഃ പാദഃ । സ്വപ്നസ്ഥാനോഽന്തഃപ്രജ്ഞഃ സപ്താംഗ ഏകോനവിംശതിമുഖഃ പ്രവിവിക്തഭുക് തൈജസോ ദ്വിതീയഃ പാദഃ । യത്ര സുപ്തോ ന കഞ്ചന കാമം കാമയതേ ന കഞ്ചന സ്വപ്നം പശ്യതി തത്സുഷുപ്തം । സുഷുപ്തിസ്ഥാന ഏകീഭൂതഃ പ്രജ്ഞാനഘന ഏവാനന്ദഭുക് ചേതോമുഖഃ പ്രാജ്ഞസ്തൃതീയഃ പാദഃ । ഏഷ സർവേശ്വര ഏഷ സർവജ്ഞ ഏഷോഽന്തര്യാമ്യേഷ യോനിഃ സർവസ്യ പ്രഭവാപ്യയൗ ഹി ഭൂതാനാം । നാന്തഃപ്രജ്ഞം ന ബഹിഃപ്രജ്ഞം നോഭയതഃപ്രജ്ഞം ന പ്രജ്ഞം നാപ്രജ്ഞം ന പ്രജ്ഞാനഘനമദൃഷ്ട-മവ്യവഹാര്യമഗ്രാഹ്യമലക്ഷണ-മചിന്ത്യമവ്യപദേശ്യ-മൈകാത്മ്യപ്രത്യയസാരം പ്രപഞ്ചോപശമം ശിവമദ്വൈതം ചതുർഥം മന്യന്തേ സ ഗണേശ ആത്മാ വിജ്ഞേയഃ । സദോജ്ജ്വലോ വിദ്യാതത്കാര്യഹീനഃ സ്വാത്മബന്ധരഹിതഃ സർവദോഷരഹിത ആനന്ദരൂപഃ സർവാധിഷ്ഠാനഃ സന്മാത്രോ നിരസ്താവിദ്യാതമോമോഹമേവേതി സംഭാവ്യാഹമോം തത്സത്പരം ബ്രഹ്മ വിഘ്നരാജശ്ചിദാത്മകഃ സോഽഹമോം തദ്വിനായകം പരം ജ്യോതീ രസോഽഹമിത്യാത്മാനമാദായ മനസാ ബ്രഹ്മണൈകീകുര്യാത് । വിനായകോഽഹമിത്യേതത്തത്ത്വതഃ പ്രവദന്തി യേ । ന തേ സംസാരിണോ നൂനം പ്രമോദോ വൈ ന സംശയഃ ॥ ഇത്യുപനിഷത് । യ ഏവം വേദ സ മുഖ്യോ ഭവതീതി യാജ്ഞവൽക്യ ഇതി യാജ്ഞവൽക്യ ഇതി । ഏതദേവ പരം ധ്യാനമേതദേവ പരം തപഃ । വിനായകസ്യ യജ്ജ്ഞാനം പൂജനം ഭവമോചനം ॥ അശ്വമേധസഹസ്രാണി വാജപേയശതാനി ച । ഏകസ്യ ധ്യാനയോഗസ്യ കലാം നാർഹന്തി ഷോഡശീം ॥ ഇതി ഗണേശോത്തരതാപിന്യുപനിഷത്സു പ്രഥമോപനിഷത് ॥ 1 ॥ ഓം ॥ സ വിഷ്ണുഃ സ ശിവഃ സ ബ്രഹ്മാ സേന്ദ്രഃ സേന്ദുഃ സ സൂര്യഃ സ വായുഃ സോഽഗ്നിഃ സ ബ്രഹ്മായമാത്മനേ സർവദേവായ ആത്മനേ ഭൂതായ ആത്മന ഇതി മന്യന്തേ । ഓം സോഽഹം ഓം സോഽഹം ഓം സോഽഹമിതി । ഓം ബ്രഹ്മൻ ഓം ബ്രഹ്മൻ ഓം ബ്രഹ്മന്നിതി । ഓം ശിവം ഓം ശിവം ഓം ശിവമിതി । തം ഗണേശം തം ഗണേശമിദം ശ്രേഷ്ഠം । ഓം ഗണാനാം ത്വാ ഗണപതിഃ । സപ്രിയാണാം ത്വാ പ്രിയപതിഃ । സനിധീനാം ത്വാ നിധിപതിഃ । ഓം തത്പുരുഷായ വിദ്മഹേ വക്രതുണ്ഡായ ധീമഹി । തന്നോ ദന്തീ പ്രചോദയാത് । ഓം തദ്ഗണേശഃ । ഓം സദ്ഗണേശഃ । ഓം പരം ഗണേശഃ । ഓം ബ്രഹ്മ ഗണേശഃ । ഗണനാകാരോ നാദഃ । ഏതത്സർവോ നാദഃ । സർവാകാരോ നാദഃ । ഏതദാകാരോ നാദഃ । മഹാന്നാദഃ । സ ഗണേശോ മഹാൻ ഭവതി । സോഽണുർഭവതി । സ വന്ദ്യോ ഭവതി । സ മുഖ്യോ ഭവതി । സ പൂജ്യോ ഭവതി । രൂപവാൻ ഭവതി । അരൂപവാൻ ഭാവതി । ദ്വൈതോ ഭവതി । അദ്വൈതോ ഭവതി । സ്ഥാവരസ്വരൂപവാൻ ഭവതി । ജംഗമസ്വരൂപവാൻ ഭവതി । സചേതനവിചേതനോ ഭവതി । സർവം ഭവതി । സ ഗണേശോഽവ്യക്തോ യോഽണുര്യഃ ശ്രേഷ്ഠഃ സ വൈ വേഗവത്തരഃ । അഹ്രസ്വാഹ്രസ്വശ്ച । അതിഹ്രസ്വാതിഹ്രസ്വാതിഹ്രസ്വശ്ച । അസ്ഥൂലാസ്ഥൂലാസ്ഥൂലശ്ച । ഓം ന വായുർനാഗ്നിർനാകാശോ നാപഃ പൃഥിവീ ന ച । ന ദൃശ്യം ന ദൃശ്യം ന ദൃശ്യം । ന ശീതം നോഷ്ണം ന വർഷം ച । ന പീതം ന പീതം ന പീതം । ന ശ്വേതം ന ശ്വേതം ന ശ്വേതം । ന രക്തം ന രക്തം ന രക്തം । ന കൃഷ്ണം ന കൃഷ്ണം ന കൃഷ്ണം । ന രൂപം ന നാമ ന ഗുണം । ന പ്രാപ്യം ഗണേശം മന്യന്തേ । സ ശുദ്ധഃ സ ശുദ്ധഃ സ ശുദ്ധോ ഗണേശഃ । സ ബ്രഹ്മ സ ബ്രഹ്മ സ ബ്രഹ്മ ഗണേശഃ । സ ശിവഃ സ ശിവഃ സ ശിവോ ഗണേശഃ । ഇന്ദ്രോ ഗണേശോ വിഷ്ണുർഗണേശഃ സൂര്യോ ഗണേശ ഏതത്സർവം ഗണേശഃ । സ നിർഗുണഃ സ നിരഹങ്കാരഃ സ നിർവികല്പഃ സ നിരീഹഃ സ നിരാകാര ആനന്ദരൂപസ്തേജോരൂപമനിർവാച്യമപ്രമേയഃ പുരാതനോ ഗണേശോ നിഗദ്യതേ । സ ആദ്യഃ സോഽക്ഷരഃ സോഽനന്തഃ സോഽവ്യയോ മഹാൻപുരുഷഃ । തച്ഛുദ്ധം തച്ഛബലം തതഃ പ്രകൃതിമഹത്തത്ത്വാനി ജായന്തേ । തതശ്ചാഹങ്കാരാദി പഞ്ചതന്മാത്രാണി ജായന്തേ । തതഃ പൃഥ്വ്യപ്തേജോവായ്വാകാശ പഞ്ചമഹദ്ഭൂതാനി ജായന്തേ । പൃഥിവ്യാ ഓഷധയ ഓഷധീഭ്യോഽന്നമന്നാദ്രേതസ്തതഃ പുരുഷസ്തതഃ സർവം തതഃ സർവം തതഃ സർവം തതഃ സർവം ജഗത് । സർവാണി ഭൂതാനി ജായന്തേ । ദേവാ നു ജായന്തേ । തതശ്ച ജീവന്തി । ദേവാ നു ജീവന്തി । യജ്ഞാ നു ജീവന്തി । സർവം ജീവതി । സ ഗണേശ ആത്മാ വിജ്ഞേയഃ । ഇത്യുപനിഷത് । യ ഏവം വേദ സ മുഖ്യോ ഭവതീതി യാജ്ഞവൽക്യ ഇതി യാജ്ഞവൽക്യ ഇതി ॥ ഇതി ഗണേശോത്തരതാപിന്യുപനിഷത്സു ദ്വിതീയോപനിഷത് ॥ 2 ॥ ഓം ॥ ഗണേശോ വൈ ബ്രഹ്മ തദ്വിദ്യാത് । യദിദം കിഞ്ച സർവം ഭൂതം ഭവ്യം ജായമാനം ച തത്സർവമിത്യാചക്ഷതേ । അസ്മാന്നാതഃ പരം കിഞ്ചിത് । യോ വൈ വേദ സ വേദ ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മൈവോപാപ്നോതി । തത്സർവമിത്യാചക്ഷതേ । ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വാദിഗണാനാമീശഭൂതമിത്യാഹ തദ്ഗണേശ ഇതി । തത്പരമിത്യാഹ യമേതേ നാപ്നുവന്തി പൃഥിവീ സുവർചാ യുവതിഃ സജോഷാഃ । യദ്വൈ വാങ് നാക്രാമതി മനസാ സഹ നാഗ്നിർന പൃഥ്വീ ന തേജോ ന വായുർന വ്യോമ ന ജലമിത്യാഹ । നേന്ദ്രിയം ന ശരീരം ന നാമ ന രൂപം । ന ശുക്ലം ന രക്തം ന പീതം ന കൃഷ്ണമിതി । ന ജാഗ്രന്ന സ്വപ്നോ ന സുഷുപ്തിർന വൈ തുരീയാ । തച്ഛുദ്ധമപ്രാപ്യമപ്രാപ്യം ച । അജ്ഞേയം ചാജ്ഞേയം ച । വികല്പാസഹിഷ്ണു തത്സശക്തികം ഗജവക്ത്രം ഗജാകാരം ജഗദേവാവരുന്ധേ । ദിവമനന്തശീർഷൈർദിശമനന്തകരൈർവ്യോമാനന്ത-ജഠരൈർമഹീമനന്തപാദൈഃ സ്വതേജസാ ബാഹ്യാന്തരീയാന്വ്യാപ്യ തിഷ്ഠതീത്യാഹ । തദ്വൈ പരം ബ്രഹ്മ ഗണേശ ഇത്യാത്മാനം മന്യന്തേ । തദ്വൈ സർവതഃ പശ്യതി സ്മ ന കിഞ്ചിദ്ദദർശ । തതോ വൈ സോഽഹമഭൂത് । നൈകാകിതാ യുക്തേതി ഗുണാന്നിർമമേ । നാമേ രജഃ സ വൈ ബ്രഹ്മാ । മുഖാത്സത്ത്വം സ വൈ വിഷ്ണുഃ । നയനാത്തമഃ സ വൈ ഹരഃ । ബ്രഹ്മാണമുപദിശതി സ്മ ബ്രഹ്മൻ കുരു സൃഷ്ടിം । ബ്രഹ്മോവാച നാഹം വേദ്മി । ഗണേശ ഉവാച മദ്ദേഹേ ബ്രഹ്മാണ്ഡാന്തർഗതം വിലോകയ തഥാവിധാമേവ കുരു സൃഷ്ടിം । അഥ ബ്രഹ്മാ ജന്മദ്വാരേണ ബ്രഹ്മാണ്ഡാന്തർഗതം വിലോകയതി സ്മ । സമുദ്രാൻ സരിതഃ പർവതാൻ വനാനി മഹീം ദിവം പാതാലം ച നരാൻ പശൂന്മൃഗാന്നാഗാൻ ഹയാൻ ഗോവ്രജാൻ സൂര്യാചന്ദ്രമസോ നക്ഷത്രാണ്യഗ്നീൻ വായൂന്ദിശസ്തതോ വൈ സൃഷ്ടിമചീകരത് । തതശ്ചാത്മാനമിതി മന്യതേ സ്മ । ന വൈ മത്തഃ പരം കിഞ്ചിദഹമേവ സർവസ്യേശ ഇതി യാവദ്വദതി താവത്ക്രൂരാ അജായേരൻ । മഹദ്ദേഹാ ജിഹ്വയാ ഭുവം ലിഹാനാ ദംഷ്ട്രാവ്യാപ്താകാശാ മഹച്ഛബ്ദാ ബ്രഹ്മാണം ഹന്തുമുദ്യുക്താഃ । താന്ദൃഷ്ട്വാബിഭ്യത്തത്സംസ്മാര । തതശ്ചാഗ്രേ കോടിസൂര്യപ്രതീകാശമാനന്ദരൂപം ഗജവക്ത്രം വിലോകയതി സ്മ । തുഷ്ടാവാഥ ഗണേശ്വരം । ത്വം നിർമാതാ ക്ഷ്മാഭൃതാം സരിതാം സാഗരാണാം സ്ഥാവരാണാം ജംഗമാനാം ച । ത്വത്തഃ പരതരം കിഞ്ചിന്നൈവാസ്തി ജഗതഃ പ്രഭോ । കർതാ സർവസ്യ വിശ്വസ്യ പാതസംഹാരകാരകഃ । ഭവാനിദം ജഗത്സർവം വ്യാപ്യൈവ പരിതിഷ്ഠതി ॥ ഇതി സ്തുത്വാ ബ്രഹ്മാണം തദുവാച ബ്രഹ്മംസ്തപസ്വ തപസ്വേത്യുക്ത്വാഽന്തർഹിതേ തസ്മിൻ ബ്രഹ്മാ തപശ്ചചാര । കിയത്സ്വതീതേഷ്വനേഹഃസു തപസി സ്ഥിതേ ബ്രഹ്മണി പുരോ ഭൂത്വോവാച । പ്രസന്നോഽഹം പ്രസന്നോഽഹം വരാൻ വരയ । ശ്രുത്വൈവം വചോന്മീല്യ നയനേ യാവത്പുരഃ പശ്യതി താവദ്ഗണേശം ദദർശ । സ്തൗതി സ്മ । ത്വം ബ്രഹ്മാ ത്വം വിഷ്ണുസ്ത്വം ഹരസ്ത്വം പ്രജാപതിസ്ത്വമിന്ദ്രസ്ത്വം സൂര്യസ്ത്വം സോമസ്ത്വം ഗണേശഃ । ത്വയാ വ്യാപ്തം ചരാചരം ത്വദൃതേ ന ഹി കിഞ്ചന । തതശ്ച ഗണേശ ഉവാച । ത്വം ചാഹം ച ന വൈ ഭിന്നൗ കുരു സൃഷ്ടിം പ്രജാപതേ । ശക്തിം ഗൃഹാണ മദ്ദത്താം ജഗത്സർജനകർമണി ॥ തതോ വൈ ഗൃഹീതായാം ശസ്ത്വാ ബ്രഹ്മണഃ സൃഷ്ടിരജായത । ബ്രാഹ്മണോ വൈ മുഖാജ്ജജ്ഞേ ബാഹ്വോഃ ക്ഷത്രമൂർവോർവൈശ്യഃ പദ്ഭ്യാം ശൂദ്രശ്ചക്ഷുഷോ വൈ സൂര്യോ മനശ്ചന്ദ്രമാ അഗ്നിർവൈ മുഖാത്പ്രാണാദ്വായുർനാഭേർവ്യോമ ശീർഷ്ണോ ദ്യൗഃ പദ്ഭ്യാം ഭൂമിർദിശഃ ശ്രോത്രാത് । തഥാ ലോകാനകല്പയന്നിതി । തതോ വൈ സത്ത്വമുവാച ത്വം വൈ വിഷ്ണുഃ പാഹി പാഹി ജഗത്സർവം । വിഷ്ണുരുവാച ന മേ ശക്തിഃ । സോവാച ഗൃഹാണേമാം വിദ്യാം । തതോ വൈ സത്ത്വം താമാദായ ജഗത്പാതി സ്മ । ഹരമുവാച കുരു ഹര സംഹാരം । ജഗദ്ധരണാദ്ധരോ ഭവ । ഹരശ്ചാത്മാനമിത്യവൈതി സ്മ ന വൈ മത്പരം കിഞ്ചിദ്വിശ്വസ്യാദിരഹം ഹര ഇതി ഗർവം ദധൗ യാവത്താവദ്വ്യാപ്തം വ്യോമ ഗജവക്ത്രൈർമഹച്ഛബ്ദൈർഹരം ഹർതുമുദ്യുക്തൈഃ । ഹരോ വൈ വിലോക്യ രുദതി സ്മ । രോദനാദ്രുദ്രസഞ്ജ്ഞഃ । തതസ്തം പുരുഷം സ്മൃത്വാ തുഷ്ടാവ ത്വം ബ്രഹ്മാ ത്വം കർതാ ത്വം പ്രധാനം ത്വം ലോകാൻ സൃജസി രക്ഷസി ഹരസി । വിശ്വാധാരസ്ത്വമനാധാരോഽനാധേയോഽനിർദേശ്യോഽപ്രതർക്യോ വ്യാപ്യേദം സർവം തിഷ്ഠസീതി സ്തവനാദ്വിനായകം ദദർശ । തതശ്ച തം നനാമ । ഗണേശ ഉവാച കുരു ഹര ഹരണം । തദ്വൈ സംഹർതാഽഭൂദ്രുദ്രഃ । യ ഏവം വേദ സ ഗണേശോ ഭവതി । ഇത്യുപനിഷത് ॥ ഇതി ഗണേശോത്തരതാപിന്യുപനിഷത്സു തൃതീയോപനിഷത് ॥ 3 ॥ ഓം ॥ ഗണേശോ വൈ സദജായത തദ്വൈ പരം ബ്രഹ്മ । തദ്വിദാപ്നോതി പരം । തദേഷാഭ്യുക്താ യദനാദിഭൂതം യദനന്തരൂപം യദ്വിജ്ഞാനരൂപം യദ്ദേവാഃ സർവേ ബ്രഹ്മ ജ്യേഷ്ഠമുപാസതേ ന വൈ കാര്യം കരണം ന തത്സമശ്ചാധികശ്ച ദൃശ്യഃ । സൂര്യോഽസ്മാദ്ഭീത ഉദേതി । വാതോഽസ്മാദ്ഭീതഃ പവതേ । അഗ്നിർവൈ ഭീതസ്തിഷ്ഠതി । തച്ചിത്സ്വരൂപം നിർവികാരമദ്വൈതം ച । തന്മായാശബലമജനീത്യാഹ । അനേന യഥാ തമസ്തതശ്ചോമിതി ധ്വനിരഭൂത് । സ വൈ ഗജാകാരഃ । അനിർവചനീയാ സൈവ മായാ ജഗദ്ബീജമിത്യാഹ । സൈവ പ്രകൃതിരിതി ഗണേശ ഇതി പ്രധാനമിതി ച മായാശബലമിതി ച । ഏതസ്മാദ്വൈ മഹത്തത്ത്വമജായത । തതഃ കരാഗ്രേണാഹങ്കാരം സൃഷ്ടവാൻ । സ വൈ ത്രിവിധഃ സാത്ത്വികോ രാജസസ്താമസശ്ചേതി । സാത്ത്വികീ ജ്ഞാനശക്തിഃ । രാജസീ ക്രിയാശക്തിഃ । താമസീ ദ്രവ്യശക്തിഃ । താമസ്യാഃ പഞ്ചതന്മാത്രാ അജായന്ത പഞ്ചഭൂതാന്യജായന്ത । രാജസ്യാഃ പഞ്ച ജ്ഞാനേന്ദ്രിയാണി പഞ്ച കർമേന്ദ്രിയാണി പഞ്ച വായവശ്ചാജായന്ത । സാത്ത്വിക്യാ ദിശോ വായുഃ സൂര്യോ വരുണോഽശ്വിനാവിതി ജ്ഞാനേന്ദ്രിയദേവതാ അഗ്നിരിന്ദ്രോ വിഷ്ണുഃ പ്രജാപതിർമിത്ര ഇതി കർമേന്ദ്രിയദേവതാഃ । ഇദമാദിപുരുഷരൂപം । പരമാത്മനഃ സൂക്ഷ്മശരീരമിദമേവോച്യതേ । അഥ ദ്വിതീയം । പഞ്ചതന്മാത്രാഃ പഞ്ചസൂക്ഷ്മഭൂതാന്യുപാദായ പഞ്ചീകരണേ കൃതേ പഞ്ചമഹാഭൂതാന്യജായന്ത । അവശിഷ്ടാനാം പഞ്ചപഞ്ചാശാനാം കല്പാരംഭസമയേ ഭൂതവിഭാഗേ ചൈതന്യപ്രവേശാദഹമിത്യഭിമാനഃ । തസ്മാദാദിഗണേശോ ഭവാനുച്യതേ । തതോ വൈ ഭൂതേഭ്യശ്ചതുർദശ ലോകാ അജായേരൻ । തദന്തർഗതജീവരാശയഃ സ്ഥൂലശരീരൈഃ സഹ വിരാഡിത്യുച്യതേ । ഇതി ദ്വിതീയം । രാജസോ ബ്രഹ്മാ സാത്ത്വികോ വിഷ്ണുസ്താമസോ വൈ ഹരഃ । ത്രയം മിലിത്വാ പരസ്പരമുവാച അഹമേവ സർവസ്യേശ ഇതി । തതോ വൈ പരസ്പരമസഹമാനാശ്ചോർധ്വം ജഗ്മുഃ । തത്ര ന കിഞ്ചിദ്ദദൃശുഃ । തതശ്ചാധഃപ്രദേശേ ദശദിക്ഷു ഭ്രമന്തോ ന കിഞ്ചിത്പശ്യന്തി സ്മ । തതോ വൈ ധ്യാനസ്ഥിതാ അഭൂവൻ । തതശ്ച ഹൃദ്ദേശേ മഹാന്തം പുരുഷം ഗജവക്ത്രമസംഖ്യശീർഷമസംഖ്യപാദമനന്തകരം തേജസാ വ്യാപ്താഖിലലോകം ബ്രഹ്മമൂർധാനം ദിക്ശ്രവണം ബ്രഹ്മാണ്ഡഗണ്ഡം ചിദ്വ്യോമതാലുകം സത്യജനനം ച ജഗദുത്പത്ത്യപായോന്മേഷനിമേഷം സോമാർകാഗ്നിനേത്രം പർവതേശരദം പുണ്യാപുണ്യോഷ്ഠം ഗ്രഹോഡുദശനം ഭാരതീജിഹ്വം ശക്രഘ്രാണം കുലഗോത്രാംസം സോമേന കണ്ഠം ഹരശിരോരുഹം സരിന്നദഭുജമുരഗാംഗുലികമൃക്ഷനഖം ശ്രീഹൃത്കാമാകാശനാഭികം സാഗരോദരം മഹീകടിദേശം സൃഷ്ടിലിംഗകം പർവതേശോരും ദസ്രജാനുകം ജഠരാന്തഃസ്ഥിതയക്ഷഗന്ധർവരക്ഷഃകിന്നരമാനുഷം പാതാലജംഘകം മുനിചരണം കാലാംഗുഷ്ഠകം താരകാജാലലാംഗുലം ദൃഷ്ട്വാ സ്തുവന്തി സ്മ । യതോ വാ ഇമാനി ഭൂതാനി ജായന്തേ യതോഽഗ്നിഃ പൃഥിവ്യപ്തേജോ വായുര്യത്കരാഗ്രാദ്ബ്രഹ്മവിഷ്ണുരുദ്രാ അജായന്ത യതോ വൈ സമുദ്രാഃ സരിതഃ പർവതാശ്ച യതോ വൈ ചരാചരമിതി സ്തവനാത്പ്രസന്നോ ഭൂത്വോവാചാഽഹം സർവസ്യേശോ മത്തഃ സർവാണി ഭൂതാനി മത്തഃ സർവം ചരാചരം ഭവന്തോ വൈ ന മദ്ഭിന്നാ ഗുണാ മേ വൈ ന സംശയഃ । ഗുണേശം മാം ഹൃദി സഞ്ചിന്ത്യ രാജസ ത്വം ജഗത്കുരു സാത്ത്വിക ത്വം പാലയ താമസ ത്വം ഹരേത്യുക്ത്വാന്തർഹിതഃ । സ വൈ ഗണേശഃ । സർവാത്മാ വിജ്ഞേയഃ സർവദേവാത്മാ വൈ സ ഏകഃ । യ ഏവം വേദ സ ഗണേശോ ഭവതി । ഇത്യുപനിഷത് । ഇതി ഗണേശോത്തരതാപിന്യുപനിഷത്സു ചതുർഥോപനിഷത് ॥ 4 ॥ ഓം ॥ ദേവാ ഹ വൈ രുദ്രമബ്രുവൻ കഥമേതസ്യോപാസനം । സ ഹോവാച രുദ്രോ ഗണകോ നിചൃദ്ഗായത്രീ ശ്രീഗണപതേരേനം മന്ത്രരാജമന്യോന്യാഭാവാത്പ്രണവസ്വരൂപസ്യാസ്യ പരമാത്മനോഽങ്ഗാനി ജാനീതേ സ ജാനാതി സോഽമൃതത്വം ച ഗച്ഛതി । യോഽധീതേ സ സർവം തരതി । യ ഏനം മന്ത്രരാജം ഗണപതേഃ സർവദം നിത്യം ജപതി സോഽഗ്നിം സ്തംഭയതി സ ഉദകം സ്തംഭയതി സ വായും സ്തംഭയതി സ സൂര്യം സ്തംഭയതി സ സർവാന്ദേവാൻ സ്തംഭയതി സ വിഷം സ്തംഭയതി സ സർവോപദ്രവാൻ സ്തംഭയതി । ഇത്യുപനിഷത് । യ ഏനം മന്ത്രരാജം നിത്യമധീതേ സ വിഘ്നാനാകർഷയതി ദേവാന്യക്ഷാൻ രോഗാൻ ഗ്രഹാന്മനുഷ്യാൻ സർവാനാകർഷയതി । സ ഭൂർലോകം ജയതി സ ഭുവർലോകം ജയതി സ സ്വർലോകം സ മഹർലോകം സ ജനോലോകം സ തപോലോകം സ സത്യലോകം സ സപ്തലോകം സ സർവലോകം ജയതി । സോഽഗ്നിഷ്ടോമേന യജതേ സോഽത്യഗ്നിഷ്ടോമേന സ ഉക്ഥ്യേന സ ഷോഡശീയേന സ വാജപേയേന സോഽതിരാത്രേണ സോഽപ്തോര്യാമേണ സ സർവൈഃ ക്രതുഭിര്യജതേ । യ ഏനം മന്ത്രരാജം വൈഘ്നരാജം നിത്യമധീതേ സ ഋചോഽധീതേ സ യജൂംഷ്യധീതേ സ സാമാന്യധീതേ സോഽഥർവണമധീതേ സോഽങ്ഗിരസമധീതേ സ ശാഖാ അധീതേ സ പുരാണാന്യധീതേ സ കല്പാനധീതേ സ ഗാഥാ അധീതേ സ നാരാശംസീരധീതേ സ പ്രണവമധീതേ । യ ഏനം മന്ത്രരാജം ഗാണേശം വേദ സ സർവം വേദ സ സർവം വേദ । സ വേദസമഃ സ മുനിസമഃ സ നാഗസമഃ സ സൂര്യസമഃ സോഽഗ്നിസമ ഇതി । ഉപനീതൈകാധികശതം ഗൃഹസ്ഥൈകാധികശതം വാനപ്രസ്ഥകാധികശതം രുദ്രജാപകസമം । യതീനാമേകാധികശതമഥർവശിരഃശിഖാധ്യാപകസമം । രുദ്രജാപകൈകാധികശതമഥർവശിരഃശിഖാധ്യാപകൈകാധികശതം ഗാണേശതാപനീയോപനിഷദധ്യാപകസമം । മന്ത്രരാജജാപകസ്യ യത്ര രവിസോമൗ ന തപതോ യത്ര വായുർനക്ഷത്രാണി ന വാതി ഭാന്തി യത്രാഗ്നിർമൃത്യുർന ദഹതി പ്രവിശതി യത്ര മോഹോ ന ദുഃഖം സദാനന്ദം പരാനന്ദം സമം ശാശ്വതം സദാശിവം പരം ബ്രഹ്മാദിവന്ദിതം യോഗിധ്യേയം പരമം പദം ചിന്മാത്രം ബ്രഹ്മണസ്പതിമേകാക്ഷരമേവം പരമാത്മാനം ബാഹ്യാന്തേ ലബ്ധാംശം ഹൃദി സമാവേശ്യ കിഞ്ചിജ്ജപ്ത്വാ തതോ ന ജപോ ന മാലാ നാസനം ന ധ്യാനാവാഹനാദി । സ്വയമവതീർണോ ഹ്യയമാത്മാ ബ്രഹ്മ സോഽഹമാത്മാ ചതുഷ്പാത് । ബഹിഃപ്രജ്ഞഃ പ്രവിവിക്തഭുക് തൈജസഃ । യത്ര സുപ്തോ ന കഞ്ചന കാമം കാമയതേ ന കഞ്ചന സ്വപ്നം പശ്യതി തത്സുഷുപ്തം । തത്രൈകീഭൂതഃ പ്രജ്ഞാനഘന ഏവാനന്ദഭുക് ചേതോമുഖഃ പ്രാജ്ഞഃ । ഏഷ സർവേശ്വരഃ സർവാന്തര്യാമീ ഏഷ യോനിഃ സർവഭൂതാനാം । ന ബഹിഃപ്രജ്ഞം നാന്തഃപ്രജ്ഞം നോഭയതഃപ്രജ്ഞം ന പ്രജ്ഞാനഘനമവ്യപദേശ്യമവ്യവഹാര്യമഗ്രാഹ്യമലക്ഷണമചിന്ത്യമൈകാത്മ്യപ്രത്യയസാരം പ്രപഞ്ചോപശമം ശിവമദ്വൈതമേവം ചതുഷ്പാദം ധ്യായൻ സ ഏവാത്മാ ഭവതി । സ ആത്മാ വിജ്ഞേയഃ സദോജ്ജ്വലോഽവിദ്യാതത്കാര്യഹീനഃ സ്വാത്മബന്ധരഹിതോ ദ്വൈതരഹിതോ നിരസ്താവിദ്യാതമോമോഹാഹങ്കാരപ്രധാനമഹമേവ സർവമിതി സംഭാവ്യ വിഘ്നരാജബ്രഹ്മണ്യമൃതേ തേജോമയേ പരഞ്ജ്യോതിർമയേ സദാനന്ദമയേ സ്വപ്രകാശേ സദോദിതേ നിത്യേ ശുദ്ധേ മുക്തേ ജ്ഞേശ്വരേ പരേ ബ്രഹ്മണി രമതേ രമതേ രമതേ രമതേ । യ ഏവം ഗണേശതാപനീയോപനിഷദം വേദ സ സംസാരം തരതി ഘോരം തരതി ദുഃഖം തരതി വിഘ്നാംസ്തരതി മഹോപസർഗം തരതി । ആനന്ദോ ഭവതി സ നിത്യോ ഭവതി സ ശുദ്ധോ ഭവതി സ മുക്തോ ഭവതി സ സ്വപ്രകാശോ ഭവതി സ ഈശ്വരോ ഭവതി സ മുഖ്യോ ഭവതി സ വൈശ്വാനരോ ഭവതി സ തൈജസോ ഭവതി സ പ്രാജ്ഞോ ഭവതി സ സാക്ഷീ ഭവതി സ ഏവ ഭവതി സ സർവോ ഭവതി സ സർവോ ഭവതീതി । ഇത്യുപനിഷത് । ഓം സ ഹ നാവവതു ॥ ഇതി ഗണേശോത്തരതാപിന്യുപനിഷത്സു പഞ്ചമോപനിഷത് ॥ 5 ॥ ഓം ॥ അഥോവാച ഭഗവതീ ഗൗരീ ഹ വൈ രുദ്രമേതസ്യ മന്ത്രരാജസ്യാനുഷ്ഠാനവിധിം മേ ബ്രൂഹീതി । സ ഹോവാച രുദ്രോ വിധിം ലബ്ധാംശം ഗുരുദേവതയോരാലഭ്യ മനസാ പുഷ്പം നിവേദ്യോപക്രമ്യ ഭൂതോത്സാരണമാസനബന്ധാദ്യാത്മരക്ഷാസുനിയമഭൂതശുദ്ധി-പ്രാണസ്ഥാപനപ്രണവാവർതന-മാതൃപൂജനാന്തർമാതൃകാന്തര്യാഗാദി സമ്പാദ്യാത്ര കേചന സമന്ത്രം മൂലവൈദികകല്പൈരുപക്രമം ഗ്രഹണസമർപണനിവേദനാനി ബാഹ്യേഽന്യഥേതി മഹാർഘ്യം ശംഖം ത്രിപാദ്യോർഗന്ധാദിനാ പൂജിതയോഃ സ്ഥാപ്യ പാത്രാസാദനം ദക്ഷിണോപക്രമേണ പാദ്യാർഘ്യാചമനമധുപർക-പുനരാചമനനിവേദനപാത്രാണി സംസ്ഥാസു യഥോപദിഷ്ടം ചതുർഥ്യോഃ പർവണി സംസ്ഥാസു യഥാവിധി സ്ഥാപ്യ നിവേദനേ പ്രക്ഷാലനമേവ തതോഽർവാക് പഞ്ചാമൃതപാത്രാണി രിക്തം ച മൂലേനാലഭ്യ നിവേദിന്യാർഘ്യോദകേനാത്മാനം പാത്രാണി സംഭാരം ച പ്രോക്ഷ്യ പാത്രാതിരിക്താനി മഹാർഘ്യോദകേന സർവനിവേദനം കരശുദ്ധിം മൂലാസുനിയമം യഥോക്തർഷിച്ഛന്ദോദൈവതം സ്മൃത്വാ വിനിയോഗശ്ച നിത്യേ പൂജാംഗോ ജപോ ജപാംഗാ പൂജാ ജപ ഇത്യംഗുഷ്ഠവ്യാപകസ്വാന്താഷ്ടാംഗദണ്ഡിമുണ്ഡിന്യാസാദി കൃത്വാ മുഖമവേക്ഷ്യാത്മാനം ദേവരൂപിണം സംഭാവ്യ മൂർധ്നി പുഷ്പം ദത്ത്വാ പീഠം സമ്പൂജ്യാസനം ദത്ത്വാ ഋഷ്യാദി കൃത്വാ ധ്യാത്വാ ഹൃദയാംഭോജേ യോഗിനോഽത്ര ജപന്തി । സ്വാന്താംഭോജാദ്ദേവമാവാഹ്യ മുദ്രാം ദർശയിത്വാ ദേവസ്യ സകലീകരണാംഗുഷ്ഠഹൃദയാർപിന്യാ സ്വാന്തേ മുദ്രാം നിവേദ്യ പാത്രാണി ച മൂലേന ദത്ത്വാ രിക്തേ പഞ്ചാമൃതം സംയോജ്യ തേന പഞ്ചവാരം സകൃദ്വാഽഭിഷിച്യ നിത്യേന സന്തർപ്യ കല്പസ്തവനാദിപുരുഷസൂക്ത-രുദ്രാധ്യായഘോഷശാന്ത്യാദിനാ മൂലേന ചാഭിഷിച്യ സർവപൂജാം നിവേദ്യ ദീപം ത്രിർഭ്രാമ്യ സവ്യേനാപ്ലാവ്യ മഹാനൈവേദ്യപീഠാവരണാന്യുപസംഹൃത്യ ദർശയേത് । താംബൂലാന്തേ കിഞ്ചിന്മൂലമാവർത്യ പുനർധൂപാദിത്രയഭക്ഷ്യാദി നിവേദ്യ മുദ്രാഃ സർവോപചാരസ്യ ദർശയിത്വാ നിവേദനമിദമാസനം നമഃ പാദ്യേ ഏഷോഽർഘ്യഃ സ്വാഹേതി ദക്ഷിണകരേഽർഘ്യേ ഇദം സ്വധേതി പുരസ്ത്രികേ മുഖേ നമ ഇതി സ്നാനേഷ്വേഷ ഗന്ധോ നമോഽക്ഷതേഷു ഓം പുഷ്പാണി നമഃ പുഷ്പേഷ്വേഷ ധൂപോ ദീപോ നമോ ധൂപദീപയോഃ സമർപയാമീതി നൈവേദ്യഫലതാംബൂലേഷു നിവേദയാമി നമോ ഹിരണ്യേ ഏഷ പുഷ്പാഞ്ജലിർനമ ഇതി മാലായാമിതി പരമം രഹസ്യമപ്രകാശ്യം ബീജം യ ഏവം വേദ സ സർവം വേദ സ സർവം വേദ । വർണാർഥം ലബ്ധാംശേന മന്ത്രാർഥേന ച പീഠാവരണദേവതാവധാനേന വാ ജപതി സ ജപതി । മുഖ്യം ലബ്ധാംശമാസനം മൃദുലം ഭുക്തരിക്തവാസഃകൗസുംഭമാഞ്ജിഷ്ഠ-രക്തകംബലചിത്രമൃഗവ്യാഘ്രാജിനം വാ യഥോക്തമുക്താന്യതരൈ-രാസനാന്തരയോജനാസ്ഫടികകമല-ഭദ്രാക്ഷമണിമുക്താപ്രവാലരുദ്രാക്ഷ- കുശഗ്രന്ഥിഷു വാ ജപതി സ ജപതി । കുശമയീ നിത്യാക്ഷാലനം ചന്ദനാലേപോ ധൂപേനാഭിമന്ത്ര്യ പൃഥഗഭിമന്ത്രണം സദ്യോജാതൈഃ പഞ്ചഭിഃ പ്രാണസ്ഥാപനജീവനതർപണഗുപ്താനി ച സ്വമൂലേ ഗുഹ്യം വാമേന സ്പൃശേന്ന ദർശയേത് । ഏവം ശ്രാവണേ പവിത്രേണ മധൗ ദമനേന ജപമാലയാ മഹാനവമ്യാം താപസ്യാം ചതുർഥ്യാം തിലലഡ്ഡുകൈഃ സപ്തമ്യാം ശീതലചന്ദനേന ശിവരാത്ര്യാം ബില്വദലമാലയാഽന്യസ്മിൻപർവണി മഹത്യാർചയന്തി തേഽർചയന്തി । മോദകപൃഥുകലാജസക്തുരംഭാഫലേക്ഷുനാരീകേലാപൂപാനന്യാനി ച യഥോപദിഷ്ടമാഹുതിഭിർജുഹോതി । ജപശ്ച പ്രാക്പ്രവണേ ഹോമോഽന്യഥോപാസ്യഃ । ഏവം യഃ കരോതി സോഽമൃതത്വം വിന്ദതി സ പ്രതിഷ്ഠാം പ്രാപ്നോതി മുക്തിം വിന്ദതി ഭുക്തിം ഭുനക്തി വാചം വദതി യശോ ലഭതേ । ഇദം രഹസ്യം യോ ജാനാതി സ ജാനാതി യോഽധീതേ സോഽധീതേ സ ആനന്ദോ ഭവതി സ നിത്യോ ഭവതി സ വിശുദ്ധോ ഭവതി സ മുക്തോ ഭവതി സ പ്രകാശോ ഭവതി സ ദയാവാൻഭവതി ജ്ഞാനവാൻഭവത്യാനന്ദവാൻഭവതി വിജ്ഞാനവാൻഭവതി വിജ്ഞാനാനന്ദോ ഭവതി സോഽമൃതത്വം ഭവത്യമൃതത്വം ഭവതീതി । ഓം സഹ നാവവത്വിതി ശാന്തിഃ ॥ ഇതി ഗണേശോത്തരതാപിന്യുപനിഷത്സു ഷഷ്ഠോപനിഷത് ॥ 6 ॥ ഇത്യാഥർവണീയാ ഗണേശതാപിന്യുപനിഷത്സമാപ്താ ।