(శ్రీదేవీభాగవతం, ద్వాదశ స్కంధం, దశమోఽధ్యాయః, , మణిద్వీప వర్ణన - 1) వ్యాస ఉవాచ – బ్రహ్మలోకాదూర్ధ్వభాగే సర్వలోకోఽస్తి యః శ్రుతః । మణిద్వీపః స ఏవాస్తి యత్ర దేవీ విరాజతే ॥ 1 ॥ సర్వస్మాదధికో యస్మాత్సర్వలోకస్తతః స్మృతః । పురా పరాంబయైవాయం కల్పితో మనసేచ్ఛయా ॥ 2 ॥ సర్వాదౌ నిజవాసార్థం ప్రకృత్యా మూలభూతయా । కైలాసాదధికో లోకో వైకుంఠాదపి చోత్తమః ॥ 3 ॥ గోలోకాదపి సర్వస్మాత్సర్వలోకోఽధికః స్మృతః । నైతత్సమం త్రిలోక్యాం తు సుందరం విద్యతే క్వచిత్ ॥ 4 ॥ ఛత్రీభూతం త్రిజగతో భవసంతాపనాశకం । ఛాయాభూతం తదేవాస్తి బ్రహ్మాండానాం తు సత్తమ ॥ 5 ॥ బహుయోజనవిస్తీర్ణో గంభీరస్తావదేవ హి । మణిద్వీపస్య పరితో వర్తతే తు సుధోదధిః ॥ 6 ॥ మరుత్సంఘట్టనోత్కీర్ణతరంగ శతసంకులః । రత్నాచ్ఛవాలుకాయుక్తో ఝషశంఖసమాకులః ॥ 7 ॥ వీచిసంఘర్షసంజాతలహరీకణశీతలః । నానాధ్వజసమాయుక్తా నానాపోతగతాగతైః ॥ 8 ॥ విరాజమానః పరితస్తీరరత్నద్రుమో మహాన్ । తదుత్తరమయోధాతునిర్మితో గగనే తతః ॥ 9 ॥ సప్తయోజనవిస్తీర్ణః ప్రాకారో వర్తతే మహాన్ । నానాశస్త్రప్రహరణా నానాయుద్ధవిశారదాః ॥ 10 ॥ రక్షకా నివసంత్యత్ర మోదమానాః సమంతతః । చతుర్ద్వారసమాయుక్తో ద్వారపాలశతాన్వితః ॥ 11 ॥ నానాగణైః పరివృతో దేవీభక్తియుతైర్నృప । దర్శనార్థం సమాయాంతి యే దేవా జగదీశితుః ॥ 12 ॥ తేషాం గణా వసంత్యత్ర వాహనాని చ తత్ర హి । విమానశతసంఘర్షఘంటాస్వనసమాకులః ॥ 13 ॥ హయహేషాఖురాఘాతబధిరీకృతదింముఖః । గణైః కిలకిలారావైర్వేత్రహస్తైశ్చ తాడితాః ॥ 14 ॥ సేవకా దేవసంగానాం భ్రాజంతే తత్ర భూమిప । తస్మింకోలాహలే రాజన్నశబ్దః కేనచిత్క్వచిత్ ॥ 15 ॥ కస్యచిచ్ఛ్రూయతేఽత్యంతం నానాధ్వనిసమాకులే । పదే పదే మిష్టవారిపరిపూర్ణసరాన్సి చ ॥ 16 ॥ వాటికా వివిధా రాజన్ రత్నద్రుమవిరాజితాః । తదుత్తరం మహాసారధాతునిర్మితమండలః ॥ 17 ॥ సాలోఽపరో మహానస్తి గగనస్పర్శి యచ్ఛిరః । తేజసా స్యాచ్ఛతగుణః పూర్వసాలాదయం పరః ॥ 18 ॥ గోపురద్వారసహితో బహువృక్షసమన్వితః । యా వృక్షజాతయః సంతి సర్వాస్తాస్తత్ర సంతి చ ॥ 19 ॥ నిరంతరం పుష్పయుతాః సదా ఫలసమన్వితాః । నవపల్లవసంయుక్తాః పరసౌరభసంకులాః ॥ 20 ॥ పనసా బకులా లోధ్రాః కర్ణికారాశ్చ శింశపాః । దేవదారుకాంచనారా ఆమ్రాశ్చైవ సుమేరవః ॥ 21 ॥ లికుచా హింగులాశ్చైలా లవంగాః కట్ఫలాస్తథా । పాటలా ముచుకుందాశ్చ ఫలిన్యో జఘనేఫలాః ॥ 22 ॥ తాలాస్తమాలాః సాలాశ్చ కంకోలా నాగభద్రకాః । పున్నాగాః పీలవః సాల్వకా వై కర్పూరశాఖినః ॥ 23 ॥ అశ్వకర్ణా హస్తికర్ణాస్తాలపర్ణాశ్చ దాడిమాః । గణికా బంధుజీవాశ్చ జంబీరాశ్చ కురండకాః ॥ 24 ॥ చాంపేయా బంధుజీవాశ్చ తథా వై కనకద్రుమాః । కాలాగురుద్రుమాశ్చైవ తథా చందనపాదపాః ॥ 25 ॥ ఖర్జూరా యూథికాస్తాలపర్ణ్యశ్చైవ తథేక్షవః । క్షీరవృక్షాశ్చ ఖదిరాశ్చించాభల్లాతకాస్తథా ॥ 26 ॥ రుచకాః కుటజా వృక్షా బిల్వవృక్షాస్తథైవ చ । తులసీనాం వనాన్యేవం మల్లికానాం తథైవ చ ॥ 27 ॥ ఇత్యాదితరుజాతీనాం వనాన్యుపవనాని చ । నానావాపీశతైర్యుక్తాన్యేవం సంతి ధరాధిప ॥ 28 ॥ కోకిలారావసంయుక్తా గున్జద్భ్రమరభూషితాః । నిర్యాసస్రావిణః సర్వే స్నిగ్ధచ్ఛాయాస్తరూత్తమాః ॥ 29 ॥ నానాఋతుభవా వృక్షా నానాపక్షిసమాకులాః । నానారసస్రావిణీభిర్నదీభిరతిశోభితాః ॥ 30 ॥ పారావతశుకవ్రాతసారికాపక్షమారుతైః । హంసపక్షసముద్భూత వాతవ్రాతైశ్చలద్ద్రుమం ॥ 31 ॥ సుగంధగ్రాహిపవనపూరితం తద్వనోత్తమం । సహితం హరిణీయూథైర్ధావమానైరితస్తతః ॥ 32 ॥ నృత్యద్బర్హికదంబస్య కేకారావైః సుఖప్రదైః । నాదితం తద్వనం దివ్యం మధుస్రావి సమంతతః ॥ 33 ॥ కాంస్యసాలాదుత్తరే తు తామ్రసాలః ప్రకీర్తితః । చతురస్రసమాకార ఉన్నత్యా సప్తయోజనః ॥ 34 ॥ ద్వయోస్తు సాలయోర్మధ్యే సంప్రోక్తా కల్పవాటికా । యేషాం తరూణాం పుష్పాణి కాంచనాభాని భూమిప ॥ 35 ॥ పత్రాణి కాంచనాభాని రత్నబీజఫలాని చ । దశయోజనగంధో హి ప్రసర్పతి సమంతతః ॥ 36 ॥ తద్వనం రక్షితం రాజన్వసంతేనర్తునానిశం । పుష్పసింహాసనాసీనః పుష్పచ్ఛత్రవిరాజితః ॥ 37 ॥ పుష్పభూషాభూషితశ్చ పుష్పాసవవిఘూర్ణితః । మధుశ్రీర్మాధవశ్రీశ్చ ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే ॥ 38 ॥ క్రీడతః స్మేరవదనే సుమస్తబకకందుకైః । అతీవ రమ్యం విపినం మధుస్రావి సమంతతః ॥ 39 ॥ దశయోజనపర్యంతం కుసుమామోదవాయునా । పూరితం దివ్యగంధర్వైః సాంగనైర్గానలోలుపైః ॥ 40 ॥ శోభితం తద్వనం దివ్యం మత్తకోకిలనాదితం । వసంతలక్ష్మీసంయుక్తం కామికామప్రవర్ధనం ॥ 41 ॥ తామ్రసాలాదుత్తరత్ర సీససాలః ప్రకీర్తితః । సముచ్ఛ్రాయః స్మృతోఽప్యస్య సప్తయోజనసంఖ్యయా ॥ 42 ॥ సంతానవాటికామధ్యే సాలయోస్తు ద్వయోర్నృప । దశయోజనగంధస్తు ప్రసూనానాం సమంతతః ॥ 43 ॥ హిరణ్యాభాని కుసుమాన్యుత్ఫుల్లాని నిరంతరం । అమృతద్రవసంయుక్తఫలాని మధురాణి చ ॥ 44 ॥ గ్రీష్మర్తుర్నాయకస్తస్యా వాటికాయా నృపోత్తమ । శుక్రశ్రీశ్చ శుచిశ్రీశ్చ ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే ॥ 45 ॥ సంతాపత్రస్తలోకాస్తు వృక్షమూలేషు సంస్థితాః । నానాసిద్ధైః పరివృతో నానాదేవైః సమన్వితః ॥ 46 ॥ విలాసినీనాం బృందైస్తు చందనద్రవపంకిలైః । పుష్పమాలాభూషితైస్తు తాలవృంతకరాంబుజైః ॥ 47 ॥ [పాఠభేదః- ప్రాకారః] ప్రకారః శోభితో ఏజచ్ఛీతలాంబునిషేవిభిః । సీససాలాదుత్తరత్రాప్యారకూటమయః శుభః ॥ 48 ॥ ప్రాకారో వర్తతే రాజన్మునియోజనదైర్ఘ్యవాన్ । హరిచందనవృక్షాణాం వాటీ మధ్యే తయోః స్మృతా ॥ 49 ॥ సాలయోరధినాథస్తు వర్షర్తుర్మేఘవాహనః । విద్యుత్పింగలనేత్రశ్చ జీమూతకవచః స్మృతః ॥ 50 ॥ వజ్రనిర్ఘోషముఖరశ్చేంద్రధన్వా సమంతతః । సహస్రశో వారిధారా ముంచన్నాస్తే గణావృతః ॥ 51 ॥ నభః శ్రీశ్చ నభస్యశ్రీః స్వరస్యా రస్యమాలినీ । అంబా దులా నిరత్నిశ్చాభ్రమంతీ మేఘయంతికా ॥ 52 ॥ వర్షయంతీ చిబుణికా వారిధారా చ సమ్మతాః । వర్షర్తోర్ద్వాదశ ప్రోక్తాః శక్తయో మదవిహ్వలాః ॥ 53 ॥ నవపల్లవవృక్షాశ్చ నవీనలతికాన్వితాః । హరితాని తృణాన్యేవ వేష్టితా యైర్ధరాఽఖిలా ॥ 54 ॥ నదీనదప్రవాహాశ్చ ప్రవహంతి చ వేగతః । సరాంసి కలుషాంబూని రాగిచిత్తసమాని చ ॥ 55 ॥ వసంతి దేవాః సిద్ధాశ్చ యే దేవీకర్మకారిణః । వాపీకూపతడాగాశ్చ యే దేవ్యర్థం సమర్పితాః ॥ 56 ॥ తే గణా నివసంత్యత్ర సవిలాసాశ్చ సాంగనాః । ఆరకూటమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్ ॥ 57 ॥ పంచలోహాత్మకః సాలో మధ్యే మందారవాటికా । నానాపుష్పలతాకీర్ణా నానాపల్లవశోభితా ॥ 58 ॥ అధిష్ఠాతాఽత్ర సంప్రోక్తః శరదృతురనామయః । ఇషలక్ష్మీరూర్జలక్ష్మీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే ॥ 59 ॥ నానాసిద్ధా వసంత్యత్ర సాంగనాః సపరిచ్ఛదాః । పంచలోహమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్ ॥ 60 ॥ దీప్యమానో మహాశృంగైర్వర్తతే రౌప్యసాలకః । పారిజాతాటవీమధ్యే ప్రసూనస్తబకాన్వితా ॥ 61 ॥ దశయోజనగంధీని కుసుమాని సమంతతః । మోదయంతి గణాన్సర్వాన్యే దేవీకర్మకారిణః ॥ 62 ॥ తత్రాధినాథః సంప్రోక్తో హేమంతర్తుర్మహోజ్జ్వలః । సగణః సాయుధః సర్వాన్ రాగిణో రంజయన్నపః ॥ 63 ॥ సహశ్రీశ్చ సహస్యశ్రీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే । వసంతి తత్ర సిద్ధాశ్చ యే దేవీవ్రతకారిణః ॥ 64 ॥ రౌప్యసాలమయాదగ్రే సప్తయోజనదైర్ఘ్యవాన్ । సౌవర్ణసాలః సంప్రోక్తస్తప్తహాటకకల్పితః ॥ 65 ॥ మధ్యే కదంబవాటీ తు పుష్పపల్లవశోభితా । కదంబమదిరాధారాః ప్రవర్తంతే సహస్రశః ॥ 66 ॥ యాభిర్నిపీతపీతాభిర్నిజానందోఽనుభూయతే । తత్రాధినాథః సంప్రోక్తః శైశిరర్తుర్మహోదయః ॥ 67 ॥ తపఃశ్రీశ్చ తపస్యశ్రీర్ద్వే భార్యే తస్య సమ్మతే । మోదమానః సహైతాభ్యాం వర్తతే శిశిరాకృతిః ॥ 68 ॥ నానావిలాససంయుక్తో నానాగణసమావృతః । నివసంతి మహాసిద్ధా యే దేవీదానకారిణః ॥ 69 ॥ నానాభోగసముత్పన్నమహానందసమన్వితాః । సాంగనాః పరివారైస్తు సంఘశః పరివారితాః ॥ 70 ॥ స్వర్ణసాలమయాదగ్రే మునియోజనదైర్ఘ్యవాన్ । పుష్పరాగమయః సాలః కుంకుమారుణవిగ్రహః ॥ 71 ॥ పుష్పరాగమయీ భూమిర్వనాన్యుపవనాని చ । రత్నవృక్షాలవాలాశ్చ పుష్పరాగమయాః స్మృతాః ॥ 72 ॥ ప్రాకారో యస్య రత్నస్య తద్రత్నరచితా ద్రుమాః । వనభూః పక్షినశ్చైవ రత్నవర్ణజలాని చ ॥ 73 ॥ మండపా మండపస్తంభాః సరాన్సి కమలాని చ । ప్రాకారే తత్ర యద్యత్స్యాత్తత్సర్వం తత్సమం భవేత్ ॥ 74 ॥ పరిభాషేయముద్దిష్టా రత్నసాలాదిషు ప్రభో । తేజసా స్యాల్లక్షగుణః పూర్వసాలాత్పరో నృప ॥ 75 ॥ దిక్పాలా నివసంత్యత్ర ప్రతిబ్రహ్మాన్డవర్తినాం । దిక్పాలానాం సమష్ట్యాత్మరూపాః స్ఫూర్జద్వరాయుధాః ॥ 76 ॥ పూర్వాశాయాం సముత్తుంగశృంగా పూరమరావతీ । నానోపవనసంయుక్తా మహేంద్రస్తత్ర రాజతే ॥ 77 ॥ స్వర్గశోభా చ యా స్వర్గే యావతీ స్యాత్తతోఽధికా । సమష్టిశతనేత్రస్య సహస్రగుణతః స్మృతా ॥ 78 ॥ ఐరావతసమారూఢో వజ్రహస్తః ప్రతాపవాన్ । దేవసేనాపరివృతో రాజతేఽత్ర శతక్రతుః ॥ 79 ॥ దేవాంగనాగణయుతా శచీ తత్ర విరాజతే । వహ్నికోణే వహ్నిపురీ వహ్నిపూః సదృశీ నృప ॥ 80 ॥ స్వాహాస్వధాసమాయుక్తో వహ్నిస్తత్ర విరాజతే । నిజవాహనభూషాఢ్యో నిజదేవగణైర్వృతః ॥ 81 ॥ యామ్యాశాయాం యమపురీ తత్ర దండధరో మహాన్ । స్వభటైర్వేష్టితో రాజన్ చిత్రగుప్తపురోగమైః ॥ 82 ॥ నిజశక్తియుతో భాస్వత్తనయోఽస్తి యమో మహాన్ । నైరృత్యాం దిశి రాక్షస్యాం రాక్షసైః పరివారితః ॥ 83 ॥ ఖడ్గధారీ స్ఫురన్నాస్తే నిరృతిర్నిజశక్తియుక్ । వారుణ్యాం వరుణో రాజా పాశధారీ ప్రతాపవాన్ ॥ 84 ॥ మహాఝశసమారూఢో వారుణీమధువిహ్వలః । నిజశక్తిసమాయుక్తో నిజయాదోగణాన్వితః ॥ 85 ॥ సమాస్తే వారుణే లోకే వరుణానీరతాకులః । వాయుకోణే వాయులోకో వాయుస్తత్రాధితిష్ఠతి ॥ 86 ॥ వాయుసాధనసంసిద్ధయోగిభిః పరివారితః । ధ్వజహస్తో విశాలాక్షో మృగవాహనసంస్థితః ॥ 87 ॥ మరుద్గణైః పరివృతో నిజశక్తిసమన్వితః । ఉత్తరస్యాం దిశి మహాన్యక్షలోకోఽస్తి భూమిప ॥ 88 ॥ యక్షాధిరాజస్తత్రాఽఽస్తే వృద్ధిఋద్ధ్యాదిశక్తిభిః । నవభిర్నిధిభిర్యుక్తస్తుందిలో ధననాయకః ॥ 89 ॥ మణిభద్రః పూర్ణభద్రో మణిమాన్మణికంధరః । మణిభూషో మణిస్రగ్వీ మణికార్ముకధారకః ॥ 90 ॥ ఇత్యాదియక్షసేనానీసహితో నిజశక్తియుక్ । ఈశానకోణే సంప్రోక్తో రుద్రలోకో మహత్తరః ॥ 91 ॥ అనర్ఘ్యరత్నఖచితో యత్ర రుద్రోఽధిదైవతం । మన్యుమాందీప్తనయనో బద్ధపృష్ఠమహేషుధిః ॥ 92 ॥ స్ఫూర్జద్ధనుర్వామహస్తోఽధిజ్యధన్వభిరావృతః । స్వసమానైరసంఖ్యాతరుద్రైః శూలవరాయుధైః ॥ 93 ॥ వికృతాస్యైః కరాలాస్యైర్వమద్వహ్నిభిరాస్యతః । దశహస్తైః శతకరైః సహస్రభుజసంయుతైః ॥ 94 ॥ దశపాదైర్దశగ్రీవైస్త్రినేత్రైరుగ్రమూర్తిభిః । అంతరిక్షచరా యే చ యే చ భూమిచరాః స్మృతాః ॥ 95 ॥ రుద్రాధ్యాయే స్మృతా రుద్రాస్తైః సర్వైశ్చ సమావృతః । రుద్రాణీకోటిసహితో భద్రకాల్యాదిమాతృభిః ॥ 96 ॥ నానాశక్తిసమావిష్టడామర్యాదిగణావృతః । వీరభద్రాదిసహితో రుద్రో రాజన్విరాజతే ॥ 97 ॥ ముండమాలాధరో నాగవలయో నాగకంధరః । వ్యాఘ్రచర్మపరీధానో గజచర్మోత్తరీయకః ॥ 98 ॥ చితాభస్మాంగలిప్తాంగః ప్రమథాదిగణావృతః । నినదడ్డమరుధ్వానైర్బధిరీకృతదింముఖః ॥ 99 ॥ అట్టహాసాస్ఫోటశబ్దైః సంత్రాసితనభస్తలః । భూతసంఘసమావిష్టో భూతావాసో మహేశ్వరః ॥ 100 ॥ ఈశానదిక్పతిః సోఽయం నామ్నా చేశాన ఏవ చ ॥ 101 ॥ ఇతి శ్రీదేవీభాగవతే మహాపురాణే ద్వాదశస్కంధే మణిద్వీపవర్ణనం నామ దశమోఽధ్యాయః ॥ (శ్రీదేవీభాగవతం, ద్వాదశ స్కంధం, ఏకాదశోఽధ్యాయః, మణిద్వీప వర్ణన - 2) వ్యాస ఉవాచ – పుష్పరాగమయాదగ్రే కుంకుమారుణవిగ్రహః । పద్మరాగమయః సాలో మధ్యే భూశ్చైవతాదృశీ ॥ 1 ॥ దశయోజనవాందైర్ఘ్యే గోపురద్వారసంయుతః । తన్మణిస్తంభసంయుక్తా మండపాః శతశో నృప ॥ 2 ॥ మధ్యే భువిసమాసీనాశ్చతుఃషష్టిమితాః కలాః । నానాయుధధరావీరా రత్నభూషణభూషితాః ॥ 3 ॥ ప్రత్యేకలోకస్తాసాం తు తత్తల్లోకస్యనాయకాః । సమంతాత్పద్మరాగస్య పరివార్యస్థితాః సదా ॥ 4 ॥ స్వస్వలోకజనైర్జుష్టాః స్వస్వవాహనహేతిభిః । తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు త్వం జనమేజయ ॥ 5 ॥ పింగలాక్షీ విశాలాక్షీ సమృద్ధి వృద్ధిరేవ చ । శ్రద్ధా స్వాహా స్వధాభిఖ్యా మాయా సంజ్ఞా వసుంధరా ॥ 6 ॥ త్రిలోకధాత్రీ సావిత్రీ గాయత్రీ త్రిదశేశ్వరీ । సురూపా బహురూపా చ స్కందమాతాఽచ్యుతప్రియా ॥ 7 ॥ విమలా చామలా తద్వదరుణీ పునరారుణీ । ప్రకృతిర్వికృతిః సృష్టిః స్థితిః సంహృతిరేవ చ ॥ 8 ॥ సంధ్యామాతా సతీ హంసీ మర్దికా వజ్రికా పరా । దేవమాతా భగవతీ దేవకీ కమలాసనా ॥ 9 ॥ త్రిముఖీ సప్తముఖ్యన్యా సురాసురవిమర్దినీ । లంబోష్టీ చోర్ధ్వకేశీ చ బహుశీర్షా వృకోదరీ ॥ 10 ॥ రథరేఖాహ్వయా పశ్చాచ్ఛశిరేఖా తథా పరా । గగనవేగా పవనవేగా చైవ తతః పరం ॥ 11 ॥ అగ్రే భువనపాలా స్యాత్తత్పశ్చాన్మదనాతురా । అనంగానంగమథనా తథైవానంగమేఖలా ॥ 12 ॥ అనంగకుసుమా పశ్చాద్విశ్వరూపా సురాదికా । క్షయంకరీ భవేచ్ఛక్తి రక్షోభ్యా చ తతః పరం ॥ 13 ॥ సత్యవాదిన్యథ ప్రోక్తా బహురూపా శుచివ్రతా । ఉదారాఖ్యా చ వాగీశీ చతుష్షష్టిమితాః స్మృతాః ॥ 14 ॥ జ్వలజ్జిహ్వాననాః సర్వావమంత్యో వహ్నిముల్బణం । జలం పిబామః సకలం సంహరామోవిభావసుం ॥ 15 ॥ పవనం స్తంభయామోద్య భక్షయామోఽఖిలం జగత్ । ఇతి వాచం సంగిరతే క్రోధ సంరక్తలోచనాః ॥ 16 ॥ చాపబాణధరాః సర్వాయుద్ధాయైవోత్సుకాః సదా । దంష్ట్రా కటకటారావైర్బధిరీకృత దిఙ్ముఖాః ॥ 17 ॥ పింగోర్ధ్వకేశ్యః సంప్రోక్తాశ్చాపబాణకరాః సదా । శతాక్షౌహిణికా సేనాప్యేకైకస్యాః ప్రకీర్తితా ॥ 18 ॥ ఏకైక శక్తేః సామర్థ్యం లక్షబ్రహ్మాండనాశనే । శతాక్షౌహిణికాసేనా తాదృశీ నృప సత్తమ ॥ 19 ॥ కిం న కుర్యాజ్జగత్యస్మిన్నశక్యం వక్తుమేవ తత్ । సర్వాపి యుద్ధసామగ్రీ తస్మిన్సాలే స్థితా మునే ॥ 20 ॥ రథానాం గణనా నాస్తి హయానాం కరిణాం తథా ॥ శస్త్రాణాం గణనా తద్వద్గణానాం గణనా తథా ॥ 21 ॥ పద్మరాగమయాదగ్రే గోమేదమణినిర్మితః । దశయోజనదైర్ఘ్యేణ ప్రాకారో వర్తతే మహాన్ ॥ 22 ॥ భాస్వజ్జపాప్రసూనాభో మధ్యభూస్తస్య తాదృశీ । గోమేదకల్పితాన్యేవ తద్వాసి సదనాని చ ॥ 23 ॥ పక్షిణః స్తంభవర్యాశ్చ వృక్షావాప్యః సరాంసి చ । గోమేదకల్పితా ఏవ కుంకుమారుణవిగ్రహాః ॥ 24 ॥ తన్మధ్యస్థా మహాదేవ్యో ద్వాత్రింశచ్ఛక్తయః స్మృతాః । నానా శస్త్రప్రహరణా గోమేదమణిభూషితాః ॥ 25 ॥ ప్రత్యేక లోక వాసిన్యః పరివార్య సమంతతః । గోమేదసాలే సన్నద్ధా పిశాచవదనా నృప ॥ 26 ॥ స్వర్లోకవాసిభిర్నిత్యం పూజితాశ్చక్రబాహవః । క్రోధరక్తేక్షణా భింధి పచ చ్ఛింధి దహేతి చ ॥ 27 ॥ వదంతి సతతం వాచం యుద్ధోత్సుకహృదంతరాః । ఏకైకస్యా మహాశక్తేర్దశాక్షౌహిణికా మతా ॥ 28 ॥ సేనా తత్రాప్యేకశక్తిర్లక్షబ్రహ్మాండనాశినీ । తాదృశీనాం మహాసేనా వర్ణనీయా కథం నృప ॥ 29 ॥ రథానాం నైవ గణానా వాహనానాం తథైవ చ । సర్వయుద్ధసమారంభస్తత్ర దేవ్యా విరాజతే ॥ 30 ॥ తాసాం నామాని వక్ష్యామి పాపనాశకరాణి చ । విద్యా హ్రీ పుష్ట యః ప్రజ్ఞా సినీవాలీ కుహూస్తథా ॥ 31 ॥ రుద్రావీర్యా ప్రభానందా పోషిణీ ఋద్ధిదా శుభా । కాలరాత్రిర్మహారాత్రిర్భద్రకాలీ కపర్దినీ ॥ 32 ॥ వికృతిర్దండిముండిన్యౌ సేందుఖండా శిఖండినీ । నిశుంభశుంభమథినీ మహిషాసురమర్దినీ ॥ 33 ॥ ఇంద్రాణీ చైవ రుద్రాణీ శంకరార్ధశరీరిణీ । నారీ నారాయణీ చైవ త్రిశూలిన్యపి పాలినీ ॥ 34 ॥ అంబికాహ్లాదినీ పశ్చాదిత్యేవం శక్తయః స్మృతాః । యద్యేతాః కుపితా దేవ్యస్తదా బ్రహ్మాండనాశనం ॥ 35 ॥ పరాజయో న చైతాసాం కదాచిత్క్వచిదస్తి హి । గోమేదకమయాదగ్రే సద్వజ్రమణినిర్మితః ॥ 36 ॥ దశయోజన తుంగోఽసౌ గోపురద్వారసంయుతః । కపాటశృంఖలాబద్ధో నవవృక్ష సముజ్జ్వలః ॥ 37 ॥ సాలస్తన్మధ్యభూమ్యాది సర్వం హీరమయం స్మృతం । గృహాణివీథయో రథ్యా మహామార్గాం గణాని చ ॥ 38 ॥ వృక్షాలవాల తరవః సారంగా అపి తాదృశాః । దీర్ఘికాశ్రేణయోవాప్యస్తడాగాః కూప సంయుతాః ॥ 39 ॥ తత్ర శ్రీభువనేశ్వర్యా వసంతి పరిచారికాః । ఏకైకా లక్షదాసీభిః సేవితా మదగర్వితాః ॥ 40 ॥ తాలవృంతధరాః కాశ్చిచ్చషకాఢ్య కరాంబుజాః । కాశ్చిత్తాంబూలపాత్రాణి ధారయంత్యోఽతిగర్వితాః ॥ 41 ॥ కాశ్చిత్తచ్ఛత్రధారిణ్యశ్చామరాణాం విధారికాః । నానా వస్త్రధరాః కాశ్చిత్కాశ్చిత్పుష్ప కరాంబుజాః ॥ 42 ॥ నానాదర్శకరాః కాశ్చిత్కాశ్చిత్కుంకుమలేపనం । ధారయంత్యః కజ్జలం చ సిందూర చషకం పరాః ॥ 43 ॥ కాశ్చిచ్చిత్రక నిర్మాత్ర్యః పాద సంవాహనే రతాః । కాశ్చిత్తు భూషాకారిణ్యో నానా భూషాధరాః పరాః ॥ 44 ॥ పుష్పభూషణ నిర్మాత్ర్యః పుష్పశృంగారకారికాః । నానా విలాసచతురా బహ్వ్య ఏవం విధాః పరాః ॥ 45 ॥ నిబద్ధ పరిధానీయా యువత్యః సకలా అపి । దేవీ కృపా లేశవశాత్తుచ్ఛీకృత జగత్త్రయాః ॥ 46 ॥ ఏతా దూత్యః స్మృతా దేవ్యః శృంగారమదగర్వితాః । తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు మే నృపసత్తమ ॥ 47 ॥ అనంగరూపా ప్రథమాప్యనంగమదనా పరా । తృతీయాతు తతః ప్రోక్తా సుందరీ మదనాతురా ॥ 48 ॥ తతో భువనవేగాస్యాత్తథా భువనపాలికా । స్యాత్సర్వశిశిరానంగవేదనానంగమేఖలా ॥ 49 ॥ విద్యుద్దామసమానాంగ్యః క్వణత్కాంచీగుణాన్వితాః । రణన్మంజీరచరణా బహిరంతరితస్తతః ॥ 50 ॥ ధావమానాస్తు శోభంతే సర్వా విద్యుల్లతోపమాః । కుశలాః సర్వకార్యేషు వేత్రహస్తాః సమంతతః ॥ 51 ॥ అష్టదిక్షుతథైతాసాం ప్రాకారాద్బహిరేవ చ । సదనాని విరాజంతే నానా వాహనహేతిభిః ॥ 52 ॥ వజ్రసాలాదగ్రభాగే సాలో వైదూర్యనిర్మితః । దశయోజనతుంగోఽసౌ గోపురద్వారభూషితః ॥ 53 ॥ వైదూర్యభూమిః సర్వాపిగృహాణి వివిధాని చ । వీథ్యో రథ్యా మహామార్గాః సర్వే వేదూర్యనిర్మితాః ॥ 54 ॥ వాపీ కూప తడాగాశ్చ స్రవంతీనాం తటాని చ । వాలుకా చైవ సర్వాఽపి వైదూర్యమణినిర్మితా ॥ 55 ॥ తత్రాష్టదిక్షుపరితో బ్రాహ్మ్యాదీనాం చ మండలం । నిజైర్గణైః పరివృతం భ్రాజతే నృపసత్తమ ॥ 56 ॥ ప్రతిబ్రహ్మాండమాతృణాం తాః సమష్టయ ఈరితాః । బ్రాహ్మీ మాహేశ్వరీ చైవ కౌమారీ వైష్ణవీ తథా ॥57 ॥ వారాహీ చ తథేంద్రాణీ చాముండాః సప్తమాతరః । అష్టమీ తు మహాలక్ష్మీర్నామ్నా ప్రోక్తాస్తు మాతరః ॥ 58 ॥ బ్రహ్మరుద్రాదిదేవానాం సమాకారా స్తుతాః స్మృతాః । జగత్కల్యాణకారిణ్యః స్వస్వసేనాసమావృతాః ॥ 59 ॥ తత్సాలస్య చతుర్ద్వార్షు వాహనాని మహేశితుః । సజ్జాని నృపతే సంతి సాలంకారాణి నిత్యశః ॥ 60 ॥ దంతినః కోటిశో వాహాః కోటిశః శిబికాస్తథా । హంసాః సింహాశ్చ గరుడా మయూరా వృషభాస్తథా ॥ 61 ॥ తైర్యుక్తాః స్యందనాస్తద్వత్కోటిశో నృపనందన । పార్ష్ణిగ్రాహసమాయుక్తా ధ్వజైరాకాశచుంబినః ॥ 62 ॥ కోటిశస్తు విమానాని నానా చిహ్నాన్వితాని చ । నానా వాదిత్రయుక్తాని మహాధ్వజయుతాని చ ॥ 63 ॥ వైదూర్యమణి సాలస్యాప్యగ్రే సాలః పరః స్మృతః । దశయోజన తుంగోఽసావింద్రనీలాశ్మనిర్మితః ॥ 64 ॥ తన్మధ్య భూస్తథా వీథ్యో మహామార్గా గృహాణి చ । వాపీ కూప తడాగాశ్చ సర్వే తన్మణినిర్మితాః ॥ 65 ॥ తత్ర పద్మ తు సంప్రోక్తం బహుయోజన విస్తృతం । షోడశారం దీప్యమానం సుదర్శనమివాపరం ॥ 66 ॥ తత్ర షోడశశక్తీనాం స్థానాని వివిధాని చ । సర్వోపస్కరయుక్తాని సమృద్ధాని వసంతి హి ॥ 67 ॥ తాసాం నామాని వక్ష్యామి శృణు మే నృపసత్తమ । కరాలీ వికరాలీ చ తథోమా చ సరస్వతీ ॥ 68 ॥ శ్రీ దుర్గోషా తథా లక్ష్మీః శ్రుతిశ్చైవ స్మృతిర్ధృతిః । శ్రద్ధా మేధా మతిః కాంతిరార్యా షోడశశక్తయః ॥ 69 ॥ నీలజీమూతసంకాశాః కరవాల కరాంబుజాః । సమాః ఖేటకధారిణ్యో యుద్ధోపక్రాంత మానసాః ॥ 70 ॥ సేనాన్యః సకలా ఏతాః శ్రీదేవ్యా జగదీశితుః । ప్రతిబ్రహ్మాండసంస్థానాం శక్తీనాం నాయికాః స్మృతాః ॥ 71 ॥ బ్రహ్మాండక్షోభకారిణ్యో దేవీ శక్త్యుపబృంహితాః । నానా రథసమారూఢా నానా శక్తిభిరన్వితాః ॥ 72 ॥ ఏతత్పరాక్రమం వక్తుం సహస్రాస్యోఽపి న క్షమః । ఇంద్రనీలమహాసాలాదగ్రే తు బహువిస్తృతః ॥ 73 ॥ ముక్తాప్రాకార ఉదితో దశయోజన దైర్ఘ్యవాన్ । మధ్యభూః పూర్వవత్ప్రోక్తా తన్మధ్యేఽష్టదలాంబుజం ॥ 74 ॥ ముక్తామణిగణాకీర్ణం విస్తృతం తు సకేసరం । తత్ర దేవీసమాకారా దేవ్యాయుధధరాః సదా ॥ 75 ॥ సంప్రోక్తా అష్టమంత్రిణ్యో జగద్వార్తాప్రబోధికాః । దేవీసమానభోగాస్తా ఇంగితజ్ఞాస్తుపండితాః ॥ 76 ॥ కుశలాః సర్వకార్యేషు స్వామికార్యపరాయణాః । దేవ్యభిప్రాయ బోధ్యస్తాశ్చతురా అతిసుందరాః ॥ 77 ॥ నానా శక్తిసమాయుక్తాః ప్రతిబ్రహ్మాండవర్తినాం । ప్రాణినాం తాః సమాచారం జ్ఞానశక్త్యావిదంతి చ ॥ 78 ॥ తాసాం నామాని వక్ష్యామి మత్తః శృణు నృపోత్తమ । అనంగకుసుమా ప్రోక్తాప్యనంగకుసుమాతురా ॥ 79 ॥ అనంగమదనా తద్వదనంగమదనాతురా । భువనపాలా గగనవేగా చైవ తతః పరం ॥ 80 ॥ శశిరేఖా చ గగనరేఖా చైవ తతః పరం । పాశాంకుశవరాభీతిధరా అరుణవిగ్రహాః ॥ 81 ॥ విశ్వసంబంధినీం వార్తాం బోధయంతి ప్రతిక్షణం । ముక్తాసాలాదగ్రభాగే మహామారకతో పరః ॥ 82 ॥ సాలోత్తమః సముద్దిష్టో దశయోజన దైర్ఘ్యవాన్ । నానా సౌభాగ్యసంయుక్తో నానా భోగసమన్వితః ॥ 83 ॥ మధ్యభూస్తాదృశీ ప్రోక్తా సదనాని తథైవ చ । షట్కోణమత్రవిస్తీర్ణం కోణస్థా దేవతాః శృణుః ॥ 84 ॥ పూర్వకోణే చతుర్వక్త్రో గాయత్రీ సహితో విధిః । కుండికాక్షగుణాభీతి దండాయుధధరః పరః ॥ 85 ॥ తదాయుధధరా దేవీ గాయత్రీ పరదేవతా । వేదాః సర్వే మూర్తిమంతః శాస్త్రాణి వివిధాని చ ॥ 86 ॥ స్మృతయశ్చ పురాణాని మూర్తిమంతి వసంతి హి । యే బ్రహ్మవిగ్రహాః సంతి గాయత్రీవిగ్రహాశ్చ యే ॥ 87 ॥ వ్యాహృతీనాం విగ్రహాశ్చ తే నిత్యం తత్ర సంతి హి । రక్షః కోణే శంఖచక్రగదాంబుజ కరాంబుజా ॥ 88 ॥ సావిత్రీ వర్తతే తత్ర మహావిష్ణుశ్చ తాదృశః । యే విష్ణువిగ్రహాః సంతి మత్స్యకూర్మాదయోఖిలాః ॥ 89 ॥ సావిత్రీ విగ్రహా యే చ తే సర్వే తత్ర సంతి హి । వాయుకోణే పరశ్వక్షమాలాభయవరాన్వితః ॥ 90 ॥ మహారుద్రో వర్తతేఽత్ర సరస్వత్యపి తాదృశీ । యే యే తు రుద్రభేదాః స్యుర్దక్షిణాస్యాదయో నృప ॥ 91 ॥ గౌరీ భేదాశ్చ యే సర్వే తే తత్ర నివసంతి హి । చతుఃషష్ట్యాగమా యే చ యే చాన్యేప్యాగమాః స్మృతాః ॥ 92 ॥ తే సర్వే మూర్తిమంతశ్చ తత్ర వై నివసంతి హి । అగ్నికోణే రత్నకుంభం తథా మణికరండకం ॥ 93 ॥ దధానో నిజహస్తాభ్యాం కుబేరో ధనదాయకః । నానా వీథీ సమాయుక్తో మహాలక్ష్మీసమన్వితః ॥ 94 ॥ దేవ్యా నిధిపతిస్త్వాస్తే స్వగుణైః పరివేష్టితః । వారుణే తు మహాకోణే మదనో రతిసంయుతః ॥ 95 ॥ పాశాంకుశధనుర్బాణధరో నిత్యం విరాజతే । శృంగారమూర్తిమంతస్తు తత్ర సన్నిహితాః సదా ॥ 96 ॥ ఈశానకోణే విఘ్నేశో నిత్యం పుష్టిసమన్వితః । పాశాంకుశధరో వీరో విఘ్నహర్తా విరాజతే ॥ 97 ॥ విభూతయో గణేశస్య యాయాః సంతి నృపోత్తమ । తాః సర్వా నివసంత్యత్ర మహైశ్వర్యసమన్వితాః ॥ 98 ॥ ప్రతిబ్రహ్మాండసంస్థానాం బ్రహ్మాదీనాం సమష్టయః । ఏతే బ్రహ్మాదయః ప్రోక్తాః సేవంతే జగదీశ్వరీం ॥ 99 ॥ మహామారకతస్యాగ్రే శతయోజన దైర్ఘ్యవాన్ । ప్రవాలశాలోస్త్యపరః కుంకుమారుణవిగ్రహః ॥ 100 ॥ మధ్యభూస్తాదృశీ ప్రోక్తా సదనాని చ పూర్వవత్ । తన్మధ్యే పంచభూతానాం స్వామిన్యః పంచ సంతి చ ॥ 101 ॥ హృల్లేఖా గగనా రక్తా చతుర్థీ తు కరాలికా । మహోచ్ఛుష్మా పంచమీ చ పంచభూతసమప్రభాః ॥ 102 ॥ పాశాంకుశవరాభీతిధారిణ్యోమితభూషణాః । దేవీ సమానవేషాఢ్యా నవయౌవనగర్వితాః ॥ 103 ॥ ప్రవాలశాలాదగ్రే తు నవరత్న వినిర్మితః । బహుయోజనవిస్తీర్ణో మహాశాలోఽస్తి భూమిప ॥ 104 ॥ తత్ర చామ్నాయదేవీనాం సదనాని బహూన్యపి । నవరత్నమయాన్యేవ తడాగాశ్చ సరాంసి చ ॥ 105 ॥ శ్రీదేవ్యా యేఽవతారాః స్యుస్తే తత్ర నివసంతి హి । మహావిద్యా మహాభేదాః సంతి తత్రైవ భూమిప ॥ 106 ॥ నిజావరణదేవీభిర్నిజభూషణవాహనైః । సర్వదేవ్యో విరాజంతే కోటిసూర్యసమప్రభాః ॥ 107 ॥ సప్తకోటి మహామంత్రదేవతాః సంతి తత్ర హి । నవరత్నమయాదగ్రే చింతామణిగృహం మహత్ ॥ 108 ॥ తత్ర త్యం వస్తు మాత్రం తు చింతామణి వినిర్మితం । సూర్యోద్గారోపలైస్తద్వచ్చంద్రోద్గారోపలైస్తథా ॥ 109 ॥ విద్యుత్ప్రభోపలైః స్తంభాః కల్పితాస్తు సహస్రశః । యేషాం ప్రభాభిరంతస్థం వస్తు కించిన్న దృశ్యతే ॥ 110 ॥ ఇతి శ్రీదేవీభాగవతే మహాపురాణే ద్వాదశస్కంధే ఏకాదశోఽధ్యాయః । (శ్రీదేవీభాగవతం, ద్వాదశ స్కంధం, ద్వాదశోఽధ్యాయః, మణిద్వీప వర్ణన - 3) వ్యాస ఉవాచ – తదేవ దేవీసదనం మధ్యభాగే విరాజతే । సహస్ర స్తంభసంయుక్తాశ్చత్వారస్తేషు మండపాః ॥ 1 ॥ శృంగారమండపశ్చైకో ముక్తిమండప ఏవ చ । జ్ఞానమండప సంజ్ఞస్తు తృతీయః పరికీర్తితః ॥ 2 ॥ ఏకాంతమండపశ్చైవ చతుర్థః పరికీర్తితః । నానా వితానసంయుక్తా నానా ధూపైస్తు ధూపితాః ॥ 3 ॥ కోటిసూర్యసమాః కాంత్యా భ్రాంజంతే మండపాః శుభాః । తన్మండపానాం పరితః కాశ్మీరవనికా స్మృతా ॥ 4 ॥ మల్లికాకుందవనికా యత్ర పుష్కలకాః స్థితాః । అసంఖ్యాతా మృగమదైః పూరితాస్తత్స్రవా నృప ॥ 5 ॥ మహాపద్మాటవీ తద్వద్రత్నసోపాననిర్మితా । సుధారసేనసంపూర్ణా గుంజన్మత్తమధువ్రతా ॥ 6 ॥ హంసకారండవాకీర్ణా గంధపూరిత దిక్తటా । వనికానాం సుగంధైస్తు మణిద్వీపం సువాసితం ॥ 7 ॥ శృంగారమండపే దేవ్యో గాయంతి వివిధైః స్వరైః । సభాసదో దేవవశా మధ్యే శ్రీజగదంబికా ॥ 8 ॥ ముక్తిమండపమధ్యే తు మోచయత్యనిశం శివా । జ్ఞానోపదేశం కురుతే తృతీయే నృప మండపే ॥ 9 ॥ చతుర్థమండపే చైవ జగద్రక్షా విచింతనం । మంత్రిణీ సహితా నిత్యం కరోతి జగదంబికా ॥ 10 ॥ చింతామణిగృహే రాజంఛక్తి తత్త్వాత్మకైః పరైః । సోపానైర్దశభిర్యుక్తో మంచకోప్యధిరాజతే ॥ 11 ॥ బ్రహ్మా విష్ణుశ్చ రుద్రశ్చ ఈశ్వరశ్చ సదాశివః । ఏతే మంచఖురాః ప్రోక్తాః ఫలకస్తు సదాశివః ॥ 12 ॥ తస్యోపరి మహాదేవో భువనేశో విరాజతే । యా దేవీ నిజలీలార్థం ద్విధాభూతా బభూవహ ॥ 13 ॥ సృష్ట్యాదౌ తు స ఏవాయం తదర్ధాంగో మహేశ్వరః । కందర్ప దర్పనాశోద్యత్కోటి కందర్పసుందరః ॥ 14 ॥ పంచవక్త్రస్త్రినేత్రశ్చ మణిభూషణ భూషితః । హరిణాభీతిపరశూన్వరం చ నిజబాహుభిః ॥ 15 ॥ దధానః షోడశాబ్దోఽసౌ దేవః సర్వేశ్వరో మహాన్ । కోటిసూర్య ప్రతీకాశశ్చంద్రకోటి సుశీతలః ॥ 16 ॥ శుద్ధస్ఫటిక సంకాశస్త్రినేత్రః శీతల ద్యుతిః । వామాంకే సన్నిషణ్ణాఽస్య దేవీ శ్రీభువనేశ్వరీ ॥ 17 ॥ నవరత్నగణాకీర్ణ కాంచీదామ విరాజితా । తప్తకాంచనసన్నద్ధ వైదూర్యాంగదభూషణా ॥ 18 ॥ కనచ్ఛ్రీచక్రతాటంక విటంక వదనాంబుజా । లలాటకాంతి విభవ విజితార్ధసుధాకరా ॥ 19 ॥ బింబకాంతి తిరస్కారిరదచ్ఛద విరాజితా । లసత్కుంకుమకస్తూరీతిలకోద్భాసితాననా ॥ 20 ॥ దివ్య చూడామణి స్ఫార చంచచ్చంద్రకసూర్యకా । ఉద్యత్కవిసమస్వచ్ఛ నాసాభరణ భాసురా ॥ 21 ॥ చింతాకలంబితస్వచ్ఛ ముక్తాగుచ్ఛ విరాజితా । పాటీర పంక కర్పూర కుంకుమాలంకృత స్తనీ ॥ 22 ॥ విచిత్ర వివిధా కల్పా కంబుసంకాశ కంధరా । దాడిమీఫలబీజాభ దంతపంక్తి విరాజితా ॥ 23 ॥ అనర్ఘ్య రత్నఘటిత ముకుటాంచిత మస్తకా । మత్తాలిమాలావిలసదలకాఢ్య ముఖాంబుజా ॥ 24 ॥ కలంకకార్శ్యనిర్ముక్త శరచ్చంద్రనిభాననా । జాహ్నవీసలిలావర్త శోభినాభివిభూషితా ॥ 25 ॥ మాణిక్య శకలాబద్ధ ముద్రికాంగులిభూషితా । పుండరీకదలాకార నయనత్రయసుందరీ ॥ 26 ॥ కల్పితాచ్ఛ మహారాగ పద్మరాగోజ్జ్వలప్రభా । రత్నకింకిణికాయుక్త రత్నకంకణశోభితా ॥ 27 ॥ మణిముక్తాసరాపార లసత్పదకసంతతిః । రత్నాంగులిప్రవితత ప్రభాజాలలసత్కరా ॥ 28 ॥ కంచుకీగుంఫితాపార నానా రత్నతతిద్యుతిః । మల్లికామోది ధమ్మిల్ల మల్లికాలిసరావృతా ॥ 29 ॥ సువృత్తనిబిడోత్తుంగ కుచభారాలసా శివా । వరపాశాంకుశాభీతి లసద్బాహు చతుష్టయా ॥ 30 ॥ సర్వశృంగారవేషాఢ్యా సుకుమారాంగవల్లరీ । సౌందర్యధారాసర్వస్వా నిర్వ్యాజకరుణామయీ ॥ 31 ॥ నిజసంలాపమాధుర్య వినిర్భర్త్సితకచ్ఛపీ । కోటికోటిరవీందూనాం కాంతిం యా బిభ్రతీ పరా ॥ 32 ॥ నానా సఖీభిర్దాసీభిస్తథా దేవాంగనాదిభిః । సర్వాభిర్దేవతాభిస్తు సమంతాత్పరివేష్టితా ॥ 33 ॥ ఇచ్ఛాశక్త్యా జ్ఞానశక్త్యా క్రియాశక్త్యా సమన్వితా । లజ్జా తుష్టిస్తథా పుష్టిః కీర్తిః కాంతిః క్షమా దయా ॥ 34 ॥ బుద్ధిర్మేధాస్మృతిర్లక్ష్మీర్మూర్తిమత్యోంగనాః స్మృతాః । జయా చ విజయా చైవాప్యజితా చాపరాజితా ॥ 35 ॥ నిత్యా విలాసినీ దోగ్ధ్రీ త్వఘోరా మంగలా నవా । పీఠశక్తయ ఏతాస్తు సేవంతే యాం పరాంబికాం ॥ 36 ॥ యస్యాస్తు పార్శ్వభాగేస్తోనిధీతౌ శంఖపద్మకౌ । నవరత్న వహానద్యస్తథా వై కాంచనస్రవాః ॥ 37 ॥ సప్తధాతువహానద్యో నిధిభ్యాం తు వినిర్గతాః । సుధాసింధ్వంతగామిన్యస్తాః సర్వా నృపసత్తమ ॥ 38 ॥ సా దేవీ భువనేశానీ తద్వామాంకే విరాజతే । సర్వేశ త్వం మహేశస్య యత్సంగా దేవ నాన్యథా ॥ 39 ॥ చింతామణి గృహస్యాఽస్య ప్రమాణం శృణు భూమిప । సహస్రయోజనాయామం మహాంతస్తత్ప్రచక్షతే ॥ 40 ॥ తదుత్తరే మహాశాలాః పూర్వస్మాద్ ద్విగుణాః స్మృతాః । అంతరిక్షగతం త్వేతన్నిరాధారం విరాజతే ॥ 41 ॥ సంకోచశ్చ వికాశశ్చ జాయతేఽస్య నిరంతరం । పటవత్కార్యవశతః ప్రలయే సర్జనే తథా ॥ 42 ॥ శాలానాం చైవ సర్వేషాం సర్వకాంతిపరావధి । చింతామణిగృహం ప్రోక్తం యత్ర దేవీ మహోమయీ ॥ 43 ॥ యేయే ఉపాసకాః సంతి ప్రతిబ్రహ్మాండవర్తినః । దేవేషు నాగలోకేషు మనుష్యేష్వితరేషు చ ॥ 44 ॥ శ్రీదేవ్యాస్తే చ సర్వేపి వ్రజంత్యత్రైవ భూమిప । దేవీక్షేత్రే యే త్యజంతి ప్రాణాందేవ్యర్చనే రతాః ॥ 45 ॥ తే సర్వే యాంతి తత్రైవ యత్ర దేవీ మహోత్సవా । ఘృతకుల్యా దుగ్ధకుల్యా దధికుల్యా మధుస్రవాః ॥ 46 ॥ స్యందంతి సరితః సర్వాస్తథామృతవహాః పరాః । ద్రాక్షారసవహాః కాశ్చిజ్జంబూరసవహాః పరాః ॥ 47 ॥ ఆమ్రేక్షురసవాహిన్యో నద్యస్తాస్తు సహస్రశః । మనోరథఫలావృక్షావాప్యః కూపాస్తథైవ చ ॥ 48 ॥ యథేష్టపానఫలదాన న్యూనం కించిదస్తి హి । న రోగపలితం వాపి జరా వాపి కదాచన ॥ 49 ॥ న చింతా న చ మాత్సర్యం కామక్రోధాదికం తథా । సర్వే యువానః సస్త్రీకాః సహస్రాదిత్యవర్చసః ॥ 50 ॥ భజంతి సతతం దేవీం తత్ర శ్రీభువనేశ్వరీం । కేచిత్సలోకతాపన్నాః కేచిత్సామీప్యతాం గతాః ॥ 51 ॥ సరూపతాం గతాః కేచిత్సార్ష్టితాం చ పరేగతాః । యాయాస్తు దేవతాస్తత్ర ప్రతిబ్రహ్మాండవర్తినాం ॥ 52 ॥ సమష్టయః స్థితాస్తాస్తు సేవంతే జగదీశ్వరీం । సప్తకోటిమహామంత్రా మూర్తిమంత ఉపాసతే ॥ 53 ॥ మహావిద్యాశ్చ సకలాః సామ్యావస్థాత్మికాం శివాం । కారణబ్రహ్మరూపాం తాం మాయా శబలవిగ్రహాం ॥ 54 ॥ ఇత్థం రాజన్మయా ప్రోక్తం మణిద్వీపం మహత్తరం । న సూర్యచంద్రౌ నో విద్యుత్కోటయోగ్నిస్తథైవ చ ॥ 55 ॥ ఏతస్య భాసా కోట్యంశ కోట్యంశో నాపి తే సమాః । క్వచిద్విద్రుమసంకాశం క్వచిన్మరకతచ్ఛవి ॥ 56 ॥ విద్యుద్భానుసమచ్ఛాయం మధ్యసూర్యసమం క్వచిత్ । విద్యుత్కోటిమహాధారా సారకాంతితతం క్వచిత్ ॥ 57 ॥ క్వచిత్సిందూర నీలేంద్రం మాణిక్య సదృశచ్ఛవి । హీరసార మహాగర్భ ధగద్ధగిత దిక్తటం ॥ 58 ॥ కాంత్యా దావానలసమం తప్తకాంచన సన్నిభం । క్వచిచ్చంద్రోపలోద్గారం సూర్యోద్గారం చ కుత్ర చిత్ ॥ 59 ॥ రత్నశృంగి సమాయుక్తం రత్నప్రాకార గోపురం । రత్నపత్రై రత్నఫలైర్వృక్షైశ్చ పరిమండితం ॥ 60 ॥ నృత్యన్మయూరసంఘైశ్చ కపోతరణితోజ్జ్వలం । కోకిలాకాకలీలాపైః శుకలాపైశ్చ శోభితం ॥ 61 ॥ సురమ్య రమణీయాంబు లక్షావధి సరోవృతం । తన్మధ్యభాగ విలసద్వికచద్రత్న పంకజైః ॥ 62 ॥ సుగంధిభిః సమంతాత్తు వాసితం శతయోజనం । మందమారుత సంభిన్న చలద్ద్రుమ సమాకులం ॥ 63 ॥ చింతామణి సమూహానాం జ్యోతిషా వితతాంబరం । రత్నప్రభాభిరభితో ధగద్ధగిత దిక్తటం ॥ 64 ॥ వృక్షవ్రాత మహాగంధవాతవ్రాత సుపూరితం । ధూపధూపాయితం రాజన్మణిదీపాయుతోజ్జ్వలం ॥ 65 ॥ మణిజాలక సచ్ఛిద్ర తరలోదరకాంతిభిః । దిఙ్మోహజనకం చైతద్దర్పణోదర సంయుతం ॥ 66 ॥ ఐశ్వర్యస్య సమగ్రస్య శృంగారస్యాఖిలస్య చ । సర్వజ్ఞతాయాః సర్వాయాస్తేజసశ్చాఖిలస్య చ ॥ 67 ॥ పరాక్రమస్య సర్వస్య సర్వోత్తమగుణస్య చ । సకలా యా దయాయాశ్చ సమాప్తిరిహ భూపతే ॥ 68 ॥ రాజ్ఞ ఆనందమారభ్య బ్రహ్మలోకాంత భూమిషు । ఆనందా యే స్థితాః సర్వే తేఽత్రైవాంతర్భవంతి హి ॥ 69 ॥ ఇతి తే వర్ణితం రాజన్మణిద్వీపం మహత్తరం । మహాదేవ్యాః పరంస్థానం సర్వలోకోత్తమోత్తమం ॥ 70 ॥ ఏతస్య స్మరణాత్సద్యః సర్వపాపం వినశ్యతి । ప్రాణోత్క్రమణసంధౌ తు స్మృత్వా తత్రైవ గచ్ఛతి ॥ 71 ॥ అధ్యాయ పంచకం త్వేతత్పఠేన్నిత్యం సమాహితః । భూతప్రేతపిశాచాది బాధా తత్ర భవేన్న హి ॥ 72 ॥ నవీన గృహ నిర్మాణే వాస్తుయాగే తథైవ చ । పఠితవ్యం ప్రయత్నేన కల్యాణం తేన జాయతే ॥ 73 ॥ ॥ ఇతి శ్రీదేవీభాగవతే మహాపురాణే ద్వాదశస్కంధే ద్వాదశోధ్యాయః ॥