ಅಸ್ಯ ಶ್ರೀರಾಮಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರ ಮಹಾಮಂತ್ರಸ್ಯ, ಭಗವಾನ್ ಈಶ್ವರ ಋಷಿಃ, ಅನುಷ್ಟುಪ್ಛಂದಃ, ಶ್ರೀರಾಮಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ದೇವತಾ, ಶ್ರೀಮಾನ್ಮಹಾವಿಷ್ಣುರಿತಿ ಬೀಜಂ, ಗುಣಭೃನ್ನಿರ್ಗುಣೋ ಮಹಾನಿತಿ ಶಕ್ತಿಃ, ಸಂಸಾರತಾರಕೋ ರಾಮ ಇತಿ ಮಂತ್ರಃ, ಸಚ್ಚಿದಾನಂದವಿಗ್ರಹ ಇತಿ ಕೀಲಕಂ, ಅಕ್ಷಯಃ ಪುರುಷಃ ಸಾಕ್ಷೀತಿ ಕವಚಂ, ಅಜೇಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಇತ್ಯಸ್ತ್ರಂ, ರಾಜೀವಲೋಚನಃ ಶ್ರೀಮಾನಿತಿ ಧ್ಯಾನಂ ಶ್ರೀರಾಮಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥೇ ದಿವ್ಯಸಹಸ್ರನಾಮಜಪೇ ವಿನಿಯೋಗಃ । ಧ್ಯಾನಂ । ಧ್ಯಾಯೇದಾಜಾನುಬಾಹುಂ ಧೃತಶರಧನುಷಂ ಬದ್ಧಪದ್ಮಾಸನಸ್ಥಂ ಪೀತಂ ವಾಸೋ ವಸಾನಂ ನವಕಮಲದಲಸ್ಪರ್ಧಿನೇತ್ರಂ ಪ್ರಸನ್ನಂ । ವಾಮಾಂಕಾರೂಢಸೀತಾಮುಖಕಮಲಮಿಲಲ್ಲೋಚನಂ ನೀರದಾಭಂ ನಾನಾಲಂಕಾರದೀಪ್ತಂ ದಧತಮುರುಜಟಾಮಂಡಲಂ ರಾಮಚಂದ್ರಂ ॥ ನೀಲಾಂಭೋಧರಕಾಂತಿಕಾಂತಮನಿಶಂ ವೀರಾಸನಾಧ್ಯಾಸಿನಂ ಮುದ್ರಾಂ ಜ್ಞಾನಮಯೀಂ ದಧಾನಮಪರಂ ಹಸ್ತಾಂಬುಜಂ ಜಾನುನಿ । ಸೀತಾಂ ಪಾರ್ಶ್ವಗತಾಂ ಸರೋರುಹಕರಾಂ ವಿದ್ಯುನ್ನಿಭಾಂ ರಾಘವಂ ಪಶ್ಯಂತೀಂ ಮುಕುಟಾಂಗದಾದಿವಿವಿಧಾಕಲ್ಪೋಜ್ಜ್ವಲಾಂಗಂ ಭಜೇ ॥ ಅಥ ಸ್ತೋತ್ರಂ । ರಾಜೀವಲೋಚನಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಶ್ರೀರಾಮೋ ರಘುಪುಂಗವಃ । ರಾಮಭದ್ರಃ ಸದಾಚಾರೋ ರಾಜೇಂದ್ರೋ ಜಾನಕೀಪತಿಃ ॥ 1 ॥ ಅಗ್ರಗಣ್ಯೋ ವರೇಣ್ಯಶ್ಚ ವರದಃ ಪರಮೇಶ್ವರಃ । ಜನಾರ್ದನೋ ಜಿತಾಮಿತ್ರಃ ಪರಾರ್ಥೈಕಪ್ರಯೋಜನಃ ॥ 2 ॥ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಪ್ರಿಯೋ ದಾಂತಃ ಶತ್ರುಜಿಚ್ಛತ್ರುತಾಪನಃ । ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವದೇವಾದಿಃ ಶರಣ್ಯೋ ವಾಲಿಮರ್ದನಃ ॥ 3 ॥ ಜ್ಞಾನಭಾವ್ಯೋಽಪರಿಚ್ಛೇದ್ಯೋ ವಾಗ್ಮೀ ಸತ್ಯವ್ರತಃ ಶುಚಿಃ । ಜ್ಞಾನಗಮ್ಯೋ ದೃಢಪ್ರಜ್ಞಃ ಖರಧ್ವಂಸೀ ಪ್ರತಾಪವಾನ್ ॥ 4 ॥ ದ್ಯುತಿಮಾನಾತ್ಮವಾನ್ವೀರೋ ಜಿತಕ್ರೋಧೋಽರಿಮರ್ದನಃ । ವಿಶ್ವರೂಪೋ ವಿಶಾಲಾಕ್ಷಃ ಪ್ರಭುಃ ಪರಿವೃಢೋ ದೃಢಃ ॥ 5 ॥ ಈಶಃ ಖಡ್ಗಧರಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಕೌಸಲೇಯೋಽನಸೂಯಕಃ । ವಿಪುಲಾಂಸೋ ಮಹೋರಸ್ಕಃ ಪರಮೇಷ್ಠೀ ಪರಾಯಣಃ ॥ 6 ॥ ಸತ್ಯವ್ರತಃ ಸತ್ಯಸಂಧೋ ಗುರುಃ ಪರಮಧಾರ್ಮಿಕಃ । ಲೋಕಜ್ಞೋ ಲೋಕವಂದ್ಯಶ್ಚ ಲೋಕಾತ್ಮಾ ಲೋಕಕೃತ್ಪರಃ ॥ 7 ॥ ಅನಾದಿರ್ಭಗವಾನ್ ಸೇವ್ಯೋ ಜಿತಮಾಯೋ ರಘೂದ್ವಹಃ । ರಾಮೋ ದಯಾಕರೋ ದಕ್ಷಃ ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವಪಾವನಃ ॥ 8 ॥ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೋ ನೀತಿಮಾನ್ ಗೋಪ್ತಾ ಸರ್ವದೇವಮಯೋ ಹರಿಃ । ಸುಂದರಃ ಪೀತವಾಸಾಶ್ಚ ಸೂತ್ರಕಾರಃ ಪುರಾತನಃ ॥ 9 ॥ ಸೌಮ್ಯೋ ಮಹರ್ಷಿಃ ಕೋದಂಡೀ ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವಕೋವಿದಃ । ಕವಿಃ ಸುಗ್ರೀವವರದಃ ಸರ್ವಪುಣ್ಯಾಧಿಕಪ್ರದಃ ॥ 10 ॥ ಭವ್ಯೋ ಜಿತಾರಿಷಡ್ವರ್ಗೋ ಮಹೋದಾರೋಽಘನಾಶನಃ । ಸುಕೀರ್ತಿರಾದಿಪುರುಷಃ ಕಾಂತಃ ಪುಣ್ಯಕೃತಾಗಮಃ ॥ 11 ॥ ಅಕಲ್ಮಷಶ್ಚತುರ್ಬಾಹುಃ ಸರ್ವಾವಾಸೋ ದುರಾಸದಃ । ಸ್ಮಿತಭಾಷೀ ನಿವೃತ್ತಾತ್ಮಾ ಸ್ಮೃತಿಮಾನ್ ವೀರ್ಯವಾನ್ ಪ್ರಭುಃ ॥ 12 ॥ ಧೀರೋ ದಾಂತೋ ಘನಶ್ಯಾಮಃ ಸರ್ವಾಯುಧವಿಶಾರದಃ । ಅಧ್ಯಾತ್ಮಯೋಗನಿಲಯಃ ಸುಮನಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಗ್ರಜಃ ॥ 13 ॥ ಸರ್ವತೀರ್ಥಮಯಃ ಶೂರಃ ಸರ್ವಯಜ್ಞಫಲಪ್ರದಃ । ಯಜ್ಞಸ್ವರೂಪೀ ಯಜ್ಞೇಶೋ ಜರಾಮರಣವರ್ಜಿತಃ ॥ 14 ॥ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಕರೋ ವರ್ಣೀ ಶತ್ರುಜಿತ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ । ವಿಭೀಷಣಪ್ರತಿಷ್ಠಾತಾ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಪರಾತ್ಪರಃ ॥ 15 ॥ ಪ್ರಮಾಣಭೂತೋ ದುರ್ಜ್ಞೇಯಃ ಪೂರ್ಣಃ ಪರಪುರಂಜಯಃ । ಅನಂತದೃಷ್ಟಿರಾನಂದೋ ಧನುರ್ವೇದೋ ಧನುರ್ಧರಃ ॥ 16 ॥ ಗುಣಾಕರೋ ಗುಣಶ್ರೇಷ್ಠಃ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದವಿಗ್ರಹಃ । ಅಭಿವಂದ್ಯೋ ಮಹಾಕಾಯೋ ವಿಶ್ವಕರ್ಮಾ ವಿಶಾರದಃ ॥ 17 ॥ ವಿನೀತಾತ್ಮಾ ವೀತರಾಗಸ್ತಪಸ್ವೀಶೋ ಜನೇಶ್ವರಃ । ಕಲ್ಯಾಣಪ್ರಕೃತಿಃ ಕಲ್ಪಃ ಸರ್ವೇಶಃ ಸರ್ವಕಾಮದಃ ॥ 18 ॥ ಅಕ್ಷಯಃ ಪುರುಷಃ ಸಾಕ್ಷೀ ಕೇಶವಃ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ । ಲೋಕಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ಮಹಾಮಾಯೋ ವಿಭೀಷಣವರಪ್ರದಃ ॥ 19 ॥ ಆನಂದವಿಗ್ರಹೋ ಜ್ಯೋತಿರ್ಹನುಮತ್ಪ್ರಭುರವ್ಯಯಃ । ಭ್ರಾಜಿಷ್ಣುಃ ಸಹನೋ ಭೋಕ್ತಾ ಸತ್ಯವಾದೀ ಬಹುಶ್ರುತಃ ॥ 20 ॥ ಸುಖದಃ ಕಾರಣಂ ಕರ್ತಾ ಭವಬಂಧವಿಮೋಚನಃ । ದೇವಚೂಡಾಮಣಿರ್ನೇತಾ ಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮವರ್ಧನಃ ॥ 21 ॥ ಸಂಸಾರೋತ್ತಾರಕೋ ರಾಮಃ ಸರ್ವದುಃಖವಿಮೋಕ್ಷಕೃತ್ । ವಿದ್ವತ್ತಮೋ ವಿಶ್ವಕರ್ತಾ ವಿಶ್ವಹರ್ತಾ ಚ ವಿಶ್ವಧೃತ್ ॥ 22 ॥ [ಕೃತ್] ನಿತ್ಯೋ ನಿಯತಕಲ್ಯಾಣಃ ಸೀತಾಶೋಕವಿನಾಶಕೃತ್ । ಕಾಕುತ್ಸ್ಥಃ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷೋ ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರಭಯಾಪಹಃ ॥ 23 ॥ ಮಾರೀಚಮಥನೋ ರಾಮೋ ವಿರಾಧವಧಪಂಡಿತಃ । ದುಃಸ್ವಪ್ನನಾಶನೋ ರಮ್ಯಃ ಕಿರೀಟೀ ತ್ರಿದಶಾಧಿಪಃ ॥ 24 ॥ ಮಹಾಧನುರ್ಮಹಾಕಾಯೋ ಭೀಮೋ ಭೀಮಪರಾಕ್ರಮಃ । ತತ್ತ್ವಸ್ವರೂಪೀ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಸ್ತತ್ತ್ವವಾದೀ ಸುವಿಕ್ರಮಃ ॥ 25 ॥ ಭೂತಾತ್ಮಾ ಭೂತಕೃತ್ ಸ್ವಾಮೀ ಕಾಲಜ್ಞಾನೀ ಮಹಾಪಟುಃ । ಅನಿರ್ವಿಣ್ಣೋ ಗುಣಗ್ರಾಹೀ ನಿಷ್ಕಲಂಕಃ ಕಲಂಕಹಾ ॥ 26 ॥ ಸ್ವಭಾವಭದ್ರಃ ಶತ್ರುಘ್ನಃ ಕೇಶವಃ ಸ್ಥಾಣುರೀಶ್ವರಃ । ಭೂತಾದಿಃ ಶಂಭುರಾದಿತ್ಯಃ ಸ್ಥವಿಷ್ಠಃ ಶಾಶ್ವತೋ ಧ್ರುವಃ ॥ 27 ॥ ಕವಚೀ ಕುಂಡಲೀ ಚಕ್ರೀ ಖಡ್ಗೀ ಭಕ್ತಜನಪ್ರಿಯಃ । ಅಮೃತ್ಯುರ್ಜನ್ಮರಹಿತಃ ಸರ್ವಜಿತ್ಸರ್ವಗೋಚರಃ ॥ 28 ॥ ಅನುತ್ತಮೋಽಪ್ರಮೇಯಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಾದಿರ್ಗುಣಸಾಗರಃ । ಸಮಃ ಸಮಾತ್ಮಾ ಸಮಗೋ ಜಟಾಮುಕುಟಮಂಡಿತಃ ॥ 29 ॥ ಅಜೇಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾತ್ಮಾ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನೋ ಮಹಾತಪಃ । ಲೋಕಾಧ್ಯಕ್ಷೋ ಮಹಾಬಾಹುರಮೃತೋ ವೇದವಿತ್ತಮಃ ॥ 30 ॥ ಸಹಿಷ್ಣುಃ ಸದ್ಗತಿಃ ಶಾಸ್ತಾ ವಿಶ್ವಯೋನಿರ್ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ । ಅತೀಂದ್ರ ಊರ್ಜಿತಃ ಪ್ರಾಂಶುರುಪೇಂದ್ರೋ ವಾಮನೋ ಬಲೀ ॥ 31 ॥ ಧನುರ್ವೇದೋ ವಿಧಾತಾ ಚ ಬ್ರಹ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಶಂಕರಃ । ಹಂಸೋ ಮರೀಚಿರ್ಗೋವಿಂದೋ ರತ್ನಗರ್ಭೋ ಮಹಾಮತಿಃ ॥ 32 ॥ ವ್ಯಾಸೋ ವಾಚಸ್ಪತಿಃ ಸರ್ವದರ್ಪಿತಾಸುರಮರ್ದನಃ । ಜಾನಕೀವಲ್ಲಭಃ ಪೂಜ್ಯಃ ಪ್ರಕಟಃ ಪ್ರೀತಿವರ್ಧನಃ ॥ 33 ॥ ಸಂಭವೋಽತೀಂದ್ರಿಯೋ ವೇದ್ಯೋಽನಿರ್ದೇಶೋ ಜಾಂಬವತ್ಪ್ರಭುಃ । ಮದನೋ ಮಥನೋ ವ್ಯಾಪೀ ವಿಶ್ವರೂಪೋ ನಿರಂಜನಃ ॥ 34 ॥ ನಾರಾಯಣೋಽಗ್ರಣೀಃ ಸಾಧುರ್ಜಟಾಯುಪ್ರೀತಿವರ್ಧನಃ । ನೈಕರೂಪೋ ಜಗನ್ನಾಥಃ ಸುರಕಾರ್ಯಹಿತಃ ಸ್ವಭೂಃ ॥ 35 ॥ ಜಿತಕ್ರೋಧೋ ಜಿತಾರಾತಿಃ ಪ್ಲವಗಾಧಿಪರಾಜ್ಯದಃ । ವಸುದಃ ಸುಭುಜೋ ನೈಕಮಾಯೋ ಭವ್ಯಪ್ರಮೋದನಃ ॥ 36 ॥ ಚಂಡಾಂಶುಃ ಸಿದ್ಧಿದಃ ಕಲ್ಪಃ ಶರಣಾಗತವತ್ಸಲಃ । ಅಗದೋ ರೋಗಹರ್ತಾ ಚ ಮಂತ್ರಜ್ಞೋ ಮಂತ್ರಭಾವನಃ ॥ 37 ॥ ಸೌಮಿತ್ರಿವತ್ಸಲೋ ಧುರ್ಯೋ ವ್ಯಕ್ತಾವ್ಯಕ್ತಸ್ವರೂಪಧೃತ್ । ವಸಿಷ್ಠೋ ಗ್ರಾಮಣೀಃ ಶ್ರೀಮಾನನುಕೂಲಃ ಪ್ರಿಯಂವದಃ ॥ 38 ॥ ಅತುಲಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕೋ ಧೀರಃ ಶರಾಸನವಿಶಾರದಃ । ಜ್ಯೇಷ್ಠಃ ಸರ್ವಗುಣೋಪೇತಃ ಶಕ್ತಿಮಾಂಸ್ತಾಟಕಾಂತಕಃ ॥ 39 ॥ ವೈಕುಂಠಃ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪ್ರಾಣಃ ಕಮಠಃ ಕಮಲಾಪತಿಃ । ಗೋವರ್ಧನಧರೋ ಮತ್ಸ್ಯರೂಪಃ ಕಾರುಣ್ಯಸಾಗರಃ ॥ 40 ॥ ಕುಂಭಕರ್ಣಪ್ರಭೇತ್ತಾ ಚ ಗೋಪೀಗೋಪಾಲಸಂವೃತಃ । ಮಾಯಾವೀ ವ್ಯಾಪಕೋ ವ್ಯಾಪೀ ರೈಣುಕೇಯಬಲಾಪಹಃ ॥ 41 ॥ [ಸ್ವಾಪನೋ] ಪಿನಾಕಮಥನೋ ವಂದ್ಯಃ ಸಮರ್ಥೋ ಗರುಡಧ್ವಜಃ । ಲೋಕತ್ರಯಾಶ್ರಯೋ ಲೋಕಚರಿತೋ ಭರತಾಗ್ರಜಃ ॥ 42 ॥ ಶ್ರೀಧರಃ ಸದ್ಗತಿರ್ಲೋಕಸಾಕ್ಷೀ ನಾರಾಯಣೋ ಬುಧಃ । ಮನೋವೇಗೀ ಮನೋರೂಪೀ ಪೂರ್ಣಃ ಪುರುಷಪುಂಗವಃ ॥ 43 ॥ ಯದುಶ್ರೇಷ್ಠೋ ಯದುಪತಿರ್ಭೂತಾವಾಸಃ ಸುವಿಕ್ರಮಃ । ತೇಜೋಧರೋ ಧರಾಧಾರಶ್ಚತುರ್ಮೂರ್ತಿರ್ಮಹಾನಿಧಿಃ ॥ 44 ॥ ಚಾಣೂರಮರ್ದನೋ ದಿವ್ಯಃ ಶಾಂತೋ ಭರತವಂದಿತಃ । ಶಬ್ದಾತಿಗೋ ಗಭೀರಾತ್ಮಾ ಕೋಮಲಾಂಗಃ ಪ್ರಜಾಗರಃ ॥ 45 ॥ ಲೋಕಗರ್ಭಃ ಶೇಷಶಾಯೀ ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿನಿಲಯೋಽಮಲಃ । ಆತ್ಮಯೋನಿರದೀನಾತ್ಮಾ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಸಹಸ್ರಪಾತ್ ॥ 46 ॥ ಅಮೃತಾಂಶುರ್ಮಹಾಗರ್ಭೋ ನಿವೃತ್ತವಿಷಯಸ್ಪೃಹಃ । ತ್ರಿಕಾಲಜ್ಞೋ ಮುನಿಃ ಸಾಕ್ಷೀ ವಿಹಾಯಸಗತಿಃ ಕೃತೀ ॥ 47 ॥ ಪರ್ಜನ್ಯಃ ಕುಮುದೋ ಭೂತಾವಾಸಃ ಕಮಲಲೋಚನಃ । ಶ್ರೀವತ್ಸವಕ್ಷಾಃ ಶ್ರೀವಾಸೋ ವೀರಹಾ ಲಕ್ಷ್ಮಣಾಗ್ರಜಃ ॥ 48 ॥ ಲೋಕಾಭಿರಾಮೋ ಲೋಕಾರಿಮರ್ದನಃ ಸೇವಕಪ್ರಿಯಃ । ಸನಾತನತಮೋ ಮೇಘಶ್ಯಾಮಲೋ ರಾಕ್ಷಸಾಂತಕೃತ್ ॥ 49 ॥ ದಿವ್ಯಾಯುಧಧರಃ ಶ್ರೀಮಾನಪ್ರಮೇಯೋ ಜಿತೇಂದ್ರಿಯಃ । ಭೂದೇವವಂದ್ಯೋ ಜನಕಪ್ರಿಯಕೃತ್ ಪ್ರಪಿತಾಮಹಃ ॥ 50 ॥ ಉತ್ತಮಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಃ ಸತ್ಯಃ ಸತ್ಯಸಂಧಸ್ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಃ । ಸುವ್ರತಃ ಸುಲಭಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮಃ ಸುಘೋಷಃ ಸುಖದಃ ಸುಧೀಃ ॥ 51 ॥ ದಾಮೋದರೋಽಚ್ಯುತಃ ಶಾರ್ಙ್ಗೀ ವಾಮನೋ ಮಧುರಾಧಿಪಃ । ದೇವಕೀನಂದನಃ ಶೌರಿಃ ಶೂರಃ ಕೈಟಭಮರ್ದನಃ ॥ 52 ॥ ಸಪ್ತತಾಲಪ್ರಭೇತ್ತಾ ಚ ಮಿತ್ರವಂಶಪ್ರವರ್ಧನಃ । ಕಾಲಸ್ವರೂಪೀ ಕಾಲಾತ್ಮಾ ಕಾಲಃ ಕಲ್ಯಾಣದಃ ಕವಿಃ । ಸಂವತ್ಸರ ಋತುಃ ಪಕ್ಷೋ ಹ್ಯಯನಂ ದಿವಸೋ ಯುಗಃ ॥ 53 ॥ ಸ್ತವ್ಯೋ ವಿವಿಕ್ತೋ ನಿರ್ಲೇಪಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ನಿರಾಕುಲಃ । ಅನಾದಿನಿಧನಃ ಸರ್ವಲೋಕಪೂಜ್ಯೋ ನಿರಾಮಯಃ ॥ 54 ॥ ರಸೋ ರಸಜ್ಞಃ ಸಾರಜ್ಞೋ ಲೋಕಸಾರೋ ರಸಾತ್ಮಕಃ । ಸರ್ವದುಃಖಾತಿಗೋ ವಿದ್ಯಾರಾಶಿಃ ಪರಮಗೋಚರಃ ॥ 55 ॥ ಶೇಷೋ ವಿಶೇಷೋ ವಿಗತಕಲ್ಮಷೋ ರಘುನಾಯಕಃ । ವರ್ಣಶ್ರೇಷ್ಠೋ ವರ್ಣವಾಹ್ಯೋ ವರ್ಣ್ಯೋ ವರ್ಣ್ಯಗುಣೋಜ್ಜ್ವಲಃ ॥ 56 ॥ ಕರ್ಮಸಾಕ್ಷ್ಯಮರಶ್ರೇಷ್ಠೋ ದೇವದೇವಃ ಸುಖಪ್ರದಃ । ದೇವಾಧಿದೇವೋ ದೇವರ್ಷಿರ್ದೇವಾಸುರನಮಸ್ಕೃತಃ ॥ 57 ॥ ಸರ್ವದೇವಮಯಶ್ಚಕ್ರೀ ಶಾರ್ಙ್ಗಪಾಣೀ ರಘೂತ್ತಮಃ । ಮನೋ ಬುದ್ಧಿರಹಂಕಾರಃ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪುರುಷೋಽವ್ಯಯಃ ॥ 58 ॥ ಅಹಲ್ಯಾಪಾವನಃ ಸ್ವಾಮೀ ಪಿತೃಭಕ್ತೋ ವರಪ್ರದಃ । ನ್ಯಾಯೋ ನ್ಯಾಯೀ ನಯೀ ಶ್ರೀಮಾನ್ನಯೋ ನಗಧರೋ ಧ್ರುವಃ ॥ 59 ॥ ಲಕ್ಷ್ಮೀವಿಶ್ವಂಭರಾಭರ್ತಾ ದೇವೇಂದ್ರೋ ಬಲಿಮರ್ದನಃ । ವಾಣಾರಿಮರ್ದನೋ ಯಜ್ವಾನುತ್ತಮೋ ಮುನಿಸೇವಿತಃ ॥ 60 ॥ ದೇವಾಗ್ರಣೀಃ ಶಿವಧ್ಯಾನತತ್ಪರಃ ಪರಮಃ ಪರಃ । ಸಾಮಗೇಯಃ ಪ್ರಿಯೋಽಕ್ರೂರಃ ಪುಣ್ಯಕೀರ್ತಿಃ ಸುಲೋಚನಃ ॥ 61 ॥ ಪುಣ್ಯಃ ಪುಣ್ಯಾಧಿಕಃ ಪೂರ್ವಃ ಪೂರ್ಣಃ ಪೂರಯಿತಾ ರವಿಃ । ಜಟಿಲಃ ಕಲ್ಮಷಧ್ವಾಂತಪ್ರಭಂಜನವಿಭಾವಸುಃ ॥ 62 ॥ ಅವ್ಯಕ್ತಲಕ್ಷಣೋಽವ್ಯಕ್ತೋ ದಶಾಸ್ಯದ್ವೀಪಕೇಸರೀ । ಕಲಾನಿಧಿಃ ಕಲಾನಾಥೋ ಕಮಲಾನಂದವರ್ಧನಃ ॥ 63 ॥ ಜಯೀ ಜಿತಾರಿಃ ಸರ್ವಾದಿಃ ಶಮನೋ ಭವಭಂಜನಃ । ಅಲಂಕರಿಷ್ಣುರಚಲೋ ರೋಚಿಷ್ಣುರ್ವಿಕ್ರಮೋತ್ತಮಃ ॥ 64 ॥ ಆಶುಃ ಶಬ್ದಪತಿಃ ಶಬ್ದಗೋಚರೋ ರಂಜನೋ ರಘುಃ । ನಿಶ್ಶಬ್ದಃ ಪ್ರಣವೋ ಮಾಲೀ ಸ್ಥೂಲಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೋ ವಿಲಕ್ಷಣಃ ॥ 65 ॥ ಆತ್ಮಯೋನಿರಯೋನಿಶ್ಚ ಸಪ್ತಜಿಹ್ವಃ ಸಹಸ್ರಪಾತ್ । ಸನಾತನತಮಃ ಸ್ರಗ್ವೀ ಪೇಶಲೋ ಜವಿನಾಂ ವರಃ ॥ 66 ॥ ಶಕ್ತಿಮಾನ್ ಶಂಖಭೃನ್ನಾಥಃ ಗದಾಪದ್ಮರಥಾಂಗಭೃತ್ । ನಿರೀಹೋ ನಿರ್ವಿಕಲ್ಪಶ್ಚ ಚಿದ್ರೂಪೋ ವೀತಸಾಧ್ವಸಃ ॥ 67 ॥ ಶತಾನನಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಶತಮೂರ್ತಿರ್ಘನಪ್ರಭಃ । ಹೃತ್ಪುಂಡರೀಕಶಯನಃ ಕಠಿನೋ ದ್ರವ ಏವ ಚ ॥ 68 ॥ ಉಗ್ರೋ ಗ್ರಹಪತಿಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸಮರ್ಥೋಽನರ್ಥನಾಶನಃ । [ಕೃಷ್ಣೋ] ಅಧರ್ಮಶತ್ರೂ ರಕ್ಷೋಘ್ನಃ ಪುರುಹೂತಃ ಪುರುಷ್ಟುತಃ ॥ 69 ॥ ಬ್ರಹ್ಮಗರ್ಭೋ ಬೃಹದ್ಗರ್ಭೋ ಧರ್ಮಧೇನುರ್ಧನಾಗಮಃ । ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭೋ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್ ಸುಲಲಾಟಃ ಸುವಿಕ್ರಮಃ ॥ 70 ॥ ಶಿವಪೂಜಾರತಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಭವಾನೀಪ್ರಿಯಕೃದ್ವಶೀ । ನರೋ ನಾರಾಯಣಃ ಶ್ಯಾಮಃ ಕಪರ್ದೀ ನೀಲಲೋಹಿತಃ ॥ 71 ॥ ರುದ್ರಃ ಪಶುಪತಿಃ ಸ್ಥಾಣುರ್ವಿಶ್ವಾಮಿತ್ರೋ ದ್ವಿಜೇಶ್ವರಃ । ಮಾತಾಮಹೋ ಮಾತರಿಶ್ವಾ ವಿರಿಂಚೋ ವಿಷ್ಟರಶ್ರವಾಃ ॥ 72 ॥ ಅಕ್ಷೋಭ್ಯಃ ಸರ್ವಭೂತಾನಾಂ ಚಂಡಃ ಸತ್ಯಪರಾಕ್ರಮಃ । ವಾಲಖಿಲ್ಯೋ ಮಹಾಕಲ್ಪಃ ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷಃ ಕಲಾಧರಃ ॥ 73 ॥ ನಿದಾಘಸ್ತಪನೋಽಮೋಘಃ ಶ್ಲಕ್ಷ್ಣಃ ಪರಬಲಾಪಹೃತ್ । ಕಬಂಧಮಥನೋ ದಿವ್ಯಃ ಕಂಬುಗ್ರೀವಃ ಶಿವಪ್ರಿಯಃ ॥ 74 ॥ ಶಂಖೋಽನಿಲಃ ಸುನಿಷ್ಪನ್ನಃ ಸುಲಭಃ ಶಿಶಿರಾತ್ಮಕಃ । ಅಸಂಸೃಷ್ಟೋಽತಿಥಿಃ ಶೂರಃ ಪ್ರಮಾಥೀ ಪಾಪನಾಶಕೃತ್ ॥ 75 ॥ ವಸುಶ್ರವಾಃ ಕವ್ಯವಾಹಃ ಪ್ರತಪ್ತೋ ವಿಶ್ವಭೋಜನಃ । ರಾಮೋ ನೀಲೋತ್ಪಲಶ್ಯಾಮೋ ಜ್ಞಾನಸ್ಕಂಧೋ ಮಹಾದ್ಯುತಿಃ ॥ 76 ॥ ಪವಿತ್ರಪಾದಃ ಪಾಪಾರಿರ್ಮಣಿಪೂರೋ ನಭೋಗತಿಃ । ಉತ್ತಾರಣೋ ದುಷ್ಕೃತಿಹಾ ದುರ್ಧರ್ಷೋ ದುಸ್ಸಹೋಽಭಯಃ ॥ 77 ॥ ಅಮೃತೇಶೋಽಮೃತವಪುರ್ಧರ್ಮೀ ಧರ್ಮಃ ಕೃಪಾಕರಃ । ಭರ್ಗೋ ವಿವಸ್ವಾನಾದಿತ್ಯೋ ಯೋಗಾಚಾರ್ಯೋ ದಿವಸ್ಪತಿಃ ॥ 78 ॥ ಉದಾರಕೀರ್ತಿರುದ್ಯೋಗೀ ವಾಙ್ಮಯಃ ಸದಸನ್ಮಯಃ । ನಕ್ಷತ್ರಮಾಲೀ ನಾಕೇಶಃ ಸ್ವಾಧಿಷ್ಠಾನಷಡಾಶ್ರಯಃ ॥ 79 ॥ ಚತುರ್ವರ್ಗಫಲೋ ವರ್ಣೀ ಶಕ್ತಿತ್ರಯಫಲಂ ನಿಧಿಃ । ನಿಧಾನಗರ್ಭೋ ನಿರ್ವ್ಯಾಜೋ ಗಿರೀಶೋ ವ್ಯಾಲಮರ್ದನಃ ॥ 80 ॥ ಶ್ರೀವಲ್ಲಭಃ ಶಿವಾರಂಭಃ ಶಾಂತಿರ್ಭದ್ರಃ ಸಮಂಜಸಃ । ಭೂಶಯೋ ಭೂತಿಕೃದ್ಭೂತಿರ್ಭೂಷಣೋ ಭೂತವಾಹನಃ ॥ 81 ॥ ಅಕಾಯೋ ಭಕ್ತಕಾಯಸ್ಥಃ ಕಾಲಜ್ಞಾನೀ ಮಹಾವಟುಃ । ಪರಾರ್ಥವೃತ್ತಿರಚಲೋ ವಿವಿಕ್ತಃ ಶ್ರುತಿಸಾಗರಃ ॥ 82 ॥ ಸ್ವಭಾವಭದ್ರೋ ಮಧ್ಯಸ್ಥಃ ಸಂಸಾರಭಯನಾಶನಃ । ವೇದ್ಯೋ ವೈದ್ಯೋ ವಿಯದ್ಗೋಪ್ತಾ ಸರ್ವಾಮರಮುನೀಶ್ವರಃ ॥ 83 ॥ ಸುರೇಂದ್ರಃ ಕರಣಂ ಕರ್ಮ ಕರ್ಮಕೃತ್ಕರ್ಮ್ಯಧೋಕ್ಷಜಃ । ಧ್ಯೇಯೋ ಧುರ್ಯೋ ಧರಾಧೀಶಃ ಸಂಕಲ್ಪಃ ಶರ್ವರೀಪತಿಃ ॥ 84 ॥ ಪರಮಾರ್ಥಗುರುರ್ವೃದ್ಧಃ ಶುಚಿರಾಶ್ರಿತವತ್ಸಲಃ । ವಿಷ್ಣುರ್ಜಿಷ್ಣುರ್ವಿಭುರ್ವಂದ್ಯೋ ಯಜ್ಞೇಶೋ ಯಜ್ಞಪಾಲಕಃ ॥ 85 ॥ [ಯಜ್ಞೋ] ಪ್ರಭವಿಷ್ಣುರ್ಗ್ರಸಿಷ್ಣುಶ್ಚ ಲೋಕಾತ್ಮಾ ಲೋಕಭಾವನಃ । ಕೇಶವಃ ಕೇಶಿಹಾ ಕಾವ್ಯಃ ಕವಿಃ ಕಾರಣಕಾರಣಂ ॥ 86 ॥ ಕಾಲಕರ್ತಾ ಕಾಲಶೇಷೋ ವಾಸುದೇವಃ ಪುರುಷ್ಟುತಃ । ಆದಿಕರ್ತಾ ವರಾಹಶ್ಚ ಮಾಧವೋ ಮಧುಸೂದನಃ ॥ 87 ॥ ನಾರಾಯಣೋ ನರೋ ಹಂಸೋ ವಿಷ್ವಕ್ಸೇನೋ ಜನಾರ್ದನಃ । ವಿಶ್ವಕರ್ತಾ ಮಹಾಯಜ್ಞೋ ಜ್ಯೋತಿಷ್ಮಾನ್ ಪುರುಷೋತ್ತಮಃ ॥ 88 ॥ ವೈಕುಂಠಃ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷಃ ಕೃಷ್ಣಃ ಸೂರ್ಯಃ ಸುರಾರ್ಚಿತಃ । ನಾರಸಿಂಹೋ ಮಹಾಭೀಮೋ ವಕ್ರದಂಷ್ಟ್ರೋ ನಖಾಯುಧಃ ॥ 89 ॥ ಆದಿದೇವೋ ಜಗತ್ಕರ್ತಾ ಯೋಗೀಶೋ ಗರುಡಧ್ವಜಃ । ಗೋವಿಂದೋ ಗೋಪತಿರ್ಗೋಪ್ತಾ ಭೂಪತಿರ್ಭುವನೇಶ್ವರಃ ॥ 90 ॥ ಪದ್ಮನಾಭೋ ಹೃಷೀಕೇಶೋ ಧಾತಾ ದಾಮೋದರಃ ಪ್ರಭುಃ । ತ್ರಿವಿಕ್ರಮಸ್ತ್ರಿಲೋಕೇಶೋ ಬ್ರಹ್ಮೇಶಃ ಪ್ರೀತಿವರ್ಧನಃ ॥ 91 ॥ ವಾಮನೋ ದುಷ್ಟದಮನೋ ಗೋವಿಂದೋ ಗೋಪವಲ್ಲಭಃ । ಭಕ್ತಪ್ರಿಯೋಽಚ್ಯುತಃ ಸತ್ಯಃ ಸತ್ಯಕೀರ್ತಿರ್ಧೃತಿಃ ಸ್ಮೃತಿಃ ॥ 92 ॥ ಕಾರುಣ್ಯಂ ಕರುಣೋ ವ್ಯಾಸಃ ಪಾಪಹಾ ಶಾಂತಿವರ್ಧನಃ । ಸಂನ್ಯಾಸೀ ಶಾಸ್ತ್ರತತ್ತ್ವಜ್ಞೋ ಮಂದರಾದ್ರಿನಿಕೇತನಃ ॥ 93 ॥ ಬದರೀನಿಲಯಃ ಶಾಂತಸ್ತಪಸ್ವೀ ವೈದ್ಯುತಪ್ರಭಃ । ಭೂತಾವಾಸೋ ಗುಹಾವಾಸಃ ಶ್ರೀನಿವಾಸಃ ಶ್ರಿಯಃ ಪತಿಃ ॥ 94 ॥ ತಪೋವಾಸೋ ಮುದಾವಾಸಃ ಸತ್ಯವಾಸಃ ಸನಾತನಃ । ಪುರುಷಃ ಪುಷ್ಕರಃ ಪುಣ್ಯಃ ಪುಷ್ಕರಾಕ್ಷೋ ಮಹೇಶ್ವರಃ ॥ 95 ॥ ಪೂರ್ಣಮೂರ್ತಿಃ ಪುರಾಣಜ್ಞಃ ಪುಣ್ಯದಃ ಪುಣ್ಯವರ್ಧನಃ । ಶಂಖೀ ಚಕ್ರೀ ಗದೀ ಶಾರ್ಙ್ಗೀ ಲಾಂಗಲೀ ಮುಸಲೀ ಹಲೀ ॥ 96 ॥ ಕಿರೀಟೀ ಕುಂಡಲೀ ಹಾರೀ ಮೇಖಲೀ ಕವಚೀ ಧ್ವಜೀ । ಯೋದ್ಧಾ ಜೇತಾ ಮಹಾವೀರ್ಯಃ ಶತ್ರುಜಿಚ್ಛತ್ರುತಾಪನಃ ॥ 97 ॥ ಶಾಸ್ತಾ ಶಾಸ್ತ್ರಕರಃ ಶಾಸ್ತ್ರಂ ಶಂಕರಃ ಶಂಕರಸ್ತುತಃ । ಸಾರಥಿಃ ಸಾತ್ತ್ವಿಕಃ ಸ್ವಾಮೀ ಸಾಮವೇದಪ್ರಿಯಃ ಸಮಃ ॥ 98 ॥ ಪವನಃ ಸಂಹತಃ ಶಕ್ತಿಃ ಸಂಪೂರ್ಣಾಂಗಃ ಸಮೃದ್ಧಿಮಾನ್ । [ಸಾಹಸಃ] ಸ್ವರ್ಗದಃ ಕಾಮದಃ ಶ್ರೀದಃ ಕೀರ್ತಿದೋಽಕೀರ್ತಿನಾಶನಃ ॥ 99 ॥ ಮೋಕ್ಷದಃ ಪುಂಡರೀಕಾಕ್ಷಃ ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಕೃತಕೇತನಃ । ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವಲೋಕೇಶಃ ಪ್ರೇರಕಃ ಪಾಪನಾಶನಃ ॥ 100 ॥ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ಜಗನ್ನಾಥಃ ಸರ್ವಲೋಕಮಹೇಶ್ವರಃ । [ಸರ್ವದೇವೋ] ಸರ್ಗಸ್ಥಿತ್ಯಂತಕೃದ್ದೇವಃ ಸರ್ವಲೋಕಸುಖಾವಹಃ ॥ 101 ॥ ಅಕ್ಷಯ್ಯಃ ಶಾಶ್ವತೋಽನಂತಃ ಕ್ಷಯವೃದ್ಧಿವಿವರ್ಜಿತಃ । ನಿರ್ಲೇಪೋ ನಿರ್ಗುಣಃ ಸೂಕ್ಷ್ಮೋ ನಿರ್ವಿಕಾರೋ ನಿರಂಜನಃ ॥ 102 ॥ ಸರ್ವೋಪಾಧಿವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಸತ್ತಾಮಾತ್ರವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ । ಅಧಿಕಾರೀ ವಿಭುರ್ನಿತ್ಯಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಸನಾತನಃ ॥ 103 ॥ ಅಚಲೋ ನಿರ್ಮಲೋ ವ್ಯಾಪೀ ನಿತ್ಯತೃಪ್ತೋ ನಿರಾಶ್ರಯಃ । ಶ್ಯಾಮೋ ಯುವಾ ಲೋಹಿತಾಕ್ಷೋ ದೀಪ್ತಾಸ್ಯೋ ಮಿತಭಾಷಣಃ ॥ 104 ॥ ಆಜಾನುಬಾಹುಃ ಸುಮುಖಃ ಸಿಂಹಸ್ಕಂಧೋ ಮಹಾಭುಜಃ । ಸತ್ಯವಾನ್ ಗುಣಸಂಪನ್ನಃ ಸ್ವಯಂತೇಜಾಃ ಸುದೀಪ್ತಿಮಾನ್ ॥ 105 ॥ ಕಾಲಾತ್ಮಾ ಭಗವಾನ್ ಕಾಲಃ ಕಾಲಚಕ್ರಪ್ರವರ್ತಕಃ । ನಾರಾಯಣಃ ಪರಂಜ್ಯೋತಿಃ ಪರಮಾತ್ಮಾ ಸನಾತನಃ ॥ 106 ॥ ವಿಶ್ವಸೃಡ್ವಿಶ್ವಗೋಪ್ತಾ ಚ ವಿಶ್ವಭೋಕ್ತಾ ಚ ಶಾಶ್ವತಃ । ವಿಶ್ವೇಶ್ವರೋ ವಿಶ್ವಮೂರ್ತಿರ್ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ವಿಶ್ವಭಾವನಃ ॥ 107 ॥ ಸರ್ವಭೂತಸುಹೃಚ್ಛಾಂತಃ ಸರ್ವಭೂತಾನುಕಂಪನಃ । ಸರ್ವೇಶ್ವರೇಶ್ವರಃ ಸರ್ವಃ ಶ್ರೀಮಾನಾಶ್ರಿತವತ್ಸಲಃ ॥ 108 ॥ ಸರ್ವಗಃ ಸರ್ವಭೂತೇಶಃ ಸರ್ವಭೂತಾಶಯಸ್ಥಿತಃ । ಅಭ್ಯಂತರಸ್ಥಸ್ತಮಸಶ್ಛೇತ್ತಾ ನಾರಾಯಣಃ ಪರಃ ॥ 109 ॥ ಅನಾದಿನಿಧನಃ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಪ್ರಜಾಪತಿಪತಿರ್ಹರಿಃ । ನರಸಿಂಹೋ ಹೃಷೀಕೇಶಃ ಸರ್ವಾತ್ಮಾ ಸರ್ವದೃಗ್ವಶೀ ॥ 110 ॥ ಜಗತಸ್ತಸ್ಥುಷಶ್ಚೈವ ಪ್ರಭುರ್ನೇತಾ ಸನಾತನಃ । ಕರ್ತಾ ಧಾತಾ ವಿಧಾತಾ ಚ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರಭುರೀಶ್ವರಃ ॥ 111 ॥ ಸಹಸ್ರಮೂರ್ತಿರ್ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ವಿಷ್ಣುರ್ವಿಶ್ವದೃಗವ್ಯಯಃ । ಪುರಾಣಪುರುಷಃ ಸ್ರಷ್ಟಾ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಸಹಸ್ರಪಾತ್ ॥ 112 ॥ ತತ್ತ್ವಂ ನಾರಾಯಣೋ ವಿಷ್ಣುರ್ವಾಸುದೇವಃ ಸನಾತನಃ । ಪರಮಾತ್ಮಾ ಪರಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಚ್ಚಿದಾನಂದವಿಗ್ರಹಃ ॥ 113 ॥ ಪರಂಜ್ಯೋತಿಃ ಪರಂಧಾಮಃ ಪರಾಕಾಶಃ ಪರಾತ್ಪರಃ । ಅಚ್ಯುತಃ ಪುರುಷಃ ಕೃಷ್ಣಃ ಶಾಶ್ವತಃ ಶಿವ ಈಶ್ವರಃ ॥ 114 ॥ ನಿತ್ಯಃ ಸರ್ವಗತಃ ಸ್ಥಾಣುರುಗ್ರಃ ಸಾಕ್ಷೀ ಪ್ರಜಾಪತಿಃ । ಹಿರಣ್ಯಗರ್ಭಃ ಸವಿತಾ ಲೋಕಕೃಲ್ಲೋಕಭೃದ್ವಿಭುಃ ॥ 115 ॥ ರಾಮಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಮಹಾವಿಷ್ಣುರ್ಜಿಷ್ಣುರ್ದೇವಹಿತಾವಹಃ । ತತ್ತ್ವಾತ್ಮಾ ತಾರಕಂ ಬ್ರಹ್ಮ ಶಾಶ್ವತಃ ಸರ್ವಸಿದ್ಧಿದಃ ॥ 116 ॥ ಅಕಾರವಾಚ್ಯೋ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀರ್ಭೂಲೀಲಾಪತಿಃ ಪುಮಾನ್ । ಸರ್ವಲೋಕೇಶ್ವರಃ ಶ್ರೀಮಾನ್ ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವತೋಮುಖಃ ॥ 117 ॥ ಸ್ವಾಮೀ ಸುಶೀಲಃ ಸುಲಭಃ ಸರ್ವಜ್ಞಃ ಸರ್ವಶಕ್ತಿಮಾನ್ । ನಿತ್ಯಃ ಸಂಪೂರ್ಣಕಾಮಶ್ಚ ನೈಸರ್ಗಿಕಸುಹೃತ್ಸುಖೀ ॥ 118 ॥ ಕೃಪಾಪೀಯೂಷಜಲಧಿಃ ಶರಣ್ಯಃ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಂ । ಶ್ರೀಮಾನ್ನಾರಾಯಣಃ ಸ್ವಾಮೀ ಜಗತಾಂ ಪತಿರೀಶ್ವರಃ ॥ 119 ॥ ಶ್ರೀಶಃ ಶರಣ್ಯೋ ಭೂತಾನಾಂ ಸಂಶ್ರಿತಾಭೀಷ್ಟದಾಯಕಃ । ಅನಂತಃ ಶ್ರೀಪತೀ ರಾಮೋ ಗುಣಭೃನ್ನಿರ್ಗುಣೋ ಮಹಾನ್ ॥ 120 ॥ ಇತಿ ಶ್ರೀಆನಂದರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯೇ ಶ್ರೀರಾಮಸಹಸ್ರನಾಮಸ್ತೋತ್ರಂ ।