നാരായണ ഉവാച । വാഗ്ദേവതായാഃ സ്തവനം ശ്രൂയതാം സർവകാമദമ് । മഹാമുനിര്യാജ്ഞവല്ക്യോ യേന തുഷ്ടാവ താം പുരാ ॥ 1 ॥ ഗുരുശാപാച്ച സ മുനിര്ഹതവിദ്യോ ബഭൂവ ഹ । തദാ ജഗാമ ദുഃഖാര്തോ രവിസ്ഥാനം ച പുണ്യദമ് ॥ 2 ॥ സംപ്രാപ്യതപസാ സൂര്യം കോണാര്കേ ദൃഷ്ടിഗോചരേ । തുഷ്ടാവ സൂര്യം ശോകേന രുരോദ ച പുനഃ പുനഃ ॥ 3 ॥ സൂര്യസ്തം പാഠയാമാസ വേദവേദാംഗമീശ്വരഃ । ഉവാച സ്തുഹി വാഗ്ദേവീം ഭക്ത്യാ ച സ്മൃതിഹേതവേ ॥ 4 ॥ തമിത്യുക്ത്വാ ദീനനാഥോ ഹ്യംതര്ധാനം ജഗാമ സഃ । മുനിഃ സ്നാത്വാ ച തുഷ്ടാവ ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ ॥ 5 ॥ യാജ്ഞവല്ക്യ ഉവാച । കൃപാം കുരു ജഗന്മാതര്മാമേവം ഹതതേജസമ് । ഗുരുശാപാത്സ്മൃതിഭ്രഷ്ടം വിദ്യാഹീനം ച ദുഃഖിതമ് ॥ 6 ॥ ജ്ഞാനം ദേഹി സ്മൃതിം ദേഹി വിദ്യാം വിദ്യാധിദേവതേ । പ്രതിഷ്ഠാം കവിതാം ദേഹി ശക്തിം ശിഷ്യപ്രബോധികാമ് ॥ 7 ॥ ഗ്രംഥനിര്മിതിശക്തിം ച സച്ഛിഷ്യം സുപ്രതിഷ്ഠിതമ് । പ്രതിഭാം സത്സഭായാം ച വിചാരക്ഷമതാം ശുഭാമ് ॥ 8 ॥ ലുപ്താം സർവാം ദൈവവശാന്നവം കുരു പുനഃ പുനഃ । യഥാംകുരം ജനയതി ഭഗവാന്യോഗമായയാ ॥ 9 ॥ ബ്രഹ്മസ്വരൂപാ പരമാ ജ്യോതിരൂപാ സനാതനീ । സർവവിദ്യാധിദേവീ യാ തസ്യൈ വാണ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 10 ॥ യയാ വിനാ ജഗത്സർവം ശശ്വജ്ജീവന്മൃതം സദാ । ജ്ഞാനാധിദേവീ യാ തസ്യൈ സരസ്വത്യൈ നമോ നമഃ ॥ 11 ॥ യയാ വിനാ ജഗത്സർവം മൂകമുന്മത്തവത്സദാ । വാഗധിഷ്ഠാതൃദേവീ യാ തസ്യൈ വാണ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 12 ॥ ഹിമചംദനകുംദേംദുകുമുദാംഭോജസന്നിഭാ । വര്ണാധിദേവീ യാ തസ്യൈ ചാക്ഷരായൈ നമോ നമഃ ॥ 13 ॥ വിസര്ഗ ബിംദുമാത്രാണാം യദധിഷ്ഠാനമേവ ച । ഇത്ഥം ത്വം ഗീയസേ സദ്ഭിര്ഭാരത്യൈ തേ നമോ നമഃ ॥ 14 ॥ യയാ വിനാഽത്ര സംഖ്യാകൃത്സംഖ്യാം കര്തും ന ശക്നുതേ । കാലസംഖ്യാസ്വരൂപാ യാ തസ്യൈ ദേവ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 15 ॥ വ്യാഖ്യാസ്വരൂപാ യാ ദേവീ വ്യാഖ്യാധിഷ്ഠാതൃദേവതാ । ഭ്രമസിദ്ധാംതരൂപാ യാ തസ്യൈ ദേവ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 16 ॥ സ്മൃതിശക്തിര്ജ്ഞാനശക്തിര്ബുദ്ധിശക്തിസ്വരൂപിണീ । പ്രതിഭാ കല്പനാശക്തിര്യാ ച തസ്യൈ നമോ നമഃ ॥ 17 ॥ സനത്കുമാരോ ബ്രഹ്മാണം ജ്ഞാനം പപ്രച്ഛ യത്ര വൈ । ബഭൂവ ജഡവത്സോഽപി സിദ്ധാംതം കര്തുമക്ഷമഃ ॥ 18 ॥ തദാജഗാമ ഭഗവാനാത്മാ ശ്രീകൃഷ്ണ ഈശ്വരഃ । ഉവാച സത്തമം സ്തോത്രം വാണ്യാ ഇതി വിധിം തദാ ॥ 19 ॥ സ ച തുഷ്ടാവ താം ബ്രഹ്മാ ചാജ്ഞയാ പരമാത്മനഃ । ചകാര തത്പ്രസാദേന തദാ സിദ്ധാംതമുത്തമമ് ॥ 20 ॥ യദാപ്യനംതം പപ്രച്ഛ ജ്ഞാനമേകം വസുംധരാ । ബഭൂവ മൂകവത്സോഽപി സിദ്ധാംതം കര്തുമക്ഷമഃ ॥ 21 ॥ തദാ ത്വാം ച സ തുഷ്ടാവ സംത്രസ്തഃ കശ്യപാജ്ഞയാ । തതശ്ചകാര സിദ്ധാംതം നിര്മലം ഭ്രമഭംജനമ് ॥ 22 ॥ വ്യാസഃ പുരാണസൂത്രം ച സമപൃച്ഛത വാല്മികിമ് । മൌനീഭൂതഃ സ സസ്മാര ത്വാമേവ ജഗദംബികാമ് ॥ 23 ॥ തദാ ചകാര സിദ്ധാംതം ത്വദ്വരേണ മുനീശ്വരഃ । സ പ്രാപ നിര്മലം ജ്ഞാനം പ്രമാദധ്വംസകാരണമ് ॥ 24 ॥ പുരാണ സൂത്രം ശ്രുത്വാ സ വ്യാസഃ കൃഷ്ണകലോദ്ഭവഃ । ത്വാം സിഷേവേ ച ദധ്യൌ ച ശതവര്ഷം ച പുഷ്കരേ ॥ 25 ॥ തദാ ത്വത്തോ വരം പ്രാപ്യ സ കവീംദ്രോ ബഭൂവ ഹ । തദാ വേദവിഭാഗം ച പുരാണാനി ചകാര ഹ ॥ 26 ॥ യദാ മഹേംദ്രേ പപ്രച്ഛ തത്ത്വജ്ഞാനം ശിവാ ശിവമ് । ക്ഷണം ത്വാമേവ സംചിംത്യ തസ്യൈ ജ്ഞാനം ദധൌ വിഭുഃ ॥ 27 ॥ പപ്രച്ഛ ശബ്ദശാസ്ത്രം ച മഹേംദ്രശ്ച ബൃഹസ്പതിമ് । ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രം ച സ ത്വാം ദധ്യൌ ച പുഷ്കരേ ॥ 28 ॥ തദാ ത്വത്തോ വരം പ്രാപ്യ ദിവ്യം വര്ഷസഹസ്രകമ് । ഉവാച ശബ്ദശാസ്ത്രം ച തദര്ഥം ച സുരേശ്വരമ് ॥ 29 ॥ അധ്യാപിതാശ്ച യൈഃ ശിഷ്യാഃ യൈരധീതം മുനീശ്വരൈഃ । തേ ച ത്വാം പരിസംചിംത്യ പ്രവര്തംതേ സുരേശ്വരി ॥ 30 ॥ ത്വം സംസ്തുതാ പൂജിതാ ച മുനീംദ്രമനുമാനവൈഃ । ദൈത്യേംദ്രൈശ്ച സുരൈശ്ചാപി ബ്രഹ്മവിഷ്ണുശിവാദിഭിഃ ॥ 31 ॥ ജഡീഭൂതഃ സഹസ്രാസ്യഃ പംചവക്ത്രശ്ചതുര്മുഖഃ । യാം സ്തോതും കിമഹം സ്തൌമി താമേകാസ്യേന മാനവഃ ॥ 32 ॥ ഇത്യുക്ത്വാ യാജ്ഞവല്ക്യശ്ച ഭക്തിനമ്രാത്മകംധരഃ । പ്രണനാമ നിരാഹാരോ രുരോദ ച മുഹുര്മുഹുഃ ॥ 33 ॥ തദാ ജ്യോതിസ്സ്വരൂപാ സാ തേനാദൃഷ്ടാപ്യുവാച തമ് । സുകവീംദ്രോ ഭവേത്യുക്ത്വാ വൈകുംഠം ച ജഗാമ ഹ ॥ 34 ॥ യാജ്ഞവല്ക്യ കൃതം വാണീസ്തോത്രം യഃ സംയതഃ പഠേത് । സ കവീംദ്രോ മഹാവാഗ്മീ ബൃഹസ്പതി സമോ ഭവേത് ॥ 35 ॥ മഹാമൂര്ഖശ്ച ദുര്മേധാ വര്ഷമേകം ച യഃ പഠേത് । സ പംഡിതശ്ച മേധാവീ സുകവിശ്ച ഭവേദ്ധ്രുവമ് ॥ 35 ॥ ഇതി ശ്രീ ബ്രഹ്മവൈവര്തേ മഹാപുരാണേ പ്രകൃതി ഖംഡേ നാരദ നാരായണ സംവാദേ യാജ്ഞവല്ക്യോക്ത വാണീ സ്തവനം നാമ പംചമോഽധ്യായഃ ॥