പൂർവപീഠികാ । വാസുദേവ ഉവാച – തതഃ സ പ്രയതോ ഭൂത്വാ മമ താത യുധിഷ്ഠിര । പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രാഹ വിപ്രർഷിർനാമസംഗ്രഹമാദിതഃ ॥ 1 ॥ ഉപമന്യുരുവാച – ബ്രഹ്മപ്രോക്തൈരൃഷിപ്രോക്തൈർവേദവേദാംഗസംഭവൈഃ । സർവലോകേഷു വിഖ്യാതം സ്തുത്യം സ്തോഷ്യാമി നാമഭിഃ ॥ 2 ॥ മഹദ്ഭിർവിഹിതൈഃ സത്യൈഃ സിദ്ധൈഃ സർവാർഥസാധകൈഃ । ഋഷിണാ തണ്ഡിനാ ഭക്ത്യാ കൃതൈർവേദകൃതാത്മനാ ॥ 3 ॥ യഥോക്തൈഃ സാധുഭിഃ ഖ്യാതൈർമുനിഭിസ്തത്ത്വദർശിഭിഃ । പ്രവരം പ്രഥമം സ്വർഗ്യം സർവഭൂതഹിതം ശുഭം ॥ 4 ॥ ശ്രുതൈഃ സർവത്ര ജഗതി ബ്രഹ്മലോകാവതാരിതൈഃ । സത്യൈസ്തത്പരമം ബ്രഹ്മ ബ്രഹ്മപ്രോക്തം സനാതനം ॥ 5 ॥ വക്ഷ്യേ യദുകുലശ്രേഷ്ഠ ശൃണുഷ്വാവഹിതോ മമ । വരയൈനം ഭവം ദേവം ഭക്തസ്ത്വം പരമേശ്വരം ॥ 6 ॥ തേന തേ ശ്രാവയിഷ്യാമി യത്തദ്ബ്രഹ്മ സനാതനം । ന ശക്യം വിസ്തരാത്കൃത്സ്നം വക്തും സർവസ്യ കേനചിത് ॥ 7 ॥ യുക്തേനാപി വിഭൂതീനാമപി വർഷശതൈരപി । യസ്യാദിർമധ്യമന്തം ച സുരൈരപി ന ഗമ്യതേ ॥ 8 ॥ കസ്തസ്യ ശക്നുയാദ്വക്തും ഗുണാൻ കാർത്സ്ന്യേന മാധവ । കിം തു ദേവസ്യ മഹതഃ സങ്ക്ഷിപ്താർഥപദാക്ഷരം ॥ 9 ॥ ശക്തിതശ്ചരിതം വക്ഷ്യേ പ്രസാദാത്തസ്യ ധീമതഃ । അപ്രാപ്യ തു തതോഽനുജ്ഞാം ന ശക്യഃ സ്തോതുമീശ്വരഃ ॥ 10 ॥ യദാ തേനാഭ്യനുജ്ഞാതഃ സ്തുതോ വൈ സ തദാ മയാ । അനാദിനിധനസ്യാഹം ജഗദ്യോനേർമഹാത്മനഃ ॥ 11 ॥ നാമ്നാം കിഞ്ചിത്സമുദ്ദേശം വക്ഷ്യാമ്യവ്യക്തയോനിനഃ । വരദസ്യ വരേണ്യസ്യ വിശ്വരൂപസ്യ ധീമതഃ ॥ 12 ॥ ശൃണു നാമ്നാം ച യം കൃഷ്ണ യദുക്തം പദ്മയോനിനാ । ദശനാമസഹസ്രാണി യാന്യാഹ പ്രപിതാമഹഃ ॥ 13 ॥ താനി നിർമഥ്യ മനസാ ദധ്നോ ഘൃതമിവോദ്ധൃതം । ഗിരേഃ സാരം യഥാ ഹേമ പുഷ്പസാരം യഥാ മധു ॥ 14 ॥ ഘൃതാത്സാരം യഥാ മണ്ഡസ്തഥൈതത്സാരമുദ്ധൃതം । സർവപാപാപഹമിദം ചതുർവേദസമന്വിതം ॥ 15 ॥ പ്രയത്നേനാധിഗന്തവ്യം ധാര്യം ച പ്രയതാത്മനാ । മാംഗല്യം പൗഷ്ടികം ചൈവ രക്ഷോഘ്നം പാവനം മഹത് ॥ 16 ॥ ഇദം ഭക്തായ ദാതവ്യം ശ്രദ്ദധാനാസ്തികായ ച । നാശ്രദ്ദധാനരൂപായ നാസ്തികായാജിതാത്മനേ ॥ 17 ॥ യശ്ചാഭ്യസൂയതേ ദേവം കാരണാത്മാനമീശ്വരം । സ കൃഷ്ണ നരകം യാതി സഹ പൂർവൈഃ സഹാത്മജൈഃ ॥ 18 ॥ ഇദം ധ്യാനമിദം യോഗമിദം ധ്യേയമനുത്തമം । ഇദം ജപ്യമിദം ജ്ഞാനം രഹസ്യമിദമുത്തമം ॥ 19 ॥ യം ജ്ഞാത്വാ അന്തകാലേപി ഗച്ഛേത പരമാം ഗതിം । പവിത്രം മംഗലം മേധ്യം കല്യാണമിദമുത്തമം ॥ 20 ॥ ഇദം ബ്രഹ്മാ പുരാ കൃത്വാ സർവലോകപിതാമഹഃ । സർവ സ്തവാനാം രാജത്വേ ദിവ്യാനാം സമകല്പയത് ॥ 21 ॥ തദാ പ്രഭൃതി ചൈവായമീശ്വരസ്യ മഹാത്മനഃ । സ്തവരാജ ഇതി ഖ്യാതോ ജഗത്യമരപൂജിതഃ ॥ 22 ॥ ബ്രഹ്മലോകാദയം സ്വർഗേ സ്തവരാജോഽവതാരിതഃ । യതസ്തണ്ഡിഃ പുരാ പ്രാപ തേന തണ്ഡികൃതോഽഭവത് ॥ 23 ॥ സ്വർഗാച്ചൈവാത്ര ഭൂർലോകം തണ്ഡിനാ ഹ്യവതാരിതഃ । സർവമംഗലമാംഗല്യം സർവപാപപ്രണാശനം ॥ 24 ॥ നിഗദിഷ്യേ മഹാബാഹോ സ്തവാനാമുത്തമം സ്തവം । ബ്രഹ്മണാമപി യദ്ബ്രഹ്മ പരാണാമപി യത്പരം ॥ 25 ॥ തേജസാമപി യത്തേജസ്തപസാമപി യത്തപഃ । ശാന്താനാമപി യഃ ശാന്തോ ദ്യുതീനാമപി യാ ദ്യുതിഃ ॥ 26 ॥ ദാന്താനാമപി യോ ദാന്തോ ധീമതാമപി യാ ച ധീഃ । ദേവാനാമപി യോ ദേവ ഋഷീണാമപി യസ്ത്വൃഷിഃ ॥ 27 ॥ യജ്ഞാനാമപി യോ യജ്ഞഃ ശിവാനാമപി യഃ ശിവഃ । രുദ്രാണാമപി യോ രുദ്രഃ പ്രഭാ പ്രഭവതാമപി ॥ 28 ॥ യോഗിനാമപി യോ യോഗീ കാരണാനാം ച കാരണം । യതോ ലോകാഃ സംഭവന്തി ന ഭവന്തി യതഃ പുനഃ ॥ 29 ॥ സർവഭൂതാത്മഭൂതസ്യ ഹരസ്യാമിതതേജസഃ । അഷ്ടോത്തരസഹസ്രം തു നാമ്നാം ശർവസ്യ മേ ശൃണു । യച്ഛ്രുത്വാ മനുജവ്യാഘ്ര സർവാൻകാമാനവാപ്സ്യസി ॥ 30 ॥ ധ്യാനം – ശാന്തം പദ്മാസനസ്ഥം ശശിധരമുകുടം പഞ്ചവക്ത്രം ത്രിനേത്രം ശൂലം വജ്രം ച ഖഡ്ഗം പരശുമഭയദം ദക്ഷഭാഗേ വഹന്തം । നാഗം പാശം ച ഘണ്ടാം പ്രലയഹുതവഹം സാങ്കുശം വാമഭാഗേ നാനാലങ്കാരയുക്തം സ്ഫടികമണിനിഭം പാർവതീശം നമാമി ॥ സ്തോത്രം – ഓം സ്ഥിരഃ സ്ഥാണുഃ പ്രഭുർഭീമഃ പ്രവരോ വരദോ വരഃ । സർവാത്മാ സർവവിഖ്യാതഃ സർവഃ സർവകരോ ഭവഃ ॥ 1 ॥ ജടീ ചർമീ ശിഖണ്ഡീ ച സർവാംഗഃ സർവഭാവനഃ । ഹരശ്ച ഹരിണാക്ഷശ്ച സർവഭൂതഹരഃ പ്രഭുഃ ॥ 2 ॥ പ്രവൃത്തിശ്ച നിവൃത്തിശ്ച നിയതഃ ശാശ്വതോ ധ്രുവഃ । ശ്മശാനവാസീ ഭഗവാൻ ഖചരോ ഗോചരോഽർദനഃ ॥ 3 ॥ അഭിവാദ്യോ മഹാകർമാ തപസ്വീ ഭൂതഭാവനഃ । ഉന്മത്തവേഷപ്രച്ഛന്നഃ സർവലോകപ്രജാപതിഃ ॥ 4 ॥ മഹാരൂപോ മഹാകായോ വൃഷരൂപോ മഹായശാഃ । മഹാത്മാ സർവഭൂതാത്മാ വിശ്വരൂപോ മഹാഹനുഃ ॥ 5 ॥ ലോകപാലോഽന്തർഹിതാത്മാ പ്രസാദോ ഹയഗർദഭിഃ । പവിത്രം ച മഹാംശ്ചൈവ നിയമോ നിയമാശ്രിതഃ ॥ 6 ॥ സർവകർമാ സ്വയംഭൂത ആദിരാദികരോ നിധിഃ । സഹസ്രാക്ഷോ വിശാലാക്ഷഃ സോമോ നക്ഷത്രസാധകഃ ॥ 7 ॥ ചന്ദ്രഃ സൂര്യഃ ശനിഃ കേതുർഗ്രഹോ ഗ്രഹപതിർവരഃ । അത്രിരത്ര്യാ നമസ്കർതാ മൃഗബാണാർപണോഽനഘഃ ॥ 8 ॥ മഹാതപാ ഘോരതപാ അദീനോ ദീനസാധകഃ । സംവത്സരകരോ മന്ത്രഃ പ്രമാണം പരമം തപഃ ॥ 9 ॥ യോഗീ യോജ്യോ മഹാബീജോ മഹാരേതാ മഹാബലഃ । സുവർണരേതാഃ സർവജ്ഞഃ സുബീജോ ബീജവാഹനഃ ॥ 10 ॥ ദശബാഹുസ്ത്വനിമിഷോ നീലകണ്ഠ ഉമാപതിഃ । വിശ്വരൂപഃ സ്വയം ശ്രേഷ്ഠോ ബലവീരോ ബലോ ഗണഃ ॥ 11 ॥ ഗണകർതാ ഗണപതിർദിഗ്വാസാഃ കാമ ഏവ ച । മന്ത്രവിത്പരമോ മന്ത്രഃ സർവഭാവകരോ ഹരഃ ॥ 12 ॥ കമണ്ഡലുധരോ ധന്വീ ബാണഹസ്തഃ കപാലവാൻ । അശനീ ശതഘ്നീ ഖഡ്ഗീ പട്ടിശീ ചായുധീ മഹാൻ ॥ 13 ॥ സ്രുവഹസ്തഃ സുരൂപശ്ച തേജസ്തേജസ്കരോ നിധിഃ । ഉഷ്ണീഷീ ച സുവക്ത്രശ്ച ഉദഗ്രോ വിനതസ്തഥാ ॥ 14 ॥ ദീർഘശ്ച ഹരികേശശ്ച സുതീർഥഃ കൃഷ്ണ ഏവ ച । സൃഗാലരൂപഃ സിദ്ധാർഥോ മുണ്ഡഃ സർവശുഭങ്കരഃ ॥ 15 ॥ അജശ്ച ബഹുരൂപശ്ച ഗന്ധധാരീ കപർദ്യപി । ഊർധ്വരേതാ ഊർധ്വലിംഗ ഊർധ്വശായീ നഭഃസ്ഥലഃ ॥ 16 ॥ ത്രിജടീ ചീരവാസാശ്ച രുദ്രഃ സേനാപതിർവിഭുഃ । അഹശ്ചരോ നക്തഞ്ചരസ്തിഗ്മമന്യുഃ സുവർചസഃ ॥ 17 ॥ ഗജഹാ ദൈത്യഹാ കാലോ ലോകധാതാ ഗുണാകരഃ । സിംഹശാർദൂലരൂപശ്ച ആർദ്രചർമാംബരാവൃതഃ ॥ 18 ॥ കാലയോഗീ മഹാനാദഃ സർവകാമശ്ചതുഷ്പഥഃ । നിശാചരഃ പ്രേതചാരീ ഭൂതചാരീ മഹേശ്വരഃ ॥ 19 ॥ ബഹുഭൂതോ ബഹുധരഃ സ്വർഭാനുരമിതോ ഗതിഃ । നൃത്യപ്രിയോ നിത്യനർതോ നർതകഃ സർവലാലസഃ ॥ 20 ॥ ഘോരോ മഹാതപാഃ പാശോ നിത്യോ ഗിരിരുഹോ നഭഃ । സഹസ്രഹസ്തോ വിജയോ വ്യവസായോ ഹ്യതന്ദ്രിതഃ ॥ 21 ॥ അധർഷണോ ധർഷണാത്മാ യജ്ഞഹാ കാമനാശകഃ । ദക്ഷയാഗാപഹാരീ ച സുസഹോ മധ്യമസ്തഥാ ॥ 22 ॥ തേജോപഹാരീ ബലഹാ മുദിതോഽർഥോഽജിതോഽവരഃ । ഗംഭീരഘോഷോ ഗംഭീരോ ഗംഭീരബലവാഹനഃ ॥ 23 ॥ ന്യഗ്രോധരൂപോ ന്യഗ്രോധോ വൃക്ഷകർണസ്ഥിതിർവിഭുഃ । സുതീക്ഷ്ണദശനശ്ചൈവ മഹാകായോ മഹാനനഃ ॥ 24 ॥ വിഷ്വക്സേനോ ഹരിര്യജ്ഞഃ സംയുഗാപീഡവാഹനഃ । തീക്ഷ്ണതാപശ്ച ഹര്യശ്വഃ സഹായഃ കർമകാലവിത് ॥ 25 ॥ വിഷ്ണുപ്രസാദിതോ യജ്ഞഃ സമുദ്രോ ബഡബാമുഖഃ । ഹുതാശനസഹായശ്ച പ്രശാന്താത്മാ ഹുതാശനഃ ॥ 26 ॥ ഉഗ്രതേജാ മഹാതേജാ ജന്യോ വിജയകാലവിത് । ജ്യോതിഷാമയനം സിദ്ധിഃ സർവവിഗ്രഹ ഏവ ച ॥ 27 ॥ ശിഖീ മുണ്ഡീ ജടീ ജ്വാലീ മൂർതിജോ മൂർധഗോ ബലീ । വേണവീ പണവീ താലീ ഖലീ കാലകടങ്കടഃ ॥ 28 ॥ നക്ഷത്രവിഗ്രഹമതിർഗുണബുദ്ധിർലയോഽഗമഃ । പ്രജാപതിർവിശ്വബാഹുർവിഭാഗഃ സർവഗോഽമുഖഃ ॥ 29 ॥ വിമോചനഃ സുസരണോ ഹിരണ്യകവചോദ്ഭവഃ । മേഢ്രജോ ബലചാരീ ച മഹീചാരീ സ്രുതസ്തഥാ ॥ 30 ॥ സർവതൂര്യനിനാദീ ച സർവാതോദ്യപരിഗ്രഹഃ । വ്യാലരൂപോ ഗുഹാവാസീ ഗുഹോ മാലീ തരംഗവിത് ॥ 31 ॥ ത്രിദശസ്ത്രികാലധൃക്കർമസർവബന്ധവിമോചനഃ । ബന്ധനസ്ത്വസുരേന്ദ്രാണാം യുധിശത്രുവിനാശനഃ ॥ 32 ॥ സാംഖ്യപ്രസാദോ ദുർവാസാഃ സർവസാധുനിഷേവിതഃ । പ്രസ്കന്ദനോ വിഭാഗജ്ഞോ അതുല്യോ യജ്ഞഭാഗവിത് ॥ 33 ॥ സർവവാസഃ സർവചാരീ ദുർവാസാ വാസവോഽമരഃ । ഹൈമോ ഹേമകരോഽയജ്ഞഃ സർവധാരീ ധരോത്തമഃ ॥ 34 ॥ ലോഹിതാക്ഷോ മഹാക്ഷശ്ച വിജയാക്ഷോ വിശാരദഃ । സംഗ്രഹോ നിഗ്രഹഃ കർതാ സർപചീരനിവാസനഃ ॥ 35 ॥ മുഖ്യോഽമുഖ്യശ്ച ദേഹശ്ച കാഹലിഃ സർവകാമദഃ । സർവകാലപ്രസാദശ്ച സുബലോ ബലരൂപധൃത് ॥ 36 ॥ സർവകാമവരശ്ചൈവ സർവദഃ സർവതോമുഖഃ । ആകാശനിർവിരൂപശ്ച നിപാതീ ഹ്യവശഃ ഖഗഃ ॥ 37 ॥ രൗദ്രരൂപോഽംശുരാദിത്യോ ബഹുരശ്മിഃ സുവർചസീ । വസുവേഗോ മഹാവേഗോ മനോവേഗോ നിശാചരഃ ॥ 38 ॥ സർവവാസീ ശ്രിയാവാസീ ഉപദേശകരോഽകരഃ । മുനിരാത്മനിരാലോകഃ സംഭഗ്നശ്ച സഹസ്രദഃ ॥ 39 ॥ പക്ഷീ ച പക്ഷരൂപശ്ച അതിദീപ്തോ വിശാം പതിഃ । ഉന്മാദോ മദനഃ കാമോ ഹ്യശ്വത്ഥോഽർഥകരോ യശഃ ॥ 40 ॥ വാമദേവശ്ച വാമശ്ച പ്രാഗ്ദക്ഷിണശ്ച വാമനഃ । സിദ്ധയോഗീ മഹർഷിശ്ച സിദ്ധാർഥഃ സിദ്ധസാധകഃ ॥ 41 ॥ ഭിക്ഷുശ്ച ഭിക്ഷുരൂപശ്ച വിപണോ മൃദുരവ്യയഃ । മഹാസേനോ വിശാഖശ്ച ഷഷ്ടിഭാഗോ ഗവാം പതിഃ ॥ 42 ॥ വജ്രഹസ്തശ്ച വിഷ്കംഭീ ചമൂസ്തംഭന ഏവ ച । വൃത്താവൃത്തകരസ്താലോ മധുർമധുകലോചനഃ ॥ 43 ॥ വാചസ്പത്യോ വാജസനോ നിത്യമാശ്രമപൂജിതഃ । ബ്രഹ്മചാരീ ലോകചാരീ സർവചാരീ വിചാരവിത് ॥ 44 ॥ ഈശാന ഈശ്വരഃ കാലോ നിശാചാരീ പിനാകഭൃത് । നിമിത്തസ്ഥോ നിമിത്തം ച നന്ദിർനന്ദികരോ ഹരിഃ ॥ 45 ॥ നന്ദീശ്വരശ്ച നന്ദീ ച നന്ദനോ നന്ദിവർധനഃ । ഭഗഹാരീ നിഹന്താ ച കാലോ ബ്രഹ്മാ പിതാമഹഃ ॥ 46 ॥ ചതുർമുഖോ മഹാലിംഗശ്ചാരുലിംഗസ്തഥൈവ ച । ലിംഗാധ്യക്ഷഃ സുരാധ്യക്ഷോ യോഗാധ്യക്ഷോ യുഗാവഹഃ ॥ 47 ॥ ബീജാധ്യക്ഷോ ബീജകർതാ അധ്യാത്മാനുഗതോ ബലഃ । ഇതിഹാസഃ സകല്പശ്ച ഗൗതമോഽഥ നിശാകരഃ ॥ 48 ॥ ദംഭോ ഹ്യദംഭോ വൈദംഭോ വശ്യോ വശകരഃ കലിഃ । ലോകകർതാ പശുപതിർമഹാകർതാ ഹ്യനൗഷധഃ ॥ 49 ॥ അക്ഷരം പരമം ബ്രഹ്മ ബലവച്ഛക്ര ഏവ ച । നീതിർഹ്യനീതിഃ ശുദ്ധാത്മാ ശുദ്ധോ മാന്യോ ഗതാഗതഃ ॥ 50 ॥ ബഹുപ്രസാദഃ സുസ്വപ്നോ ദർപണോഽഥ ത്വമിത്രജിത് । വേദകാരോ മന്ത്രകാരോ വിദ്വാൻ സമരമർദനഃ ॥ 51 ॥ മഹാമേഘനിവാസീ ച മഹാഘോരോ വശീകരഃ । അഗ്നിജ്വാലോ മഹാജ്വാലോ അതിധൂമ്രോ ഹുതോ ഹവിഃ ॥ 52 ॥ വൃഷണഃ ശങ്കരോ നിത്യവർചസ്വീ ധൂമകേതനഃ । നീലസ്തഥാംഗലുബ്ധശ്ച ശോഭനോ നിരവഗ്രഹഃ ॥ 53 ॥ സ്വസ്തിദഃ സ്വസ്തിഭാവശ്ച ഭാഗീ ഭാഗകരോ ലഘുഃ । ഉത്സംഗശ്ച മഹാംഗശ്ച മഹാഗർഭപരായണഃ ॥ 54 ॥ കൃഷ്ണവർണഃ സുവർണശ്ച ഇന്ദ്രിയം സർവദേഹിനാം । മഹാപാദോ മഹാഹസ്തോ മഹാകായോ മഹായശാഃ ॥ 55 ॥ മഹാമൂർധാ മഹാമാത്രോ മഹാനേത്രോ നിശാലയഃ । മഹാന്തകോ മഹാകർണോ മഹോഷ്ഠശ്ച മഹാഹനുഃ ॥ 56 ॥ മഹാനാസോ മഹാകംബുർമഹാഗ്രീവഃ ശ്മശാനഭാക് । മഹാവക്ഷാ മഹോരസ്കോ ഹ്യന്തരാത്മാ മൃഗാലയഃ ॥ 57 ॥ ലംബനോ ലംബിതോഷ്ഠശ്ച മഹാമായഃ പയോനിധിഃ । മഹാദന്തോ മഹാദംഷ്ട്രോ മഹാജിഹ്വോ മഹാമുഖഃ ॥ 58 ॥ മഹാനഖോ മഹാരോമാ മഹാകേശോ മഹാജടഃ । പ്രസന്നശ്ച പ്രസാദശ്ച പ്രത്യയോ ഗിരിസാധനഃ ॥ 59 ॥ സ്നേഹനോഽസ്നേഹനശ്ചൈവ അജിതശ്ച മഹാമുനിഃ । വൃക്ഷാകാരോ വൃക്ഷകേതുരനലോ വായുവാഹനഃ ॥ 60 ॥ ഗണ്ഡലീ മേരുധാമാ ച ദേവാധിപതിരേവ ച । അഥർവശീർഷഃ സാമാസ്യ ഋക്സഹസ്രാമിതേക്ഷണഃ ॥ 61 ॥ യജുഃ പാദഭുജോ ഗുഹ്യഃ പ്രകാശോ ജംഗമസ്തഥാ । അമോഘാർഥഃ പ്രസാദശ്ച അഭിഗമ്യഃ സുദർശനഃ ॥ 62 ॥ ഉപകാരഃ പ്രിയഃ സർവഃ കനകഃ കാഞ്ചനച്ഛവിഃ । നാഭിർനന്ദികരോ ഭാവഃ പുഷ്കരസ്ഥപതിഃ സ്ഥിരഃ ॥ 63 ॥ ദ്വാദശസ്ത്രാസനശ്ചാദ്യോ യജ്ഞോ യജ്ഞസമാഹിതഃ । നക്തം കലിശ്ച കാലശ്ച മകരഃ കാലപൂജിതഃ ॥ 64 ॥ സഗണോ ഗണകാരശ്ച ഭൂതവാഹനസാരഥിഃ । ഭസ്മശയോ ഭസ്മഗോപ്താ ഭസ്മഭൂതസ്തരുർഗണഃ ॥ 65 ॥ ലോകപാലസ്തഥാഽലോകോ മഹാത്മാ സർവപൂജിതഃ । ശുക്ലസ്ത്രിശുക്ലഃ സമ്പന്നഃ ശുചിർഭൂതനിഷേവിതഃ ॥ 66 ॥ ആശ്രമസ്ഥഃ ക്രിയാവസ്ഥോ വിശ്വകർമമതിർവരഃ । വിശാലശാഖസ്താമ്രോഷ്ഠോ ഹ്യംബുജാലഃ സുനിശ്ചലഃ ॥ 67 ॥ കപിലഃ കപിശഃ ശുക്ല ആയുശ്ചൈവ പരോഽപരഃ । ഗന്ധർവോ ഹ്യദിതിസ്താർക്ഷ്യഃ സുവിജ്ഞേയഃ സുശാരദഃ ॥ 68 ॥ പരശ്വധായുധോ ദേവോ ഹ്യനുകാരീ സുബാന്ധവഃ । തുംബവീണോ മഹാക്രോധ ഊർധ്വരേതാ ജലേശയഃ ॥ 69 ॥ ഉഗ്രോ വംശകരോ വംശോ വംശനാദോ ഹ്യനിന്ദിതഃ । സർവാംഗരൂപോ മായാവീ സുഹൃദോ ഹ്യനിലോഽനലഃ ॥ 70 ॥ ബന്ധനോ ബന്ധകർതാ ച സുബന്ധനവിമോചനഃ । സ യജ്ഞാരിഃ സ കാമാരിർമഹാദംഷ്ട്രോ മഹായുധഃ ॥ 71 ॥ ബഹുധാ നിന്ദിതഃ ശർവഃ ശങ്കരഃ ശങ്കരോഽധനഃ । അമരേശോ മഹാദേവോ വിശ്വദേവഃ സുരാരിഹാ ॥ 72 ॥ അഹിർബുധ്ന്യോഽനിലാഭശ്ച ചേകിതാനോ ഹവിസ്തഥാ । അജൈകപാച്ച കാപാലീ ത്രിശങ്കുരജിതഃ ശിവഃ ॥ 73 ॥ ധന്വന്തരിർധൂമകേതുഃ സ്കന്ദോ വൈശ്രവണസ്തഥാ । ധാതാ ശക്രശ്ച വിഷ്ണുശ്ച മിത്രസ്ത്വഷ്ടാ ധ്രുവോ ധരഃ ॥ 74 ॥ പ്രഭാവഃ സർവഗോ വായുരര്യമാ സവിതാ രവിഃ । ഉഷംഗുശ്ച വിധാതാ ച മാന്ധാതാ ഭൂതഭാവനഃ ॥ 75 ॥ വിഭുർവർണവിഭാവീ ച സർവകാമഗുണാവഹഃ । പദ്മനാഭോ മഹാഗർഭശ്ചന്ദ്രവക്ത്രോഽനിലോഽനലഃ ॥ 76 ॥ ബലവാംശ്ചോപശാന്തശ്ച പുരാണഃ പുണ്യചഞ്ചുരീ । കുരുകർതാ കുരുവാസീ കുരുഭൂതോ ഗുണൗഷധഃ ॥ 77 ॥ സർവാശയോ ദർഭചാരീ സർവേഷാം പ്രാണിനാം പതിഃ । ദേവദേവഃ സുഖാസക്തഃ സദസത്സർവരത്നവിത് ॥ 78 ॥ കൈലാസഗിരിവാസീ ച ഹിമവദ്ഗിരിസംശ്രയഃ । കൂലഹാരീ കൂലകർതാ ബഹുവിദ്യോ ബഹുപ്രദഃ ॥ 79 ॥ വണിജോ വർധകീ വൃക്ഷോ വകുലശ്ചന്ദനശ്ഛദഃ । സാരഗ്രീവോ മഹാജത്രുരലോലശ്ച മഹൗഷധഃ ॥ 80 ॥ സിദ്ധാർഥകാരീ സിദ്ധാർഥശ്ഛന്ദോവ്യാകരണോത്തരഃ । സിംഹനാദഃ സിംഹദംഷ്ട്രഃ സിംഹഗഃ സിംഹവാഹനഃ ॥ 81 ॥ പ്രഭാവാത്മാ ജഗത്കാലസ്ഥാലോ ലോകഹിതസ്തരുഃ । സാരംഗോ നവചക്രാംഗഃ കേതുമാലീ സഭാവനഃ ॥ 82 ॥ ഭൂതാലയോ ഭൂതപതിരഹോരാത്രമനിന്ദിതഃ ॥ 83 ॥ വാഹിതാ സർവഭൂതാനാം നിലയശ്ച വിഭുർഭവഃ । അമോഘഃ സംയതോ ഹ്യശ്വോ ഭോജനഃ പ്രാണധാരണഃ ॥ 84 ॥ ധൃതിമാൻ മതിമാൻ ദക്ഷഃ സത്കൃതശ്ച യുഗാധിപഃ । ഗോപാലിർഗോപതിർഗ്രാമോ ഗോചർമവസനോ ഹരിഃ ॥ 85 ॥ ഹിരണ്യബാഹുശ്ച തഥാ ഗുഹാപാലഃ പ്രവേശിനാം । പ്രകൃഷ്ടാരിർമഹാഹർഷോ ജിതകാമോ ജിതേന്ദ്രിയഃ ॥ 86 ॥ ഗാന്ധാരശ്ച സുവാസശ്ച തപഃസക്തോ രതിർനരഃ । മഹാഗീതോ മഹാനൃത്യോ ഹ്യപ്സരോഗണസേവിതഃ ॥ 87 ॥ മഹാകേതുർമഹാധാതുർനൈകസാനുചരശ്ചലഃ । ആവേദനീയ ആദേശഃ സർവഗന്ധസുഖാവഹഃ ॥ 88 ॥ തോരണസ്താരണോ വാതഃ പരിധീ പതിഖേചരഃ । സംയോഗോ വർധനോ വൃദ്ധോ അതിവൃദ്ധോ ഗുണാധികഃ ॥ 89 ॥ നിത്യ ആത്മസഹായശ്ച ദേവാസുരപതിഃ പതിഃ । യുക്തശ്ച യുക്തബാഹുശ്ച ദേവോ ദിവിസുപർവണഃ ॥ 90 ॥ ആഷാഢശ്ച സുഷാഢശ്ച ധ്രുവോഽഥ ഹരിണോ ഹരഃ । വപുരാവർതമാനേഭ്യോ വസുശ്രേഷ്ഠോ മഹാപഥഃ ॥ 91 ॥ ശിരോഹാരീ വിമർശശ്ച സർവലക്ഷണലക്ഷിതഃ । അക്ഷശ്ച രഥയോഗീ ച സർവയോഗീ മഹാബലഃ ॥ 92 ॥ സമാമ്നായോഽസമാമ്നായസ്തീർഥദേവോ മഹാരഥഃ । നിർജീവോ ജീവനോ മന്ത്രഃ ശുഭാക്ഷോ ബഹുകർകശഃ ॥ 93 ॥ രത്നപ്രഭൂതോ രക്താംഗോ മഹാർണവനിപാനവിത് । മൂലം വിശാലോ ഹ്യമൃതോ വ്യക്താവ്യക്തസ്തപോനിധിഃ ॥ 94 ॥ ആരോഹണോഽധിരോഹശ്ച ശീലധാരീ മഹായശാഃ । സേനാകല്പോ മഹാകല്പോ യോഗോ യുഗകരോ ഹരിഃ ॥ 95 ॥ യുഗരൂപോ മഹാരൂപോ മഹാനാഗഹനോ വധഃ । ന്യായനിർവപണഃ പാദഃ പണ്ഡിതോ ഹ്യചലോപമഃ ॥ 96 ॥ ബഹുമാലോ മഹാമാലഃ ശശീ ഹരസുലോചനഃ । വിസ്താരോ ലവണഃ കൂപസ്ത്രിയുഗഃ സഫലോദയഃ ॥ 97 ॥ ത്രിലോചനോ വിഷണ്ണാംഗോ മണിവിദ്ധോ ജടാധരഃ । ബിന്ദുർവിസർഗഃ സുമുഖഃ ശരഃ സർവായുധഃ സഹഃ ॥ 98 ॥ നിവേദനഃ സുഖാജാതഃ സുഗന്ധാരോ മഹാധനുഃ । ഗന്ധപാലീ ച ഭഗവാനുത്ഥാനഃ സർവകർമണാം ॥ 99 ॥ മന്ഥാനോ ബഹുലോ വായുഃ സകലഃ സർവലോചനഃ । തലസ്താലഃ കരസ്ഥാലീ ഊർധ്വസംഹനനോ മഹാൻ ॥ 100 ॥ ഛത്രം സുച്ഛത്രോ വിഖ്യാതോ ലോകഃ സർവാശ്രയഃ ക്രമഃ । മുണ്ഡോ വിരൂപോ വികൃതോ ദണ്ഡീ കുണ്ഡീ വികുർവണഃ ॥ 101 ॥ ഹര്യക്ഷഃ കകുഭോ വജ്രീ ശതജിഹ്വഃ സഹസ്രപാത് । സഹസ്രമൂർധാ ദേവേന്ദ്രഃ സർവദേവമയോ ഗുരുഃ ॥ 102 ॥ സഹസ്രബാഹുഃ സർവാംഗഃ ശരണ്യഃ സർവലോകകൃത് । പവിത്രം ത്രികകുന്മന്ത്രഃ കനിഷ്ഠഃ കൃഷ്ണപിംഗലഃ ॥ 103 ॥ ബ്രഹ്മദണ്ഡവിനിർമാതാ ശതഘ്നീപാശശക്തിമാൻ । പദ്മഗർഭോ മഹാഗർഭോ ബ്രഹ്മഗർഭോ ജലോദ്ഭവഃ ॥ 104 ॥ ഗഭസ്തിർബ്രഹ്മകൃദ്ബ്രഹ്മീ ബ്രഹ്മവിദ്ബ്രാഹ്മണോ ഗതിഃ । അനന്തരൂപോ നൈകാത്മാ തിഗ്മതേജാഃ സ്വയംഭുവഃ ॥ 105 ॥ ഊർധ്വഗാത്മാ പശുപതിർവാതരംഹാ മനോജവഃ । ചന്ദനീ പദ്മനാലാഗ്രഃ സുരഭ്യുത്തരണോ നരഃ ॥ 106 ॥ കർണികാരമഹാസ്രഗ്വീ നീലമൗലിഃ പിനാകധൃത് । ഉമാപതിരുമാകാന്തോ ജാഹ്നവീധൃദുമാധവഃ ॥ 107 ॥ വരോ വരാഹോ വരദോ വരേണ്യഃ സുമഹാസ്വനഃ । മഹാപ്രസാദോ ദമനഃ ശത്രുഹാ ശ്വേതപിംഗലഃ ॥ 108 ॥ പീതാത്മാ പരമാത്മാ ച പ്രയതാത്മാ പ്രധാനധൃത് । സർവപാർശ്വമുഖസ്ത്ര്യക്ഷോ ധർമസാധാരണോ വരഃ ॥ 109 ॥ ചരാചരാത്മാ സൂക്ഷ്മാത്മാ അമൃതോ ഗോവൃഷേശ്വരഃ । സാധ്യർഷിർവസുരാദിത്യോ വിവസ്വാൻസവിതാമൃതഃ ॥ 110 ॥ വ്യാസഃ സർഗഃ സുസങ്ക്ഷേപോ വിസ്തരഃ പര്യയോ നരഃ । ഋതുഃ സംവത്സരോ മാസഃ പക്ഷഃ സംഖ്യാസമാപനഃ ॥ 111 ॥ കലാ കാഷ്ഠാ ലവാ മാത്രാ മുഹൂർതാഹഃ ക്ഷപാഃ ക്ഷണാഃ । വിശ്വക്ഷേത്രം പ്രജാബീജം ലിംഗമാദ്യസ്തു നിർഗമഃ ॥ 112 ॥ സദസദ്വ്യക്തമവ്യക്തം പിതാ മാതാ പിതാമഹഃ । സ്വർഗദ്വാരം പ്രജാദ്വാരം മോക്ഷദ്വാരം ത്രിവിഷ്ടപം ॥ 113 ॥ നിർവാണം ഹ്ലാദനശ്ചൈവ ബ്രഹ്മലോകഃ പരാ ഗതിഃ । ദേവാസുരവിനിർമാതാ ദേവാസുരപരായണഃ ॥ 114 ॥ ദേവാസുരഗുരുർദേവോ ദേവാസുരനമസ്കൃതഃ । ദേവാസുരമഹാമാത്രോ ദേവാസുരഗണാശ്രയഃ ॥ 115 ॥ ദേവാസുരഗണാധ്യക്ഷോ ദേവാസുരഗണാഗ്രണീഃ । ദേവാതിദേവോ ദേവർഷിർദേവാസുരവരപ്രദഃ ॥ 116 ॥ ദേവാസുരേശ്വരോ വിശ്വോ ദേവാസുരമഹേശ്വരഃ । സർവദേവമയോഽചിന്ത്യോ ദേവതാത്മാഽഽത്മസംഭവഃ ॥ 117 ॥ ഉദ്ഭിത്ത്രിവിക്രമോ വൈദ്യോ വിരജോ നീരജോഽമരഃ । ഈഡ്യോ ഹസ്തീശ്വരോ വ്യാഘ്രോ ദേവസിംഹോ നരർഷഭഃ ॥ 118 ॥ വിബുധോഽഗ്രവരഃ സൂക്ഷ്മഃ സർവദേവസ്തപോമയഃ । സുയുക്തഃ ശോഭനോ വജ്രീ പ്രാസാനാം പ്രഭവോഽവ്യയഃ ॥ 119 ॥ ഗുഹഃ കാന്തോ നിജഃ സർഗഃ പവിത്രം സർവപാവനഃ । ശൃംഗീ ശൃംഗപ്രിയോ ബഭ്രൂ രാജരാജോ നിരാമയഃ ॥ 120 ॥ അഭിരാമഃ സുരഗണോ വിരാമഃ സർവസാധനഃ । ലലാടാക്ഷോ വിശ്വദേവോ ഹരിണോ ബ്രഹ്മവർചസഃ ॥ 121 ॥ സ്ഥാവരാണാം പതിശ്ചൈവ നിയമേന്ദ്രിയവർധനഃ । സിദ്ധാർഥഃ സിദ്ധഭൂതാർഥോഽചിന്ത്യഃ സത്യവ്രതഃ ശുചിഃ ॥ 122 ॥ വ്രതാധിപഃ പരം ബ്രഹ്മ ഭക്താനാം പരമാ ഗതിഃ । വിമുക്തോ മുക്തതേജാശ്ച ശ്രീമാൻ ശ്രീവർധനോ ജഗത് ॥ 123 ॥ ഉത്തരപീഠികാ (ഫലശൃതി) । യഥാ പ്രധാനം ഭഗവാനിതി ഭക്ത്യാ സ്തുതോ മയാ । യം ന ബ്രഹ്മാദയോ ദേവാ വിദുസ്തത്ത്വേന നർഷയഃ ॥ 1 ॥ സ്തോതവ്യമർച്യം വന്ദ്യം ച കഃ സ്തോഷ്യതി ജഗത്പതിം । ഭക്ത്യാ ത്വേവം പുരസ്കൃത്യ മയാ യജ്ഞപതിർവിഭുഃ ॥ 2 ॥ തതോഽഭ്യനുജ്ഞാം സമ്പ്രാപ്യ സ്തുതോ മതിമതാം വരഃ । ശിവമേഭിഃ സ്തുവൻ ദേവം നാമഭിഃ പുഷ്ടിവർധനൈഃ ॥ 3 ॥ നിത്യയുക്തഃ ശുചിർഭക്തഃ പ്രാപ്നോത്യാത്മാനമാത്മനാ । ഏതദ്ധി പരമം ബ്രഹ്മ പരം ബ്രഹ്മാധിഗച്ഛതി ॥ 4 ॥ ഋഷയശ്ചൈവ ദേവാശ്ച സ്തുവന്ത്യേതേന തത്പരം । സ്തൂയമാനോ മഹാദേവസ്തുഷ്യതേ നിയതാത്മഭിഃ ॥ 5 ॥ ഭക്താനുകമ്പീ ഭഗവാനാത്മസംസ്ഥാകരോ വിഭുഃ । തഥൈവ ച മനുഷ്യേഷു യേ മനുഷ്യാഃ പ്രധാനതഃ ॥ 6 ॥ ആസ്തികാഃ ശ്രദ്ദധാനാശ്ച ബഹുഭിർജന്മഭിഃ സ്തവൈഃ । ഭക്ത്യാ ഹ്യനന്യമീശാനം പരം ദേവം സനാതനം ॥ 7 ॥ കർമണാ മനസാ വാചാ ഭാവേനാമിതതേജസഃ । ശയാനാ ജാഗ്രമാണാശ്ച വ്രജന്നുപവിശംസ്തഥാ ॥ 8 ॥ ഉന്മിഷന്നിമിഷംശ്ചൈവ ചിന്തയന്തഃ പുനഃ പുനഃ । ശൃണ്വന്തഃ ശ്രാവയന്തശ്ച കഥയന്തശ്ച തേ ഭവം ॥ 9 ॥ സ്തുവന്തഃ സ്തൂയമാനാശ്ച തുഷ്യന്തി ച രമന്തി ച । ജന്മകോടിസഹസ്രേഷു നാനാസംസാരയോനിഷു ॥ 10 ॥ ജന്തോർവിഗതപാപസ്യ ഭവേ ഭക്തിഃ പ്രജായതേ । ഉത്പന്നാ ച ഭവേ ഭക്തിരനന്യാ സർവഭാവതഃ ॥ 11 ॥ ഭാവിനഃ കാരണേ ചാസ്യ സർവയുക്തസ്യ സർവഥാ । ഏതദ്ദേവേഷു ദുഷ്പ്രാപം മനുഷ്യേഷു ന ലഭ്യതേ ॥ 12 ॥ നിർവിഘ്നാ നിശ്ചലാ രുദ്രേ ഭക്തിരവ്യഭിചാരിണീ । തസ്യൈവ ച പ്രസാദേന ഭക്തിരുത്പദ്യതേ നൃണാം ॥ 13 ॥ യേന യാന്തി പരാം സിദ്ധിം തദ്ഭാവഗതചേതസഃ । യേ സർവഭാവാനുഗതാഃ പ്രപദ്യന്തേ മഹേശ്വരം ॥ 14 ॥ പ്രപന്നവത്സലോ ദേവഃ സംസാരാത്താൻസമുദ്ധരേത് । ഏവമന്യേ വികുർവന്തി ദേവാഃ സംസാരമോചനം ॥ 15 ॥ മനുഷ്യാണാമൃതേ ദേവം നാന്യാ ശക്തിസ്തപോബലം । ഇതി തേനേന്ദ്രകല്പേന ഭഗവാൻ സദസത്പതിഃ ॥ 16 ॥ കൃത്തിവാസാഃ സ്തുതഃ കൃഷ്ണ തണ്ഡിനാ ശുഭബുദ്ധിനാ । സ്തവമേതം ഭഗവതോ ബ്രഹ്മാ സ്വയമധാരയത് ॥ 17 ॥ ഗീയതേ ച സ ബുദ്ധ്യേത ബ്രഹ്മാ ശങ്കരസന്നിധൗ । ഇദം പുണ്യം പവിത്രം ച സർവദാ പാപനാശനം ॥ 18 ॥ യോഗദം മോക്ഷദം ചൈവ സ്വർഗദം തോഷദം തഥാ । ഏവമേതത്പഠന്തേ യ ഏകഭക്ത്യാ തു ശങ്കരം ॥ 19 ॥ യാ ഗതിഃ സാംഖ്യയോഗാനാം വ്രജന്ത്യേതാം ഗതിം തദാ । സ്തവമേതം പ്രയത്നേന സദാ രുദ്രസ്യ സന്നിധൗ ॥ 20 ॥ അബ്ദമേകം ചരേദ്ഭക്തഃ പ്രാപ്നുയാദീപ്സിതം ഫലം । ഏതദ്രഹസ്യം പരമം ബ്രഹ്മണോ ഹൃദി സംസ്ഥിതം ॥ 21 ॥ ബ്രഹ്മാ പ്രോവാച ശക്രായ ശക്രഃ പ്രോവാച മൃത്യവേ । മൃത്യുഃ പ്രോവാച രുദ്രേഭ്യോ രുദ്രേഭ്യസ്തണ്ഡിമാഗമത് ॥ 22 ॥ മഹതാ തപസാ പ്രാപ്തസ്തണ്ഡിനാ ബ്രഹ്മസദ്മനി । തണ്ഡിഃ പ്രോവാച ശുക്രായ ഗൗതമായ ച ഭാർഗവഃ ॥ 23 ॥ വൈവസ്വതായ മനവേ ഗൗതമഃ പ്രാഹ മാധവ । നാരായണായ സാധ്യായ സമാധിഷ്ഠായ ധീമതേ ॥ 24 ॥ യമായ പ്രാഹ ഭഗവാൻ സാധ്യോ നാരായണോഽച്യുതഃ । നാചികേതായ ഭഗവാനാഹ വൈവസ്വതോ യമഃ ॥ 25 ॥ മാർകണ്ഡേയായ വാർഷ്ണേയ നാചികേതോഽഭ്യഭാഷത । മാർകണ്ഡേയാന്മയാ പ്രാപ്തോ നിയമേന ജനാർദന ॥ 26 ॥ തവാപ്യഹമമിത്രഘ്ന സ്തവം ദദ്യാം ഹ്യവിശ്രുതം । സ്വർഗ്യമാരോഗ്യമായുഷ്യം ധന്യം വേദേന സമ്മിതം ॥ 27 ॥ നാസ്യ വിഘ്നം വികുർവന്തി ദാനവാ യക്ഷരാക്ഷസാഃ । പിശാചാ യാതുധാനാ വാ ഗുഹ്യകാ ഭുജഗാ അപി ॥ 28 ॥ യഃ പഠേത ശുചിഃ പാർഥ ബ്രഹ്മചാരീ ജിതേന്ദ്രിയഃ । അഭഗ്നയോഗോ വർഷം തു സോഽശ്വമേധഫലം ലഭേത് ॥ 29 ॥ ഇതി ശ്രീമഹാഭാരതേ അനുശാസനപർവണി മഹാദേവസഹസ്രനാമ സ്തോത്രം നാമ സപ്തദശോഽധ്യായഃ ॥